کارگران اخراجی هم عیدی می‌گیرند؛ حقوق قانونی و نحوه محاسبه
عیدی یکی از مزایای مالی است که کارگران در پایان سال دریافت می‌کنند. این پرداخت با هدف افزایش انگیزه و پوشش بخشی از نیازهای مالی کارگران در آغاز سال نو تدوین شده است.
اساس قانونی پرداخت عیدی
بر اساس ماده ۷۵ قانون کار ایران، کلیه کارگران مشمول این قانون — چه با قرارداد دائم و چه موقت — حق دریافت عیدی را دارند. میزان عیدی معمولاً معادل حداقل دو برابر و حداکثر سه برابر حقوق پایه ماهیانه کارگر تعیین می‌شود، با شرطی که از سه برابر حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار فراتر نروید.
🔗 بیشتر بخوانید: بازنشستگان در شب یلدا سورپرایز خواهد شد؟_آینده
کارگران مشمول و غیرمشمول
همه کارگران شاغل در بخش‌های دولتی، خصوصی و عمومی که تحت پوشش قانون کار قرار دارند، از جمله کارگران قرارداد دائم، موقت و پاره‌زمان، مشمول دریافت عیدی هستند. در مقابل، کارمندان دولت که مشمول قانون خدمات کشوری هستند، از مقررات ویژه‌ای برای دریافت عیدی پیروی می‌کنند که معمولاً به صورت مبلغی ثابت و بر اساس مصوبات دولت محاسبه می‌شود.
حق عیدی برای کارگران اخراجی، آزمایشی، ساعتی و فصلی
سید سعید فتاحی، مشاور کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران، تأکید کرد که کارگرانی که به هر دلیلی شغل خود را از دست داده‌اند، کارگران آزمایشی، ساعتی، نیمه‌وقت و فصلی نیز مشمول دریافت عیدی هستند و کارفرما موظف به پرداخت این حق است.
🔗 بیشتر بخوانید: گمان تعویق اقساط بانکی قوت گرفت_آینده
او در مورد کارگران آزمایشی اشاره کرد: بر پایه ماده ۱۱ قانون کار و تبصره آن، مدت دوره آزمایشی باید در قرارداد کار مشخص شود. اگر رابطه کاری از جانب کارفرما قطع گردد، وی ملزم به پرداخت کلیه حقوق دوره آزمایشی است و اگر از سوی کارگر خاتمه یابد، کارگر مستحق دریافت تمام حقوق و مزایا به نسبت زمان کار انجام‌شده می‌باشد.
بر اساس ماده ۳۹ قانون کار، مزد و مزایای کارگران نیمه‌وقت یا با ساعات کمتر از حد قانونی، به نسبت ساعات کار محاسبه و پرداخت می‌شود. برای کارگران ساعتی که حقوق ماهانه ثابت ندارند، میانگین حقوق سه ماه آخر خدمت مبنای محاسبه عیدی و پاداش قرار می‌گیرد.
🔗 بیشتر بخوانید: شیوه تازه افغان‌ها برای دور زدن قانون تجارت ایران!_آینده
مبلغ عیدی و پاداش کارگران فصلی و کارگرانی که کمتر از یک سال در کارگاه کار کرده‌اند، باید بر مبنای ۶۰ روز و به نسبت روزهای کارکرد در سال محاسبه شود. بنابراین این دسته نیز مشمول دریافت کلیه حقوق و مزایای قانونی، از جمله عیدی و پاداش آخر سال هستند.
زمان مناسب پرداخت عیدی
فتاحی توصیه کرد کارفرمایان عیدی را در ماه‌های منتهی به اواخر سال (دی و بهمن) پرداخت کنند تا انگیزه کارگران برای حضور پرانرژی در واحدهای تولیدی افزایش یابد و کارگران از خریدهای لحظه آخر در روزهای اسفند معاف بمانند. پرداخت زودرس عیدی بار مالی آخر سال را بر دوش کارفرمایان سبک‌تر می‌کند، چرا که در پایان سال مواردی نظیر تسویه مرخصی و پایان کار نیز به عیدی اضافه شده و فشار مالی را تشدید می‌کنند.
او افزود: بسیاری از کارفرمایان علاوه بر تعهدات قانونی، با میل خود اقداماتی نظیر توزیع آجیل، شیرینی و بسته‌های معیشتی در اواخر سال انجام می‌دهند که نشان‌دهنده قدرشناسی از مقام کارگر است. با این حال، اگر پرداخت عیدی در دی ماه یا حداکثر بهمن ماه صورت گیرد، کارگران می‌توانند با خیال راحت‌تری برای عید نوروز برنامه‌ریزی کنند.
فتاحی از تأخیر برخی کارفرمایان در پرداخت عیدی تا سال بعد انتقاد کرد و بیان داشت: این تأخیر باعث نارضایتی کارگران می‌شود در حالی که پرداخت به‌موقع، رضایت و انگیزه دوطرفه را تضمین می‌کند.
حقوق کارگران بیکار و بازنشسته
همه کارکنان مشمول قانون کار که بر اساس تعریف این قانون «کارگر» شناخته می‌شوند، مشمول عیدی و پاداش آخر سال هستند. در این میان کارگرانی که خواسته یا ناخواسته — به دلایلی نظیر بحران اقتصادی کارفرما یا عدم نیاز — شغل خود را از دست داده‌اند، و همچنین کارگران بازنشسته، با دقت در قانون کار همچنان مستحق دریافت عیدی آخر سال می‌باشند.
راهکارهای قانونی در صورت عدم پرداخت
اگر کارفرما از پرداخت عیدی خودداری کند یا در پرداخت تأخیر نماید، کارگر می‌تواند از طریق مراجع قانونی مانند اداره کار شکایت کند. کارگران شاغل در شرکت‌هایی با وضعیت مالی ضعیف ممکن است با تأخیر در دریافت عیدی مواجه شوند، اما این تأخیر به معنای از بین رفتن حق قانونی آن‌ها نیست.
عیدی یک حق قانونی قطعی برای همه کارگران مشمول قانون کار است. با وجود این، در اجرا ممکن است چالش‌ها یا استثنایی وجود داشته باشد که نیازمند پیگیری قانونی است. آگاهی کارگران از حقوق خود و بهره‌گیری از ابزارهای قانونی، مانع از تضییع این حقوق می‌شود.