چرا قهوه برای برخی افراد باعث خواب‌آلودگی می‌شود؟
به گزارش آینده، این پدیده به احتمال زیاد ناشی از مسدود کردن گیرنده‌های آدنوزین در مغز توسط کافئین است. آدنوزین ترکیبی آلی است که در چرخه‌ی خواب و بیداری نقش حیاتی دارد؛ زمانی که کافئین این گیرنده‌ها را اشغال می‌کند، حس طبیعی خستگی در بدن متوقف می‌شود.
تحقیقات نشان می‌دهند که ۸۵ درصد آمریکایی‌ها روزانه حداقل یک نوشیدنی کافئین‌دار مصرف می‌کنند. اگرچه کافئین برای بسیاری بیداری و هوشیاری را تقویت می‌کند، اما در برخی افراد اثر معکوس دارد و خستگی شدید را به همراه می‌آورد.
مصرف قهوه برای بیداری در طول روز می‌تواند چرخه‌ی معیوبی را شکل دهد؛ فرد به‌دلیل کم‌خوابی دچار خواب‌آلودگی می‌شود، قهوه می‌نوشد و در نتیجه خوابیدن برایش دشوار‌تر می‌گردد. مطالعات می‌کنند که حتی مصرف کافئین شش ساعت قبل از خواب، کیفیت خواب شبانه را مختل می‌کند.
با تداوم این حالت، حساسیت مغز به آدنوزین افزایش می‌یابد و پس از جذب کافئین — که در ۴۵ دقیقه اول تا ۹۹ درصد جذب می‌شود و اوج آن یک تا دو ساعت طول می‌کشد — خستگی مفرط حس می‌شود. افراد مصرف‌کننده‌ی منظم کافئین نیز به این ماده مقاومت نشان می‌دهند و برای رسیدن به اثر دلخواه دوز بالا‌تری نیاز دارند که بدوره بر خواب تأثیر منفی می‌گذارد.
از جنبه‌ی متابولیک، قهوه صبحگاه‌ی می‌تواند سلول‌ها را در برابر انسولین مقاوم سازد؛ این امر باعث می‌شود گلوکز خون به خوبی جذب نشود و پانکراس انسولین بیش‌تری ترشح کند. پژوهشی در سال ۲۰۲۰ نشان داد که پس از یک شب کم‌خوابی، نوشیدن قهوه نتحمل گلوکز را تشدید کرده و سطح قند خون را بالا‌تر از می‌انگین می‌برد. وقتی سطح گلوکز به حالت طبیعی بازمی‌گردد، فرد احساس خستگی و افت انرژی می‌کند.
خستگی می‌تواند ریشه در عوامل دیگری چون کم‌خونی، افسردگی، اختلال تیروئید، سرطان، نارسایی قلبی یا دیابت داشته باشد. قهوه اگرچه برای افزایش هوشیاری صبحگاه‌ی مفید است، اما نمی‌تواند خسارات ناخوابی‌های طولانی‌مدت را جبران کند. برای بهره‌برداری بهینه از قهوه، اولویت با خواب و اجتناب از مصرف کافئین تا شش ساعت قبل از خواب است.