چهل درصد خانواده‌های ایرانی فاقد دسترسی به وام‌های بانکی

۴۰ درصد از خانواده‌های ایرانی از دسترسی به وام‌های بانکی محروم‌اند

یک جلسه گفتمان‌سازی در حوزه عدالت اجتماعی با موضوع «نظام اندازه‌گیری و سیاست‌گذاری مبتنی بر فقر» در حضور احد رستمی، سرپرست مرکز مطالعات و اطلاعات رفاه ایرانیان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، محمدعلی فرزین اقتصاددان و فرهاد خداداد کاشی استاد اقتصاد دانشگاه مطلب‌نور برگزار گردید.

رستمی در این جلسه بیان کرد: اولین یارانه دولتی در دورۀ ریاست‌جمهوری شهید رجایی پرداخت گردید و اکنون کمیته امداد طرحی به نام شهید رجایی را اجرا می‌کند که شامل یارانه برای افراد بالای ۶۰ سال می‌شود. پس از پایان جنگ و در دولت‌های متعاقب، آزادسازی قیمت‌ها آغاز شد و در نخستین سال‌های دهۀ ۱۳۷۰ مطالعاتی رو به رشد انجام گرفت که هم‌زمان با توسعه اقتصادی، نرخ فقر و ضریب جینی را نیز افزایش داد؛ نتایج این پژوهش‌ها پایه‌گذاری قانون نظام جامع رفاه اجتماعی گردید.

وی افزود: در سال ۱۳۸۷ ثبت‌نام همگانی آغاز شد و داده‌های خانوارها جمع‌آوری گردید، اما پایگاه اطلاعاتی که راه‌اندازی شده بود به نتیجه مطلوبی نرسید. بهترین روش شناسایی اقشار نیازمند، آزمون وسع است؛ یعنی اطلاعات درآمدی خانواده‌ها باید به‌روز باشد. ما سالانه اکثر داده‌ها را نوسازی می‌کنیم. از ۱۳۸۷ تا به امروز اطلاعات ملکی به کد ملی متصل شده است؛ از ۶۰ میلیون ملک موجود، داده‌های ۱۶ میلیون مورد ثبت شده و بقیه باید به‌روزرسانی گردند.

وی یادآوری کرد: از سال ۱۳۹۷ امتیاز وسع به هر خانواده اختصاص می‌یابد و بر اساس آن دهک‌بندی و صدک‌بندی انجام می‌شود. خدمات متعددی با بهره‌گیری از پایگاه اطلاعات رفاه ارائه شده است: خدمات به کمیته امداد، یارانه‌های مستمر برای دهک‌های یک تا سه، وام‌های اشتغال‌زایی تا دهک پنجم، و خدمات بیمه سلامت تا دهک هفتم.

[elementor-template id="11114"]

رستمی گزارش داد: در سال ۱۴۰۲ به ۱۳۶ هزار کودک مبتلا به سوءتغذیه یارانه اختصاص یافت که مجموعاً ۸ هزار و ۹۰۰ میلیارد ریال بود. پیش از کرونا ۴۷ درصد خانوارها تراکنش بانکی داشتند که این رقم پس از کرونا به ۹۸ درصد رسید، این امر الگوهای معیشت را آشکارتر می‌کند.

در مورد سربازان فراری نیز او گفت: در سال ۱۳۹۴ گفته می‌شد ۳.۵ میلیون سرباز فراری وجود دارد که باید یارانه‌شان قطع شود؛ ما داده‌های آن‌ها را در آزمون وسع وارد کردیم و مشاهده کردیم که اکثریت آن‌ها در سه دهک پایین قرار دارند. همچنین در آن سال نزدیک به ۱۲۶ هزار کودک بازمانده از تحصیل شناسایی شدند که برخی معلولیت داشتند و برخی در مدارس دینی مشغول بودند؛ در نهایت ۲۶ هزار کودک قابل بازگشت به مدرسه بودند که با حمایت سمین‌ها و خیریه‌ها قسمتی از آن‌ها بازگردانده شدند.

سرپرست پایگاه جامع اطلاعات رفاه ایرانیان بیان کرد: ماموریت این پایگاه تأمین داده‌های مورد نیاز سازمان‌هاست؛ ما اطلاعات را برای فاز جدید اجرای کالاهای برگ فراهم آوردیم. این کارشناس اقتصادی با اشاره به شاخص‌های فقر‌سنجی اظهار داشت: فقر و تبعیض با آمارهای ما قابل اندازه‌گیری و سیاست‌گذاری است. برای مثال پژوهش‌ها نشان داد که ۴۰ درصد از خانواده‌های ایرانی قادر به دریافت وام نیستند یا هرگز وام نگرفته‌اند؛ قطعاً دهک‌بندی این افراد با دیگران متفاوت است.

[elementor-template id="11220"]

وی در ادامه گفت: «پنجره واحد رفاه زنان» به صورت آزمایشی در شهر آستارا و شهرستان بهارستان راه‌اندازی شده و قرار است حوزه‌های دیگری را نیز در بر بگیرد. مطالعاتی درباره کودکان بازمانده از تحصیل، سربازان فراری، کودکان کار و موارد مشابه برای برنامه‌ریزی بهتر در پایگاه جامع اطلاعات رفاه انجام شده است.

رستمی اضافه کرد: ما یک رصدگاه جامع در وزارت کار تاسیس کرده‌ایم که اساتید، دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان می‌توانند از نتایج پایش آن بهره‌مند شوند. داده‌های ما به هوش مصنوعی نیز ارائه شده و با سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی همکاری داریم. البته سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها زیرمجموعه وزارت تعاون نیست، اما از داده‌های ما استفاده می‌کند.