پروتئین؛ ستون فقرات سلامت بدن و راهکارهای تامین آن
رشد و نمو، راهاندازی و نگهداری عضلات و استخوانها، سیستم عصبی، ایمنی، خونرسانی، تنفس، گوارش و کلیه فعالیتهای حیاتی بدن به پروتئین وابسته است. پروتئینهای بدن از مجموع بیست و یک نوع اسید آمینه تشکیل شدهاند که بدن تنها میتواند سیزده نوع را ز کند و هشت مورد باقیمانده باید از طریق مواد غذایی تامین شود. این هشت اسید آمینه با نام اسیدهای آمینه ضروری شناخته میشوند.
مواد غذایی حیوانی بهترین منبع برای دریافت پروتئین کامل محسوب میشوند؛ پروتئین کامل شامل همه هشت اسید آمینه ضروری است. در مقابل، پروتئینهای ناکامل که بیشتر در منابع گیاهی یافت میشوند، تنها تعدادی از این اسیدهای آمینه را دارند.
عدم دریافت کافی پروتئین با مشکلاتی چون عقبماندگی رشد، ضعف بدن، افزایش ابتلا به عفونتها، تحلیل عضلات، ریزش مو، افت یادگیری، کمخونی و موارد دیگر همراه است. کمبود پروتئین تنها در افراد کموزن و لاغر رخ نمیدهد، بلکه افرادی با اضافهوزن که الگوی غذایی پرچرب و پرکربوهیدرات بدون دقت به منابع پروتئینی داشته باشند نیز در معرض این خطر قرار دارند.
به اظهار دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، برای تامین پروتئین مورد نیاز بدن، منابع پروتئین باید شناسایی شده و در برنامه غذایی لحاظ گردند. منابع حیوانی شامل انواع گوشتها، لبنیات و تخممرغ میشود؛ با این حال محدودیتهایی برای مصرف گوشت، بهاختصاص گوشت قرمز به دلیل داشتن چربی اشباع، کلسترول و افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی باید در نظر گرفته شود.
حبوبات و سویا نیز از منابع خوب پروتئینهای گیاهی محسوب میشوند؛ به دلیل ناکامل بودن پروتئینهای گیاهی، لازم است این پروتئینها با یکدیگر ترکیب شوند تا از کفایت اسیدهای آمینه اطمینان حاصل گردد. به طور مثال، حبوبات را میتوان با غلات یا غلات را با لبنیات ترکیب کرد؛ در نتیجه یک وعده عدسپلو یا ترکیب نان با ماست وعده کاملی از نظر پروتئین به حساب میآید.
ضروری است که آموزشهای لازم در عرصه تنظیم سبد غذایی خانوار با هدف دریافت کافی پروتئینها، با دقت به توان اقتصادی خانوادهها، بهاختصاص در ارتباط با کودکان، سالمندان و زنان باردار مورد توجه قرار گیرد.








