وزیر بهداشت: مقاومت میکروبی در عفونتهای بیمارستانی ایران به ۹۵ درصد رسیده، اقدام فوری چندوزارتی ضروری
به گزارش آینده، محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت در پیام هفته مقاومت میکروبی، تصویری نگرانکننده از وضعیت داروهای عفونتزا در کشور ترسیم کرد. کمتر از یک سده از کشف نخستین آنتیبیوتیک میگذرد، پیشرفتی که روند درمان بیماریهای عفونی را دگرگون ساخت، اما امروز مصرف بیرویه این داروها، بشر را به سمت دوراهی خطرناک سوق داده است.
آمار سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد که از هر شش باکتری جداشده در آزمایشگاهها، یکی مقاوم به دارو است و این نرخ در منطقه مدیترانه شرقی به یکسوم میرسد. پیشبینیها حاکی است که در صورت بیعملی، میانگین مرگومیر ناشی از مقاومت میکروبی بین سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ به سه نفر در هر دقیقه خواهد رسید و بار مالی بر بخش سلامت تا ۴۱۲ میلیارد دلار افزایش یابد. عوامل اصلی این بحران شامل عدم دسترسی به داروهای مؤثر، ضعف در برنامههای پیشگیری، کمبود زیرساختهای بهداشتی و بیش از همه مصرف نامناسب آنتیبیوتیکهاست.
محیطزیست بهعنوان مخزن و مسیر انتقال ژنهای مقاومت، نقش محوری در گسترش این پدیده ایفا میکند. ورود پسابهای بیمارستانی و صنعتی، پسماندهای دارویی و آنتیبیوتیکهای باقیمانده به آب و خاک، و مدیریت نادرست پسماند در صنایع پرورش دام و طیور، بستر ایجاد و گسترش باکتریهای مقاوم را فراهم آوردهاند. از اینرو، مهار این معضل بدون رویکرد سلامت واحد که چرخه حیات انسان، حیوان و محیطزیست را یکپارچه میداند، غیرممکن است.
وزیر بهداشت بر اساس اطلاعات نظام دیدهبانی کشور، کرد که اگرچه ایران در شاخصهای توسعه هزاره در محدوده متوسط جهانی قرار دارد، اما در عفونتهای بیمارستانی میزان مقاومت به داروهای خط اول و دوم بین ۷۰ تا ۹۵ درصد و مقاومت همزمان به چند دارو بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است. مصرف آنتیبیوتیک در ایران نیز بسیار بالاتر از میانگین جهانی است که این امر روند گسترش مقاومت را تشدید میکند.
مقاومت میکروبی تنها یک مسئله درمانی نیست، بلکه بحرانی چندوجهی است که مهار آن نیازمند اقدامات هماهنگ در حوزههای گوناگون است. تقویت نظام دیدهبانی و تحقیقات کاربردی، ارتقای دسترسی به داروهای مؤثر و امکانات تشخیصی، ترویج تجویز منطقی، تقویت پیشگیری و کنترل عفونت در مراکز درمانی، بهبود زیرساختهای بهداشتی و افزایش آگاهی عمومی، از ارکان این استراتژی هستند.
ظرفیت نظام سلامت برای مقابله با این چالش، به طور مستقیم به همافزایی وزارتخانههای جهاد، نیرو، کشور، سازمان دامپزشکی، حفاظت محیط زیست و آب و فاضلاب وابسته است. تجربههای جهانی ثابت کرده که اقدامات انفرادی اثربخش نیستند و تنها یکپارچهسازی سیاستها و بودجهها میتواند چارهساز باشد.
وزیر بهداشت از همکاران در معاونتها، دانشگاههای علوم پزشکی، مراکز خدمات درمانی، نظام پزشکی، سازمانهای بیمه و بخش خصوصی تقاضای تلاش در مسیر اصلاح شرایط از طریق تقویت آموزش بر اساس راهنماهای بروز، نظارت بر پیشگیری و کنترل عفونت و تجویز منطقی آنتیبیوتیک کرد. هماکنون زمان عمل رسیده است و تأخیر در آغاز اقدامات مشترک، هزینههای غیرقابل جبرانی برای سلامت عمومی و اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت.







