هوش مصنوعی روزانه چند بشکه نفت مصرف می کند؟_آینده

بیت‌کوین تنها بخشی از داستان است و رشد سریع هوش مصنوعی اکنون به بزرگ‌ترین مصرف‌کننده تازه انرژی در اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است.

بر پایه برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، مراکز داده جهان در سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۴۱۵ تراوات‌ساعت برق مصرف کردند. این مقدار معادل روزانه نزدیک به ۶۷۰ هزار بشکه نفت است؛ انرژی‌ که فقط برای فعالیت مداوم سرورها مورد منفعت گیری قرار می‌گیرد.

این آژانس پیش‌بینی کرد، مصرف برق مراکز داده تا سال ۲۰۳۰، به ۹۴۵ تراوات‌ساعت در سال افزایش یابد که معادل نزدیک به ۱.۵ میلیون بشکه نفت در روز خواهد می بود. این مقدار تقریبا برابر با تشکیل روزانه یک سرزمین یا شرکت نفتی متوسط است؛ انرژی‌ که صرف آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و پردازش خواست‌های کاربران می‌شود.

رقابت جهانی برای برق

رشد انفجاری هوش مصنوعی علتشده شرکت‌های فناوری برای دسترسی به برق داخل رقابتی فشرده شوند، رقابتی که شباهت بسیاری به رقابت تاریخی شرکت‌های نفتی برای دسترسی به منبع های انرژی دارد.

شرکت مشاوره «جی‌ال‌ال» (JLL) برآورد کرد که ظرفیت مراکز داده جهان تا سال ۲۰۳۰، تقریبا دو برابر شود؛ روندی که به نزدیک به ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت تازه و نزدیک به سه تریلیون دلار اندوخته‌گذاری در زیرساخت‌ها و پردازنده‌های گرافیکی نیاز خواهد داشت.

با این حال، گسترش شبکه‌های برق با شدت رشد مراکز داده و تقاضای هوش مصنوعی همگام نیست. زمان انتظار برای اتصال به شبکه در تعداد بسیاری از بازارهای بزرگ به بیشتر از چهار سال رسیده، افتترانسفورماتورها تشدید شده و محدودیت‌های انتقال برق در حال افزایش است.

نروژ؛ قطب تازه زیرساخت هوش مصنوعی

در این بین، نروژ و فنلاند به علت برخورداری از منبع های گسترده برق‌آبی و هسته‌ای، به یکی از با اهمیت ترین مناطق جهان برای گسترش زیرساخت‌های دیجیتال تبدیل شده‌اند.

شرکت «بیت‌زیرو» که در حوزه استخراج بیت‌کوین فعالیت می‌کند، پیش از اغاز موج تقاضای هوش مصنوعی، بیشتر از یک گیگاوات ظرفیت برق در نروژ، فنلاند و داکوتای شمالی آمریکا را تامین کرده می بود. این شرکت اکنون از همین زیرساخت‌ها برای میزبانی مراکز داده هوش مصنوعی منفعت گیری می‌کند.

«بیت‌زیرو» در ماه مه سال جاری، قراردادی با شرکت «وان‌کود نتورکس» امضا کرد تا همه ظرفیت ۱۱۰ مگاواتی فاز نخست تاسیسات خود در نروژ را برای پردازش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی اجاره دهد.  قیمت این قرارداد ۱۵ ساله، نزدیک به ۲.۶ میلیارد دلار برآورد شده و ورود رسمی «بیت‌زیرو» به بازار زیرساخت مراکز داده هوش مصنوعی را رقم زده است.

بر پایه اظهار شرکت، این توافق می‌تواند سالانه نزدیک به ۱۷۶ تا ۱۷۸ میلیون دلار درآمد تشکیل کند، در حالی که هزینه برق مصرفی سامانه‌های هوش مصنوعی توسط مستاجر پرداخت خواهد شد.

انرژی؛ دارایی کلیدی عصر هوش مصنوعی

برای نخستین بار، منبع انرژی مورد منفعت گیری در استخراج بیت‌کوین بیشتر از آنکه یادآور قبل باشد، تصویری از آینده را ترسیم می‌کند. به‌جای تکیه بر میدان‌های نفتی، برق نیروگاه‌های آبی در حال تامین انرژی مزارع استخراج است و به‌جای ژنراتورهای دیزلی، برق پایدار نیروگاه‌های هسته‌ای به کار گرفته می‌شود و بازیگران این صنعت نیز دیگر فقط استخراج‌کننده نیستند، بلکه همانند گسترش‌دهندگان زیرساخت‌های انرژی فعالیت می‌کنند.  

مکانیسم «اثبات کار» بیت‌کوین در اصل رقابتی برای دسترسی به انرژی و برق است. هر استخراج‌کننده بیت‌کوین را می‌توان خرید وفروش‌گر انرژی‌ دانست که در قالب یک فعال فناوری فعالیت می‌کند. امروز دیگر مزیت رقابتی فقط در اختیار الگوریتم‌ها نیست بلکه به عواملی همانند موقعیت جغرافیایی، کیفیت زیرساخت‌ها و دسترسی به شبکه برق بستگی دارد.

اگر دهه قبل بیت‌کوین با نفت کار می‌کرد، دهه بعدی با انرژی برق‌آبی، بادی و هسته‌ای کار خواهد کرد که اکنون در نروژ در حال ساخت است.  

در حالی که شرکت‌های انویدیا، آمازون و متا صدها میلیارد دلار برای گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی اندوخته‌گذاری می‌کنند، همه این پروژه‌ها در نهایت به عامل حیاتی دسترسی یقین به انرژی وابسته می باشند.

اویل پرایس گزارش کرد، در چرخه بعدی، برندگان واقعی افرادی خواهند می بود که به برق ارزان، پاک و پایدار دسترسی دارند. در روبه رو، شرکت‌ها و استخراج‌کنندگانی که از این چنین مزیتی برخوردار نباشند، نه به علت رقابت بازار، بلکه به‌علت حقیقت‌های اقتصادی و محدودیت‌های فیزیکی تشکیل انرژی، از میدان رقابت کنار زده خواهند شد.