شوک رحلت رهگذر در میانه تحولات سینمای شهر و جشنوارههای مستند
به گزارش آینده، سکوت ناگهانی که بر استودیو هورخش نشست، نخستین پیامد قابل لمسی از یک هفته پرتحول در سینمای ایران بود؛ علیرضا رهگذر، معمار فناوری و استراتژی پخش انیمیشنهای آخرین داستان و ژولیت و شاه، در اوج فعالیت مدیریتی و هنری، از میان ما رفت و خلأی در لایههای فنی و تجاری سینمای انیمیشن ایجاد کرد که پر کردنش روزها طول میکشد.
مراسم تشییع در بهشت زهرا، به نوعی نماد عبور مشعل از نسل پیشینیان به جوانتر شد؛ همزمان که مریم پیرکاری در پردیس سینمایی ملت، طرحی را برای بازتعریف رابطه فیلمساز با شهر تشریح میکرد. مدیرعامل مؤسسه تصویرشهر، با صراحت نادر در گفتار رسمی، از منطق سفارش مستقیم جدا شد و دغدغهمحوری را بنیان جدید تولید مستند شهری اعلام کرد، تا فیلمسازانی که در بوتکمپهای سهروزه شهر تا شهر با مدیران شهری روبرو میشوند، تصویرگری از دردهای واقعی شهروندان به جای کارتهای تبلیغاتی بسازند.
این تغییر فلسفه، در عمل به معنای پایان دورهی های سفارشی و آغاز عصر سینمای شهر نقدگراست؛ علیرضا دهقان، مدیر اجرایی کارگاهها، بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال را هدف قرار داد تا نویسندگان جوان، در مواجهه مستقیم با فضاهای شهری و منتورهای حرفهای، ایدههایی بکشان که در اختتامیه جشنواره فیلم شهر، نه به عنوان کارهای دانشجویی، بلکه به عنوان آثار مستقل سینمای حرفهای ارزیابی شوند.
در موازی این جریان، بیستمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند سینماحقیقت با ثبتنام بیش از ۸۰۰ اثر و رسیدن ۷۷۶ فیلم به دبیرخانه، رکورد كمیت را شکست؛ اما سایه استعفای هادی معصومدوست و جایگزینی علیرضا دهقان به عنوان نماینده انجمن کارگردانان مستند، لایهای از پیچیدگیهای درونی سیاستگذاری جشنواره را آشکار کرد. شورای سیاستگذاری به ریاست رائد فریدزاده، با عضویت چهرههایی چون سیدضیا هاشمی، محسن برمهانی و محمدباقر اعلمی، اکنون باید تعادل بین تنوع محتوا و حساسیتهای سیاسی-اجتماعی را در مقطع حساس مدیریت کند.
تأخیر در اعلام اسامی راهیافگان بخش عکس از روایت تا قاب ــ که قرار بود ۲۰ آبان منتشر شود ــ نیز نشاندهنده چالشهای اجرایی است که حتی با وجود تأکید بر اهمیت مستندسازی جنگ رمضان، همچنان مانع اجرا میشود. در همین هفته، چهاردهمین جشن مستقل سینمای مستند با رونمایی از پوستر و نشان جدید، و تجلیل از محمدحسین حقگو و منوچهر مشیری، سنت مت پیشکسوتان را زنده نگه داشت؛ آرش اسحاقی و مهرداد زاهدیان، با اهدای نشان نقره به حامد شکیبانیا، پیوند نسلها را تقویت کردند.
دومین جشنواره ملی فیلم آب به قیمت جان نیز در تالار آبگینه، با ثبت تمبر یادبود و بزرگداشت مرضیه برومند خالق آبپریا، گام بر از رویداد جشنوارهای به سمت برند ملی برداشت؛ در حالی که کوچههای تهران، شاهد پویش کاشت ۳۱۳ هزار نهال امید بود. کیانوش عیاری، میرطاهر مظلومی، شهرزاد کمالزاده و خسرو معتضد، در میدان آزادی و بوستان هنرمندان، نهالهایی ریشهدواندند که هر کدام، نام یک شهید جنگ ۱۲ روزه یا رمضان را در خاک شهر حک میکنند؛ این عمل جمعی، سینما را از سالنهای تاریک به فضای عمومی شهر کشاند و هنرمند را از راوی داستان به سازنده أخضری تبدیل کرد.
همزمان، فقدان رهگذر در هورخش، هشدار بیصدایی است برای صنعت انیمیشنی که همچنان بر دوش معدود افراد متکی است؛ انتقال دانش فنی و شبکههای بینالمللی پخش، بدون برنامهریزی جانشینی سیستماتیک، میتواند پروژههای در حال تولید را به خطر بیندازد. تجربه نشان میدهد که استودیوهای کوچک، در غیاب بنیانگذاران فنی-مدیریتی، دچار رکود ناگهانی میشوند که هایش سالها باقی میماند.
این هفته، سینمای ایران نشان داد که در حال عبور از مرزهای سنتی است از سینمای شهر که میخواهد ناقد شود، تا مستندسازی که با ۸۰۰ اثر روبروست، از جشنوارههای مستقل که پیشکسوتان را میپوشاند، تا FESTIVAL آب که به برند ملی میرسد، و در نهایت هنرمندانی که با کاشت نهال، شهر را به ست خود مینویسند. رحلت رهگذر، در میانه این همه حرکت، یادآوری است که هر تحول بزرگ، هزینهای دارد و پایداری، نه در تکافرادی، بلکه در نهادینهسازی دانش و نسلهای بعدی نهفته است.




