راهکارهای درمان شکم هورمونی از نظر پزشکان متخصص
شکم هورمونی اغلب با هورمون‌های جنسی مانند استروژن و تستوس‌ترون مرتبط می‌داند، هرچند هورمون‌های دیگر همچون کورتیزول، لپتین و انسولین نیز در شکل‌گیری آن نقش دارند.
نشانه‌های ظاهری فرد دچار شکم هورمونی
وقتی از شکم هورمونی سخن می‌گویند، چربی در ناحیه می‌انی بدن تجمع می‌یابد که به چاقی شکمی یا تنه‌ای معروف است. فرد می‌تواند حس سنگینی، نفخ و ناراحتی معده تجربه کند. این عارضه گاه به نظر می‌رسد با تغییر رژیم غذایی یا ورزش ارتباط مستقیمی نداشته باشد. بسته به علت اصلی، علائمی مانند تغییرات خلقی، اختلال خواب، استرس و گرسنگی مداوم حتی بعد از وعده غذا ممکن است همراه‌ی کند.
عوامل مؤثر در بروز شکم هورمونی
عواملی از جمله سبک زندگی و ژنتیک در افزایش وزن شکمی نقش دارند. در مواردی عدم تعادل هورمونی باعث بروز این حالت می‌شود. هورمون‌ها به عنوان پیام‌رسان‌های شیمیایی در سراسر بدن کار می‌کنند و نقوش مشخصی در عملکرد أعضاء ایفا می‌کنند.
کورتیزول که به هورمون استرس نیز گفته می‌شود، بر متابولیسم و تقریبا همه بافت‌های بدن تأثیر می‌گذارد. سطح بالا کورتیزول می‌تواند باعث توزیع مجدد چربی و تجمع آن در ناحیه شکم شده و اشت‌ها برای غذا‌های پرانرژی را تشدید کند. افزایش کورتیزول ممکن است ناشی از سندرم کوشینگ باشد که به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود. نوع اولیه بیماری نادری است که در آن گ‌های فوق‌کلیه کورتیزول بیش از حد ترشح می‌کنند. نوع ثانویه معمولا ناشی از مصرف طولانی‌مدت دارو‌های استروئیدی یا کورتونی است. علائم شامل افزایش چربی در قفسه سینه و شکم در حالی است که بازو و پاها باریک باقی می‌مانند.
هورمون‌های لپتین و گرلین برای تنظیم حس گرسنگی، سیری و مصرف انرژی با هم کار می‌کنند. لپتین هورمون پپتیدی است که توسط سلول‌های چربی ترشح شده و اشت‌ها را کاهش می‌دهد. گرلین دربرابر آن باعث افزایش اشت‌ها و کاهش شدت متابولیسم می‌شود. عدم تعادل در این دو هورمون می‌تواند مبنای افزایش وزن قرار گیرد.
هورمون‌های تیروئیدی، به‌ویژه تری‌یودوتیرونین آزاد، در توزیع چربی شکمی نقش دارند. اختلال عملکرد تیروئید می‌تواند به شکم هورمونی یا افزایش وزن کلی منجر شود. تجمع چربی حول شکم می‌تواند نشانه مقاومت به انسولین باشد؛ حالتی که در آن سلولی‌های عضلانی، چربی و کبدی به انسولین پاسخ نمی‌دهند و لوزالمعده را به ترشح بیش از حد انسولین وادار می‌کند. این مقاومت گاه مقدمه پیش‌دیابت و دیابت نوع ۲ است.
علت‌ها در زنان
پیش از یائسگی افزایش وزن شکمی از علائم پیش از یائسگی (دوره منته‌ی به قطع قاعدگی) است که به آن شکم یائسگی می‌گویند. با کاهش استروژن، چربی زیرپوستی توزیع مجدد شده و به چربی شکمی تبدیل می‌شود. پس از یائسگی، افزایش چشمگیر چربی احشایی (چربی اطراف أعضاء شکمی) رخ می‌دهد.
سندرم تخمدان‌های چندکیستی (PCOS) در این سندرم کیسه‌های کوچک پر از مایع در تخمدان‌ها تشکیل شده و علائمی چون افزایش وزن شکمی، قاعدگی‌های نامنظم و رشد موه‌ای زائد ناشی از هورمون‌ها را به همراه دارد. اکثر افراد مبتلا به PCOS دچار مقاومت به انسولین نیز هستند.
آندوم‌تریوز بیماری الت‌هابی است که در آن بافتی مشابه پوشش داخلی رحم در بیرون از رحم رشد می‌کند. علائم شامل نفخ شکم، درد و علائم کلی روده است. نفخ در نیمه دوم چرخه قاعدگی تشدید شده و با خونریزی ماهانه خاتمه می‌یابد.
علت‌ها در مردان
تستوس‌ترون هورمون مهم آندروژن یا مردانه‌ساز است. سطح آن در مردان معمولا بالا‌تر از زنان است. تحقیقات رابطه قوی بین تستوس‌ترون، چربی و توده عضلانی شکم را تایید کرده‌اند. تجمع چربی در ناحیه می‌انی بدن در مردان گاه نشان‌دهنده سطح پایین تستوس‌ترون است. چاقی می‌تواند باعث کاهش تستوس‌ترون شده و تستوس‌ترون پایین نیز به نوبه خود زمینه‌ساز چاقی می‌گردد.
دارو‌های مرتبط با شکم هورمونی
برخی دارو‌ها ممکن است در بروز شکم هورمونی دخیل باشند دارو‌های استروئیدی هورمونی مانند پردنیزولن، روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری، و انسولین. سایر دارو‌هایی که ممکن است به افزایش وزن کمک کنند شامل برخی ضد روان‌پریشی‌ها، ضد‌افسردگی‌ها، دارو‌های صرع، فشار خون بالا و دیابت هستند.
رویکرد‌های درمانی برای شکم هورمونی
حتی در صورت وجود شکم هورمونی، عواملی دیگر نیز در افزایش وزن شکمی یا کلی نقش داشته باشند. درمان به علت اصلی بستگی دارد، اما توصیه‌های کلی زیر می‌تواند مفید باشد
رژیم غذایی کاهش قند و کالری، افزایش مصرف سبزی‌های برگ تیره، توت‌ها، آجیل، لوبیا، غلات کامل و لبنیات کم‌چرب.
ورزش هدف قرار دادن ۱۵۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه با شدت شدید در هفته، همراه با تمرینات قدرتی.
خواب کافی کم‌خوابی یا زیادخوابی می‌تواند چربی شکمی را تشدید کند.
ترک سیگار سیگار ذخیره‌سازی چربی در ناحیه شکم را افزایش می‌دهد.
برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهد هورمون‌درمانی جانشینی می‌تواند اثرات یائسگی بر افزایش وزن شکمی را کاهش دهد. پزشک می‌تواند مزایا و خطرات احتمالی این روش را برای شما ارزیابی کند.
بهبود تصویر بدنی در کنار شکم هورمونی
تصویر بدن یا بدن‌انگاره مفهوم پیچیده‌ای است که با ادراکات، افکار، رفتار‌ها و نگرش‌ها درباره بدن و ظاهر مرتبط است. ممکن است از داشتن شکم هورمونی راضی نباشید، اما همچنان می‌توانید تصویر بدنی سالمی داشته باشید. اگر با احساسات منفی روبرو هستید، اقدامات زیر می‌تواند آغازگر بهبود باشد
پذیرش اینکه برخی عوامل چون سن، ژنتیک و برخی بیماری‌ها خارج از کنترل شما هستند.
گذراندن زمان بیش‌تر در طبیعت (فضای سبز، هوای تازه) که تحقیقات نشان داده‌اند به بهبود حس نسبت به بدن کمک می‌کند.
اجتناب از گفتار منفی در مورد بدن خود.
تمرکز بر پیشرفت‌ها و جنبه‌های مثبت بدن به جای تمرکز بر شکم هورمونی.
پوشیدن لباس‌هایی که حس راحتی و اعتماد به نفس را تقویت کنند.