>> کشف گونه باستانی هلیکوباکتر پیلوری با بیش از ۱۰۰ هزار سال قدمت در معده انسان >> یک تیم

>> کشف گونه باستانی هلیکوباکتر پیلوری با بیش از ۱۰۰ هزار سال قدمت در معده انسان >> یک تیم تحقیقاتی بینالمللی با مشارکت دانشمندان ایرانی موفق به شناسایی یک گونه زیستمحیطی باستانی از باکتری هلیکوباکتر پیلوری شد که قدمت آن برآورد میشود بیش از صد هزار سال پیش از زمان حال باشد. نتایج این مطالعه بنیادین در ماه اکتبر ۲۰۲۴ در مجله پراستیج با ضریب تأثیر ۵۰ منتشر گردید.

همکاری جهانی در مقیاس بیسابقه این پژوهش تحت عنوان زیستگونههای باستانی هلیکوباکتر پیلوری با رهبری دکتر عباس یادگار، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رییس آزمایشگاه مرکز تحقیقات بیماریهای منتقله از راه آب و غذا در پژوهشکده بیماریهای گوارش و کبد، و با مشارکت محققان از بیش از ۲۰ کشور انجام شده است.

سهم ایران در بانک ژنومیک جهانی از ایران در این مطالعه ۲۴۴ سویه هلیکوباکتر پیلوری با تنوع ژنتیکی بالا که طی سالهای متوالی در بانک میکروبی آزمایشگاه تحقیقات هلیکوباکتر پژوهشکده بیماریهای گوارش و کبد از بافت معده بیماران جداسازی و ذخیره شده بودند، مورد توالییابی کامل ژنوم قرار گرفتند. این دادهها با ژنومهای سایر نقاط جهان مقایسه و در تحلیلهای تکاملی به کار رفتند.

گونه بومی سرسخت و تطبیق با رژیم گوشتخوارانه شگفتانگیزترین یافتن این مطالعه، شناسایی یک گونه زیستمحیطی اختصاصی به نام گونه بومی سرسخت یا بود. شواهد ژنومیک نشان میدهد این واریانت صدها هزار سال پیش پدیدار شده و همراه با مهاجرت انسانها در سراسر قارهها گسترش یافته است.

نوابسته معده انسان به دلیل اسیدیته بالا محیطیی برای میکروارگانیسمهاست.

هلیکوباکتر پیلوری با تولید آنزیم اورهآز، یورئ را به آمونیاک تجزیه کرده و محیط پیرامونی خود را خنثی میکند. سویههای رایج از اورهآز نوع اول استفاده میکنند که نیازمند یون نیکل است. در مقابل، سویههای اکوسیپس شناسایی شده، ژنهای کدکننده اورهآز نوع دوم را دارند که به جای نیکل، از یون آهن به عنوان کوفاکتور استفاده میکنند.

این تطبیق بیوشیمیایی به هلیکوباکتر پیلوری اجازه میدهد در معده گوشتخواران که پایینتر (اسیدیتر) است و در آن در دسترس بودن آهن بیشتر و نیکل کمتر است، به طور موثرتری کلونیزاسیون کند و زنده بماند.

پیامدهای بالینی و پیشگیرانه دکتر یادگار تأکید کرد که تنوع ژنتیکی مشاهده شده در سویههای معده انسان امروز، پنجرهای است برای بازسازی رژیمهای غذایی اجداد بشر.

درک مکانیزمهای بیماریزایی، انتقال ژنهای ویروولنس بین سویهها و تعاملات میزبان-میکروب در این مقیاس تکاملی، پایههای علمی برای طراحی استراتژیهای پیشگیری هدفمند و درمانهای شخصیسازی شده در برابر عفونتهای هلیکوباکتر پیلوری و پیامدهای آن مانند گاستریت مزمن، زخم معده و دوازدهه و سرطان معده را فراهم میآورد. >>