هر متر مکعب آب شرب، ۱۹۰ هزار تومان یارانه نهان دارد_آینده

به نقل از وزارت نیرو، مسعود باقرزاده مدیرکل دفتر برنامه و بودجه شرکت مهندسی آبفای سرزمین خبرداد: افت بارندگی‌ها و افزایش جمعیت طی سه دهه تازه علتشده است سرانه آب قابل برنامه‌ریزی در ایران از نزدیک به ۲۵۰۰ مترمکعب به کمتر از ۱۰۰۰ مترمکعب در سال برای هر نفر افت یابد؛ رقمی که ایران را در زمره کشورهای کم‌آب جهان قرار می‌دهد.

باقرزاده با تشریح حالت منبع های آب سرزمین او گفت: تا نزدیک به ۳۰ سال قبل مقدار بارندگی سالانه در ایران نزدیک به ۴۰۰ میلیارد مترمکعب می بود که نزدیک به دو سوم آن تبخیر و تعریق می‌شد و در نهایت نزدیک به ۱۳۰ میلیارد مترمکعب آب قابل برنامه‌ریزی در رودخانه‌ها، سدها و سفره‌های زیرزمینی جریان داشت. در آن زمان جمعیت سرزمین نزدیک به ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر می بود.

او گفت: در سال‌های تازه مقدار بارندگی سالانه به نزدیک به ۳۰۰ میلیارد مترمکعب افت یافته، در حالی که جمعیت سرزمین به نزدیک به ۹۰ میلیون نفر رسیده است. در نتیجه، آب قابل برنامه‌ریزی سرزمین از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب به کمتر از ۱۰۰ میلیارد مترمکعب در سال افت اشکار کرده است.

مدیرکل دفتر برنامه و بودجه آبفای سرزمین با اشاره به روال نزولی سرانه آب در ایران اظهار کرد: سرانه آب قابل برنامه‌ریزی که نزدیک به سه دهه قبل ۲۵۰۰ مترمکعب برای هر ایرانی می بود، اکنون به زیر هزار مترمکعب در سال رسیده و این روال هم چنان ادامه دارد. به حرف های وی، کشورهایی که سرانه آب آنها کمتر از هزار مترمکعب در سال باشد در دسته کشورهای کم‌آب قرار می‌گیرند.

محدودیت آب قابل منفعت گیری در سرزمین

باقرزاده گفت: از نزدیک به ۱۰۰ میلیارد مترمکعب آب در دسترس سالانه، دست‌کم ۴۰ میلیارد مترمکعب باید برای محیط زیست باقی بماند تا صرف تغذیه آبخوان‌ها، سفره‌های زیرزمینی، رودخانه‌ها و تالاب‌ها شود؛ موضوعی که نقش مهمی در جلوگیری از گرد و غبار و فرونشست زمین دارد. به این علت حداکثر ۶۰ میلیارد مترمکعب آب برای مصارف گوناگون قابل منفعت گیری است.

او گفت: از این مقدار نزدیک به ۱۰ میلیارد مترمکعب برای مصرف شرب و نزدیک به ۴ میلیارد مترمکعب برای صنعت منفعت گیری می‌شود. در روبه رو، مطابق اظهار وزارت جهاد کشاورزی، قسمت کشاورزی سالانه نزدیک به ۷۰ میلیارد مترمکعب آب مصرف می‌کند که در کل مصارف آب سرزمین را به نزدیک به ۸۴ میلیارد مترمکعب در سال می‌رساند.

برداشت مازاد از منبع های آب زیرزمینی

به حرف های باقرزاده، در شرایط جاری حداکثر ۳۵ میلیارد مترمکعب آب زیرزمینی در سال تغذیه می‌شود، اما به طور متوسط ۵ میلیارد مترمکعب زیاد تر از مقدار تغذیه آبخوان‌ها برداشت صورت می‌گیرد.

وی با اشاره به اهمیت منبع های زیرزمینی او گفت: طی چند دهه قبل نزدیک به ۱۵۰ میلیارد مترمکعب برداشت اضافی از منبع های آب زیرزمینی انجام شده که علتکاهش کمیت و کیفیت این منبع های استراتژیک شده است. به طور کلی ذخایر آب زیرزمینی سرزمین بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود که از این مقدار نزدیک به یک سوم آن از دست رفته است.

الزام افت مصرف آب شرب

مدیرکل دفتر برنامه و بودجه آبفای سرزمین با اشاره به کم‌بارشی در سرزمین پافشاری کرد: سرانه مصرف آب شرب باید از ۱۸۵ لیتر به ۱۵۰ لیتر در شبانه‌روز افت یابد.

وی این چنین او گفت: هر مترمکعب آب شرب نزدیک به ۱۹۰ هزار تومان یارانه نهان دارد که سختی قابل توجهی بر منبع های مالی این قسمت داخل می‌کند.

چالش منفعت‌وری آب در کشاورزی

باقرزاده با اشاره به مصرف بالای آب در قسمت کشاورزی افزود: در تعداد بسیاری از کشورها با مصرف هر یک مترمکعب آب، یک کیلوگرم ماده خشک تشکیل می‌شود، در حالی که این عدد در ایران نزدیک به ۳۰۰ گرم است. به حرف های وی، افزایش منفعت‌وری آب در کشاورزی نیازمند فناوری، دانش فنی و اصلاح ساختار اقتصادی تشکیل محصولات کشاورزی است.

وی یادآور شد: بر پایه قانون برنامه هفتم پیشرفت قرار است تا آخر برنامه ۱۰ میلیارد مترمکعب از مصرف آب کشاورزی افت یابد و در عین حال تشکیل محصولات کشاورزی ۴۰ درصد افزایش اشکار کند.

فراهم آب صنایع از پساب و منبع های غیرمتعارف

مدیرکل دفتر برنامه و بودجه آبفای سرزمین او گفت: مطابق قانون برنامه هفتم، صنایع باید آب مورد نیاز فرآیندهای صنعتی را از آب بازیافتی، منبع های غیرمتعارف و بازچرخانی فاضلاب فراهم کنند.

به حرف های وی، در این برنامه پیش‌بینی شده است ۱.۷۷ میلیارد مترمکعب از پساب تصفیه‌شده و آب شیرین‌کن‌ها برای فراهم آب صنایع مورد منفعت گیری قرار گیرد.

باقرزاده این چنین اظهار کرد: در برنامه هفتم، سقف مصرف آب شرب سرزمین ۹.۸ میلیارد مترمکعب در سال تعیین شده است، در حالی که برآورد عملیاتی شرکت آبفا نزدیک به ۱۰.۲ میلیارد مترمکعب در سال است و برای اصلاح این اختلاف باید توضیحات ملزوم به سازمان برنامه و بودجه اراعه شود.

سه مسیر برای افت مصرف آب

به حرف های این مقام مسئول، افت مصرف آب شرب از سه مسیر مهم مقدور است:

• منفعت گیری از تجهیزات و فناوری‌های نوین

• اصلاح قوانین و مقررات

• فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی

نابرابری در توزیع بارش و سختی بر مناطق کم‌آب

باقرزاده در ادامه به نوشته توزیع نامتوازن بارش در سرزمین اشاره کرد و او گفت: نزدیک به یک چهارم جمعیت سرزمین در نیمه جنوبی البرز ساکن می باشند؛ مناطقی همانند تهران، کرج، قزوین و قم که با محدودیت شدید منبع های آب روبه رو‌اند.

او گفت: در برخی مناطق همانند اصفهان نیز همزمان گسترش گردشگری، صنعت، کشاورزی و تجارت رخ داده که سختی بسیاری بر منبع های آب داخل کرده و گسترش شهری بی‌رویه در این مناطق پیامدهای زیست‌محیطی به همراه داشته است.

چالش اقتصادی صنعت آب

مدیرکل دفتر برنامه و بودجه آبفای سرزمین این چنین با اشاره به مشکلات مالی این قسمت او گفت: قیمت‌های تکلیفی آب و خریدهای تضمینی علتشده شرکت‌های آب و فاضلاب در زمره شرکت‌های زیان‌ده قرار گیرند و در نتیجه اندوخته‌گذاری در این حوزه افت یابد.

هدررفت آب در شبکه‌های توزیع

باقرزاده در آخر به قضیه آب بدون درآمد اشاره کرد و او گفت: نزدیک به ۳۰ درصد آب توزیعی سرزمین آب بدون درآمد محسوب می‌شود که ۱۵ درصد آن مربوط به هدررفت ظاهری و نزدیک به ۱۳ تا ۱۵ درصد نیز ناشی از فرسودگی شبکه‌ها و تأسیسات آبی است.