به گزارش فیلمزی، کارکرد مهم سینما از اغاز تا بحال جز رویاپردازی و ثبت خاطرات شیرین تماشای یک فیلم خوب نبوده است. همین ویژگی است که طی سال‌ها و در مسیر آزمون و خطاهای متعدد در عرصه ملی و بین‌المللی، سینمای ایران را به جایگاهی رسانده که مخاطب بتواند از تماشای فیلم ایرانی لذت ببرد.

با این حال، تحول الگوی مصرف رسانه‌ای، دسترسی آسان مخاطبان به محتوای پلتفرم‌ها، انعطاف اندوخته‌گذاران در شبکه نمایش خانگی و از نظر دیگر، سیاست‌های نادرست و تصمیم‌های متناقض مدیریتی در دوره‌های گوناگون سازمان سینمایی، علتشده تعداد بسیاری از فیلمسازان به‌سمت سریال‌سازی در پلتفرم‌ها گرایش اشکار کنند. اما سوال اساسی اینجاست: تکلیف لذت تماشای یک فیلم خوب در سینما چه می‌شود؟ آیا دیگر نباید انتظار شاهکاری سینمایی روی پرده داشت؟

فیلمزی برای یافتن جواب این سوال‌ها سراغ مجید مطلبی، تهیه‌کننده فیلم تحسین‌شده «سرخپوست» و سریال «آکتور» ساخته نیما جاویدی، هارون یشایایی، تهیه‌کننده «ناخداخورشید» به کارگردانی ناصر تقوایی، سید مازیار هاشمی، تهیه‌کننده سریال «یاغی»، و امید شمس، کارگردان فیلم «ملاقات خصوصی»، رفته و نظر آن‌ها را جویا شده است.

مجید مطلبی، تهیه‌کننده سینما و شبکه نمایش خانگی که ساخت «سرخپوست» و «آکتور» را در کارنامه خود دارد، معتقد است تمایل کارگردان‌های سینما به سریال‌سازی در پلتفرم‌ها دلایل بسیاری دارد، اما با اهمیت ترین علت نبوده است شرایط مناسب برای اکران فیلم‌های سینمایی است. به حرف های او، تعداد بسیاری از آثار یا هیچ زمان رنگ پرده را نمی‌بینند یا در شرایطی ناعادلانه اکران خواهد شد.

مطلبی در گفتگو با فیلمزی گفت: اگر سینما را مجموعه‌ای از مرحله های تشکیل، اجرا، بعد‌تشکیل و پخش در نظر بگیریم، فهمید می‌شویم که هیچ‌یک از فیلم‌ها در شرایط عادلانه‌ای به نمایش درنمی‌آیند. همین نوشته علتشده نه‌فقط کارگردان‌ها، بلکه اندوخته‌گذاران هم ترجیح بدهند با دردسر کمتر و بازدهی زیاد تر از نظر جذب مخاطب، اندوخته خود را به‌سمت پلتفرم‌ها منتقل کنند.

او با اشاره به آمار تشکیل در سال‌های تازه در ادامه گفت: با یک جست‌وجوی ساده فهمید می‌شویم طی دو سال قبل نزدیک به ۱۲۰ فیلم ساخته شده است، اما به‌جز فیلم‌های کمدی ــ که قسمت بسیاری از سیاست‌های مدیریت سینمایی قبل روی اکران آنها متمرکز بوده ــ سهم آثار اجتماعی در اکران زیاد ناچیز بوده است. حتی فیلم‌هایی با وجود بازیگران شاخص هم نتوانسته‌اند به فروش خوبی در گیشه برسند.

تهیه‌کننده «آکتور» این چنین به معضل قاچاق فیلم‌ها اشاره کرد و او گفت: فیلم «تفریق» ساخته مانی حقیقی یکی از آثاری می بود که پیش از اکران قاچاق شد. این چنین اتفاقی هم به تهیه‌کننده و هم به اندوخته‌گذار زیان مستقیم می‌زند و علتمی‌شود تمایل به تشکیل در سینما افت یابد. طبیعی است در این چنین شرایطی، کارگردان‌ها ترجیح بدهند قصه‌هایشان را در پلتفرم‌ها روایت کنند.

در روبه رو، امید شمس، کارگردان جوانی که با «ملاقات خصوصی» تحسین منتقدان را برانگیخت، هم چنان بر جذابیت سینما پافشاری دارد.

او او گفت: سپس از «ملاقات خصوصی» چند نظر ساخت سریال داشتم که هم از نظر مالی و هم توانایی کاری دلنشین می بود، اما نپذیرفتم. دلیلش ساده است: تا این مدت فیلم‌های بسیاری برای سینما در ذهن دارم و پای این مدیوم می‌ایستم.

شمس که هم‌اکنون مشغول ساخت فیلمی اجتماعی با رگه‌های گنگستری است، اضافه کرد: یقیناً وجود در پلتفرم‌ها و ساخت سریال نکوهیده نیست؛ برعکس، فرصتی مورد قیمت برای فیلمسازان جوان فراهم می‌کند. اما به‌نظر من باید بین سریال‌سازی در پلتفرم‌ها و فیلمسازی در سینما اعتدال برقرار باشد تا سینمای ایران سرپا بماند. فراموش نکنیم سینمای ایران همیشه برای مخاطبانش رویا ساخته و همین ویژگی است که آن را نزدیک کرده است.

هارون یشایایی، تهیه‌کننده باسابقه‌ای که در کارنامه‌اش همکاری با کارگردانانی چون ناصر تقوایی در «ناخداخورشید»، داریوش مهرجویی در «هامون» و احمدرضا درویش کارگردان «کیمیا» دیده می‌شود، دیدگاه متغیری دارد.

وی او گفت: تماشای فیلم در سینما یا سریال در پلتفرم‌ها انتخابی آگاهانه از سوی مخاطب است. تا وقتی که فیلم خوب ساخته شود، مخاطبِ سینمارو هم وجود خواهد داشت.

یشایایی با اشاره به روندهای جهانی پافشاری می‌کند: ناکامی در گیشه امری طبیعی است و تنها به ایران محدود نمی‌شود و در سراسر دنیا این چنین اتفاقی رخ می‌دهد. اما تفاوت در اینجاست که در ایران، به‌علت هزینه‌های بالای تشکیل، ناکامی مالی می‌تواند اندوخته تهیه‌کننده را از بین ببرد و او را از ادامه مسیر در سینما بازدارد.

سید مازیار هاشمی، مجری مطرح سینما و تهیه‌کننده شبکه نمایش خانگی که سریال «یاغی» را با کارگردانی محمد کارت ساخته است، نیز نگاهش را این چنین توضیح می‌دهد: «صنعت تشکیل محتوا در دنیا به‌سمت سریال‌سازی رفته و این روال با استقبال گسترده مخاطبان همراه شده است. به این علت نمی‌توان این حقیقت را نادیده گرفت و باید به سلیقه این قسمت از کاربران احترام گذاشت.»

هاشمی که تهیه‌کنندگی فیلم «قشنگ صدایم کن» ساخته رسول صدرعاملی را نیز برعهده داشته است، در آخر یادآور می‌شود: فرآیند تشکیل تا پخش یک فیلم سینمایی زیاد پیچیده است، در حالی که این مسیر در سریال‌سازی برای پلتفرم‌ها تسهیل شده است. همین تفاوت علتشده قسمت قابل‌توجهی از سینماگران به‌سمت تشکیل سریال بروند.

او مباحثه با تهیه‌کنندگان و کارگردانان مشخص می کند که چرخش فیلمسازان به‌سمت پلتفرم‌ها فقط ناشی از جذابیت مالی یا آزادی عمل زیاد تر نیست، بلکه ریشه در مشکلات ساختاری سینمای ایران از جمله نبوده است اکران عادلانه، قاچاق گسترده، سیاست‌گذاری‌های نادرست و هزینه‌های بالای تشکیل دارد و در عین حال، پلتفرم‌ها با فرآیند ساده‌تر تشکیل و دسترسی گسترده‌تر به مخاطب، فضایی امن‌تر برای اندوخته‌گذاران و فیلمسازان فراهم کرده‌اند.

با این حال، سینما هم چنان جایگاه اختصاصی‌ای دارد؛ مدیومی که برای مخاطب ایرانی با رویاپردازی و خاطره‌سازی تعریف شده و تعداد بسیاری از فیلمسازان جوان هم چنان بر اهمیت آن پافشاری می‌کنند. آنچه از دل این او گفت‌وگوها برمی‌آید این است که نه می‌توان سریال‌سازی در پلتفرم‌ها را نفی کرد و نه می‌توان چشم بر مشکلاتهای سینما بست. آینده صنعت عکس در ایران در گرو تشکیل تعادلی هوشمندانه بین سینما و پلتفرم‌ها است؛ تعادلی که هم به نیاز مخاطب جواب دهد و هم مانع خاموش‌شدن چراغ پرده نقره‌ای شود.