آیا واقعاً ارتباطی بین داروهای تب یونجه و زوال عقل وجود دارد؟ برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان، فصل گرده‌افشانی به معنی هفته‌ها عطسه، خارش چشم و گرفتگی یا آبریزش بینی است. زمان آن بسته به محل زندگی و گیاهانی که گل خواهند داد، متفاوت است، اما گرده علف یکی از رایج‌ترین محرک‌ها است.

رینیت آلرژیک(Allergic rhinitis) که نوع فصلی آن تب یونجه یا حساسیت فصلی نامیده می‌شود، یک عکس العمل آلرژیک به گرده‌های حاضر در هوا است. تعداد بسیاری از افراد علائم خود را با آنتی‌هیستامین‌های خریداری شده از داروخانه کنترل می‌کنند، اما مطالعات تازه یک سوال دلواپس‌کننده را نقل کرده‌اند؛ این که آیا برخی از داروهایی که برای تسکین علائم تب یونجه منفعت گیری خواهد شد، خطر زوال عقل را افزایش خواهند داد؟

تب یونجه نوعی التهاب در بینی است و وقتی رخ می‌دهد که دستگاه ایمنی بدن به مواد آلرژی‌زای(آلرژن‌ها) حاضر در هوا بیش‌ازحد عکس العمل نشان دهد. این بیماری به‌گفتن عکس العمل حساسیت‌زایی نوع اول طبقه‌بندی می‌شود.

نشانه‌ها شامل آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه، قرمزی، خارش و آبریزش چشم‌ها و تورم اطراف چشم است. ترشحات بینی طبق معمولً شفاف می باشند. اغاز علائم زیاد تر ظرف چند دقیقه بعد از روبه رو با آلرژن رخ می‌دهد و می‌تواند خواب و توانایی کار یا مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد. برخی افراد امکان پذیر فقط در زمان‌های خاصی از سال دچار علائم شوند که زیاد تر ناشی از روبه رو با گرده گیاهان است. تعداد بسیاری از افراد مبتلا به رینیت آلرژیک این چنین به آسم، التهاب ملتحمه آلرژیک یا درماتیت آتوپیک نیز مبتلا می باشند.

رینیت آلرژیک طبق معمولً توسط آلرژن‌های محیطی همانند گرده گیاهان، موی حیوانات، مایت‌های گرد و غبار یا کپک تحریک می‌شود. عوامل ژنتیکی ارثی و روبه رو‌های محیطی در ابراز آلرژی نقش دارند. رشد در محیط‌های روستایی همانند مزرعه و داشتن چندین خواهر و برادر بزرگ‌تر با افت خطر ابتلا مرتبط است.

سازوکار مهم این بیماری شامل آنتی‌بادی‌های  IgE است که به آلرژن متصل خواهد شد و در پی آن علتآزاد شدن مواد شیمیایی التهابی همانند هیستامین از سلول‌های ماست می‌گردند. این فرآیند علتالتهاب و خارش غشاهای مخاطی بینی، چشم‌ها و گلو می‌شود، چون این بافت‌ها تلاش می‌کنند آلرژن را دفع کنند.

تشخیص این بیماری طبق معمولً بر پایه ترکیبی از علائم و آزمون پوستی (تست خراش پوستی) یا آزمایش‌های خونی برای شناسایی آنتی‌بادی‌های IgE اختصاصی آلرژن انجام می‌شود. با این حال، این آزمایش‌ها امکان پذیر نتایج مثبت کاذب نیز داشته باشند.

علائم آلرژی همانند به سرماخوردگی معمولی می باشند؛ با این تفاوت که زیاد تر بیشتر از دو هفته طول می‌کشند و برخلاف نام رایج، طبق معمولً با تب همراه نیستند.

روبه رو با حیوانات در اغاز زندگی امکان پذیر خطر ابراز این نوع آلرژی‌ها را افت دهد. داروهای مختلفی برای افت علائم آلرژیک منفعت گیری خواهد شد، از جمله کورتیکواستروئیدهای بینی، آنتی‌هیستامین‌های داخل بینی همانند اولوپاتادین یا آزلاستین، آنتی‌هیستامین‌های خوراکی نسل دوم همانند لوراتادین، دسلوراتادین، ستیریزین یا فکسوفنادین، این چنین تثبیت‌کننده‌های سلول ماست همانند کرومولین سدیم و آنتاگونیست‌های گیرنده لوکوترین همانند مونته‌لوکاست.

در تعداد بسیاری از موارد، داروها علائم را به‌طور کامل کنترل نمی‌کنند و امکان پذیر عوارض جانبی نیز داشته باشند. قرار دادن فرد در معرض مقادیر تدریجاً افزایشی از آلرژن که به‌گفتن «ایمن‌درمانی آلرژن» شناخته می‌شود، زیاد تر مؤثر است و وقتی منفعت گیری می‌شود که درمان‌های خط اول نتوانند علائم را کنترل کنند. آلرژن می‌تواند به‌صورت تزریق زیرجلدی یا قرص زیرزبانی تجویز شود و درمان طبق معمولً سه تا پنج سال طول می‌کشد و بعد از آن امکان پذیر اثرات سودمند آن پایدار بماند.

رینیت آلرژیک شایع‌ترین نوع آلرژی در بین انسان‌ها است. در کشورهای غربی بین ۱۰ تا ۳۰ درصد از افراد در هر سال به آن مبتلا خواهد شد. این بیماری زیاد تر در سنین بیست تا چهل سالگی دیده می‌شود.

گفتنی است که نخستین توصیف دقیق آن به زکریای رازی، پزشک ایرانی قرن دهم نسبت داده می‌شود و در سال ۱۸۵۹، چارلز بلکلی گرده گیاهان را به‌گفتن علت آن شناسایی کرد. در سال ۱۹۰۶، سازوکار آن توسط کلمنس فون پیرکه اشکار شد. ربط این بیماری با یونجه از یک نظریه اولیه و یقیناً نادرست ناشی شد که علائم را به بوی یونجه تازه نسبت می‌داد.

آنتی‌هیستامین‌ها یک ماده شیمیایی به نام هیستامین را که توسط سیستم ایمنی در طول یک عکس العمل آلرژیک آزاد می‌شود، مسدود می‌کنند. هیستامین علتعلائمی همانند خارش، عطسه و آبریزش بینی می‌شود.

آنتی‌هیستامین‌های قدیمی‌تر و نسل اول، همانند دیفن هیدرامین و کلرفنیرامین، زیاد تر گمان دارد علتخواب‌آلودگی شوند. آنتی‌هیستامین‌های جدیدتر نسل دوم، همانند ستیریزین، لوراتادین و فکسوفنادین عموماً کمتر آرام‌قسمت می باشند.

برخی از آنتی‌هیستامین‌های قدیمی‌تر نیز فعالیت استیل‌کولین (یک مطلب‌رسان شیمیایی دخیل در دقت) یادگیری و حافظه را افت خواهند داد. داروهایی که کارکرد استیل‌کولین را مسدود می‌کنند، به گفتن داروهای آنتی‌کولینرژیک توصیف خواهد شد.

این داروهای قدیمی‌تر به خصوص در سنین بالا باید با احتیاط مصرف شوند. آنها می‌توانند علتخواب‌آلودگی و مشکلات تمرکز شوند و خطر زمین خوردن را افزایش دهند. همانطور که در گزارش‌های تازه برجسته شده است، اگر داروی تب یونجه علتخواب‌آلودگی افراد می‌شود، افراد باید زمان رانندگی مواظب باشند.

تحقیقات در رابطه خطر زوال عقل چه می‌گویند؟

برخی مطالعات ارتباطی بین منفعت گیری طویل‌زمان از داروهایی با اثرات آنتی‌کولینرژیک قوی و خطر بالاتر زوال عقل اشکار کرده‌اند. این موارد شامل برخی از درمان‌های افسردگی، بیماری پارکینسون و مشکلات مثانه و این چنین برخی از آنتی‌هیستامین‌های قدیمی‌تر است.

یک علت قابل قبول برای نگرانی وجود دارد؛ استیل‌کولین نقش مهمی در حافظه و تفکر دارد. برخی از داروهایی که برای درمان علائم بیماری آلزایمر منفعت گیری خواهد شد، با افزایش مقدار استیل‌کولین حاضر در مغز عمل می‌کنند و داروهای آنتی کولینرژیک فعالیت آن را افت خواهند داد.

یک مطالعه بزرگ شهودی نشان داد افرادی که بیشترین مقدار روبه رو را با داروهای آنتی کولینرژیک قوی دارند، خطر ابتلا به زوال عقل بیشتری دارند، اما مطالعات شهودی می‌توانند بدون اثبات این که یک عامل علتعامل فرد دیگر می‌شود، الگوها را شناسایی کنند.

افرادی که این داروها را مصرف می‌کنند، امکان پذیر از نظر عوامل فرد دیگر که بر خطر زوال عقل آنها تأثیر می‌گذارد، با افرادی که این داروها را مصرف نمی‌کنند، متفاوت باشند. برخی امکان پذیر بیماری‌های عرصه‌ای داشته باشند، در حالی که برخی دیگر امکان پذیر برای علائم مرتبط با مرحله های اولیه زوال عقل دارو تجویز کرده باشند.

یک مطالعه در سال 2024 روی افراد مبتلا به رینیت آلرژیک نیز نشان داد که به نظر می‌رسد خطر زوال عقل با دوزهای تجمعی بالاتر آنتی هیستامین‌ها (به معنی کل مقدار مصرف شده در طول زمان) افزایش می‌یابد. این ربط برای داروهای نسل اول نیرومندتر می بود، اما به مقدار کمتری با آنتی هیستامین‌های نسل دوم جدیدتر نیز مشاهده شد.

این یافته گیج‌کننده می بود، چون آنتی هیستامین‌های نسل دوم کمتر گمان دارد از سد خونی-مغزی (مرز محافظی که جریان خون را از مغز جدا می‌کند) عبور کنند. آنها این چنین اثرات آنتی کولینرژیک کمتری دارند.

برخی از دانشمندان در رابطه این که آیا خود داروها مسئول می باشند یا خیر، تردید داشتند. عوامل فرد دیگر همانند شدت آلرژی فرد می‌تواند به توضیح این ربط ظاهری پشتیبانی کند.

شواهد جدیدتر مطمعن‌قسمت می باشند. یک مطالعه سراسری هیچ مدرکی مبنی بر این که منفعت گیری طویل‌زمان از آنتی هیستامین‌های نسل دوم خطر زوال عقل را افزایش می‌دهد، اشکار نکرد.

این پژوهش نشان نمی‌دهد که منفعت گیری گاه به گاه از یک آنتی هیستامین جدیدتر و کمتر آرام قسمت علتزوال عقل می‌شود.

چرا کشف این ربط دشوار است؟

خود تب یونجه امکان پذیر به توضیح ربط ظاهری بین آنتی‌هیستامین‌ها و زوال عقل پشتیبانی کند. به گفتن مثال، تب یونجه می‌تواند خواب را مختل کند و خواب نامناسب به طور جداگانه با خطر زوال عقل مرتبط دانسته شده است.

یک مطالعه شهودی تازه این چنین ارتباطی بین خود رینیت آلرژیک و بیماری آلزایمر در بزرگسالان مسن‌تر اشکار کرد.

یک توضیح احتمالی، التهاب است. رینیت آلرژیک شامل یک جواب ایمنی است که امکان پذیر در التهاب فراتر از بینی نقش داشته باشد. محققان در حال بازدید این نوشته می باشند که آیا این التهاب گسترده‌تر یا سیستمیک امکان پذیر در فرآیندهای بیولوژیکی که به زوال عقل پشتیبانی می‌کنند، نقشی داشته باشد یا خیر.

این عوامل همپوشان، تفسیر مطالعات را دشوار می‌کنند. افرادی که تب یونجه شدیدتری دارند، امکان پذیر زیاد تر گمان داشته باشد که به طور منظم آنتی‌هیستامین مصرف کنند. این چنین امکان پذیر زیاد تر گمان داشته باشد که دچار اختلال خواب یا التهاب شوند. محققان همیشه نمی توانند اثرات دارو را از اثرات آن بیماری که درمان می‌کند، جدا کنند.

افراد مبتلا به تب یونجه چه باید بکنند؟

شواهد نشان نمی‌دهد که افراد باید درمان تب یونجه را متوقف کنند، اما قیمت دارد بازدید شود که چه دارویی مصرف شود.

آنتی‌هیستامین‌های جدیدتر عموماً کمتر علتخواب‌آلودگی خواهد شد و اثرات آنتی‌کولینرژیک کمتری دارند. افرادی که مرتباً آنتی‌هیستامین‌های قدیمی‌تر و آرام‌قسمت مصرف می‌کنند، باید داروی خود را با داروساز یا پزشک عمومی در بین بگذارند، به خصوص اگر مسن‌تر می باشند یا داروهای فرد دیگر با اثرات آنتی‌کولینرژیک مصرف می‌کنند. هر فردی که داروی تجویز شده مصرف می‌کند، باید قبل از قطع یا تحول آن، با پزشک مشورت کند.

آنتی‌هیستامین‌ها تنها درمان حاضر نیستند. اسپری‌های بینی استروئیدی نیز می‌توانند به افت التهاب داخل بینی پشتیبانی کنند.

برای افرادی که تب یونجه شدید دارند و با درمان استاندارد بهبود نمی‌یابند، ایمونوتراپی آلرژن می‌تواند یک گزینه باشد. این شامل دادن دوزهای دقیق و کنترل‌شده از یک آلرژن همانند گرده علف به بدن است تا کم کم حساسیت آن افت یابد.

درمان این بیماری زیاد تر چند ماه قبل از فصل گرده‌افشانی اغاز می‌شود و امکان پذیر سال‌ها ادامه یابد. تحقیقات با منفعت گیری از ده‌ها هزار پرونده پزشکی مشخص می کند که ایمونوتراپی آلرژن می‌تواند علائم تب یونجه را افت دهد. این روش در افرادی که به آسم نیز مبتلا می باشند، با شعله‌ور شدن شدید آسم و موارد ذات‌الریه کمتری همراه بوده است.

عکس کلی، ظریف‌تر از آن چیزی است که برخی تیترها نشان خواهند داد. آنتی‌هیستامین‌های قدیمی‌تر و آرام‌قسمت، به اختصاصی هنگامی که به طور منظم توسط افراد مسن منفعت گیری خواهد شد، دارای معایبی می باشند. نسخه‌های جدیدتر عموماً ترجیح داده خواهد شد، چون گمان خواب‌آلودگی کمتری دارند و طبق معمولً اثرات آنتی‌کولینرژیک کمتری دارند.

مطلب نهایی ساده است: تب یونجه را درمان کنید، اما درمان را با دقت انتخاب کنید. هر فردی که دلواپس مصرف منظم آنتی‌هیستامین‌ها است، باید از داروساز یا پزشک عمومی بخواهد گزینه‌های حاضر را بازدید کند.