هزینه حداقل معیشت به چه میزان رسیده است؟
تأمین تغذیه سالم برای هر فرد نیازمند مصرف منظم و متنوع از گروه‌های غذایی است تا از بیماری‌های ناشی از سوءتغذیه پیشگیری شود. هزینه تهیه این مواد، به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت بدن، حتی در شرایط کاهش درآمد نیز از سبد مصرفی خانوارها خارج نمی‌شود. به همین دلیل، مراکز علمی معتبر کشور از جمله انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی و دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تهران، الگویی با عنوان «سبد غذایی بهینه» تدوین کرده‌اند که ترکیبی استاندارد از گروه‌های غذایی ضروری برای برآوردنیازهای روزانه بدن را ارائه می‌دهد. قیمت این سبد در فروردین ۱۴۰۴ نسبت به ماه مشابه سال قبل بیش از ۴۵ درصد افزایش یافته است.
با وجود سهم بالای مواد خوراکی در سبد مصرف خانوار، بر اساس داده‌های تازه، دسترسی به الگوی تغذیه‌ای استاندارد برای بخش قابل توجهی از جامعه با دشواری‌های روزافزونی روبرو شده است. افزایش ماهانه قیمت کالاهای اساسی و جهش هزینه‌های سبد غذایی در ماه‌هایی چون دی و اسفند، فشار اقتصادی مضاعفی بر خانواده‌ها وارد آورده است.
🔗 بیشتر بخوانید: مشاغل معاف از مالیات کارتخوان_آینده
با تحلیل آمارهای رسمی منتشرشده توسط مرکز آمار ایران، شاخصی اختصاصی برای محاسبه «هزینه ماهانه تأمین سبد غذایی مطلوب» توسعه یافته که نشان می‌دهد در اسفند ماه این هزینه برای هر نفر از سه میلیون تومان فراتر رفته است.
سبد پیشنهادی اکوایران شامل ۱۳ گروه کالایی است که به منظور پوشش نیازهای تغذیه‌ای با حداقل هزینه طراحی شده است. برای کاهش هزینه‌ها، اقلام ارزان‌تر و پرمصرف‌تر همچون برنج وارداتی و حبوبات مانند عدس و لپه اولویت داده شده‌اند. اگرچه این سبد می‌تواند با مواد مغذی‌تر تکمیل شود، اما در راستای حفظ حداقلی بودن هزینه‌ها، چنین گسترش‌ای مورد نظر قرار نگرفته است؛ به همین دلیل سبد اکوایران از نظر اقلام جزئی با سبد انستیتو تغذیه تفاوت دارد.
🔗 بیشتر بخوانید: زمان شارژ کالابرگ اسفند اظهار شد_آینده
به عنوان مثال، در سبد انستیتو گروه لبنیات و میزان مصرف پیشنهادی آن ذکر شده است، در حالی که اکوایران لبنیات را به «شیر»، «ماست»، «پنیر» و «کره» تقسیم کرده و حجم مورد نیاز ماهانه را به طور مساوی بین این چهار مورد توزیع نموده است.
تفاوت این سبد با «سبد شاخص قیمت مصرف‌کننده» مرکز آمار در دو محور است: تمرکز بر تأمین حداقل نیازهای غذایی فردی و تفاوت در روند نوسانات قیمتی نسبت به تورم کلی. این ویژگی‌ها، سبد غذایی را به معیاری مجزا برای سنجش سختی اقتصادی بر تغذیه خانوارها تبدیل می‌کند.
🔗 بیشتر بخوانید: معیارهای قطع یارانه های نقدی اشکار شد_آینده
مطابق محاسبات و بر پایه گزارش «متوسط قیمت خوراکی‌های منتخب در مناطق شهری» مرکز آمار، در فروردین امسال تهیه لبنیات برای یک فرد نزدیک به ۹۰۰ هزار تومان هزینه داشته است. همان‌گونه که اشاره شد، گروه لبنیات در جدول انستیتو تغذیه به چهار نوع کالای لبنی پرمصرف تقسیم شده است.
بر اساس این تقسیم‌بندی، هر فرد باید ماهیانه ۴.۵ لیتر شیر، ۳ کیلوگرم ماست، ۷۵۰ گرم پنیر و ۷۵۰ گرم کره مصرف کند. هزینه تأمین دو مورد اول به ترتیب ۱۹۷ هزار تومان و ۱۸۱ هزار تومان بوده است. مبلغ مورد نیاز برای پنیر و کره به میزان ذکرشده نیز به ترتیب ۱۲۱ هزار تومان و ۴۴۷ هزار تومان است؛ از این رو بین کالاهای لبنی گوناگون، بیشترین هزینه مربوط به «کره» است.
اما لبنیات تنها گروه خوراکی نبوده که در فروردین شاهد افزایش قیمت بوده و سهم قابل توجهی از مخارج خوراکی هر فرد را به خود اختصاص داده است؛ گوشت، میوه‌جات و برنج نیز نقش مهمی در تورم خوراکی ابتدای سال ایفا کرده‌اند.
مطابق مقادیر پیشنهادی، هر فرد باید در ماه ۲ کیلو و ۱۰۰ گرم برنج مصرف کند. اگر مبنای برنج خارجی درجه یک باشد، هزینه تأمین این بخش از خوراک هر فرد در فروردین به ۱۷۱ هزار تومان رسیده است. گوشت گاو یا گوساله نیز به ازای هر ۹۰۰ گرم ۵۴۱ هزار تومان هزینه ایجاد کرده است. از طرفی، هر فرد برای تأمین ۳ کیلوگرم پرتقال و ۳ کیلوگرم سیب باید به ترتیب ۱۸۵ هزار تومان و ۲۳۴ هزار تومان بپردازد.
با توجه به مقادیر مذکور، هر فرد در فروردین امسال برای تهیه این سبد خوراکی باید ۳ میلیون و ۱۵۷ هزار و ۱۵۹ تومان هزینه کند.
این رقم نسبت به اسفند ماه ۴.۹۳ درصد و نسبت به فروردین سال قبل ۴۷.۳ درصد رشد داشته است. بیشتر بودن رشد ماهانه قیمت این سبد نسبت به تورم ماهانه کل کشور (۳.۹ درصد) نشان می‌دهد که شدت افزایش قیمت اقلام خوراکی اساسی و الزامی برای یک فرد از شدت افزایش قیمت کل اقلام سبد مصرف یک خانواده در ابتدای امسال بیشتر بوده است.