دولت چهاردهم موظف به اجرای کالابرگ الک‌ترونیک برای ۱۹ می‌لیون خانوار است
به گزارش آینده، علیرضا عسگریان معاون وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی اعلام کرد که در جلسه پیش‌رو وزارت اقتصاد درباره نحوه اجرای طرح کالابرگ الک‌ترونیک تصمیم‌گیری خواهد شد. این سخنان نشان‌دهنده تداوم این طرح در دولت دکتر پزشکیان است، هرچند با تغییراتی در نحوه اجرا.
الزام قانونی در قانون بودجه ۱۴۰۳
مهم‌ترین نشانه ادامه طرح، تبصره ۸ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ است که دولت را موظف به اجرای کالابرگ الک‌ترونیک برای ۱۹ می‌لیون خانوار ایرانی نموده است. در بخش ۲ بند الف این تبصره، منابع مالی طرح از جمله حاصل فروش نفت و فرآورده‌های نفتی مشخص شده که باید علاوه بر کالابرگ، برای پرداخت یارانه‌های دارو، شیر خشک، یارانه نقدی، معیشتی، یارانه نان و حمایت از خانوار‌های تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی هزینه شود.
برنامه‌های وزیر رفاه و ترسیم مسیر اجرا
نشانه دوم، برنامه‌های احمد می‌دری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. بر اساس برنامه هفتم توسعه و طرح‌های ارائه‌شده برای کسب اعتماد مجلس، می‌دری از راهکار‌های خود برای مقابله با فقر و توزیع ناعادلانه درآمد، طراحی و استقرار نظام حمایتی اجتماعی چندلایه مبتنی بر آزمون وسع و ارائه اقلام الزامی در قالب بسته معیشتی پایه به صورت کالابرگ الک‌ترونیکی مازاد بر یارانه‌های قانونی نام برده است.
ریشه‌های طرح از دولت سیزدهم
ماجرای کالابرگ الک‌ترونیک از زمستان ۱۴۰۰ آغاز شد، وقتی دولت رئیسی حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی را در لایحه بودجه ۱۴۰۱ پیش گرفت. مجلس حذف ارز را مشروط به اجرای طرح کالابرگ در کنار یارانه نقدی کرد. در اسفند ۱۴۰۰، نمایندگان مصوبه‌ای را تصویب کردند که دولت را موظف می‌ساخت در صورت حذف کالا از سبد ارز ترجیحی، زیان را از طریق کالابرگ الک‌ترونیک جبران نماید.
دولت ارز ترجیحی را حذف کرد اما کالابرگ را اجرا نکرد و به جای آن، یارانه نقدی را از ۴۵۵ هزار تومان به ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومان (یارانه معیشتی) افزایش داد. تا خرداد ۱۴۰۲، اجرای دقیق قانون بودجه برای کالابرگ به تعویق افتاد و در نهایت طرح برای دهک‌های اول تا هفتم درآمدی آغاز گردید.
جزئیات طرح کالابرگ الک‌ترونیک
در خرداد ۱۴۰۲، طرح به طور رسمی آغاز شد. مشمولان می‌توانستند ۱۱ قلم کالای اساسی شامل برنج ایرانی، حبوبات، شیر کم‌چرب، پنیر، ماست کم‌چرب، مرغ، تخم‌مرغ، روغن مایع، ماکارونی و قند و شکر را خریداری کنند. در ازای خرید ۲۰۰ هزار تومانی، یارانه تشویقی ۱۲۰ هزار تومانی به کارت آن‌ها واریز می‌شد. بدین ترتیب دهک‌های اول تا سوم ۵۲۰ هزار تومان و دهک‌های چهارم تا هفتم ۴۲۰ هزار تومان دریافت می‌کردند. استفاده از طرح اختیاری اعلام شد.
نسخه فجرانه و انتقادات
در بهمن ۱۴۰۲، نسخه فجرانه طرح آغاز شد که شرط خرید ۲۰۰ هزار تومانی حذف و یارانه تشویقی به ۲۲۰ هزار تومان افزایش یافت. این طرح سبد ۱۱ قلمی را با قیمت‌های مبنای ۱۴۰۱ پوشش می‌داد و مابه‌التفاوت قیمت از محل یارانه تازه تامین می‌شد. اما در اردیبهشت ۱۴۰۳، صولت مرتضوی وزیر کار وقت اعلام کرد پرداخت یارانه تشویقی در حال بررسی است و با پایان دولت سیزدهم، خبری از ادامه طرح نشد.
نقد‌ها بر دو محور متمرکز بود اجباری بودن اقلام و محدودیت انتخاب کالا، و پرداخت مابه‌التفاوت که برای خانواده‌هایی با قدرت خرید پایین، منفعت طرح را زیر سوال می‌برد. برای مثال خانواده سه‌نفره با ۶۶۰ هزار تومان کالابرگ، باید بیش از دو می‌لیون تومان خرید کند که برای بسیاری امکان‌پذیر نبود.
آینده طرح در دولت چهاردهم
دولت چهاردهم بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۳ موظف است با منابع قانون هدف‌مندی یارانه‌ها، طرح را برای ۱۹ می‌لیون خانوار اجرا کند. عسگریان در تازه‌ترین سخنان خود تأکید کرد که در مرحله قبل، ۱۵۱ می‌لیون بسته غذایی بدون صف از طریق ۲۱۱ هزار فروشگاه توزیع شده است. اکنون باید منتظر ماند و دید دولت پزشکیان با چه مکانیزمی، تغییرات در مبلغ، گروه‌های مشمول، زمان پرداخت یا سبد کالا را اعمال خواهد کرد.