دولت باید بر اخبار منفی تأثیرگذار بر اقتصاد کنترل داشته باشد
کامران ندری در مصاحبه‌ای با خبرفوری تأکید کرد که دولت‌ها معمولاً از طریق تعرفه‌های واردات درآمد کسب می‌کنند، اما در اقتصاد ایران افزایش تعرفه‌ها باعث شده تا این درآمدها به‌دست قاچاقچیان برسد و خزانه‌داری از آن محروم بماند.
او اضافه کرد که آزادسازی ثبت‌نام آیفون (ریجستری) می‌تواند به نفع دولت تمام شود، زیرا با کاهش قاچاق، درآمدهای قانونی افزایش می‌یابد.
🔗 بیشتر بخوانید: واریز اعتبار کالابرگ دهک‌های ۴ تا ۷ از پس‌فردا
ندری همچنین به تأثیر اخبار منفی بر بازار ارز اشاره کرد و گفت: انتشار اخبار منفی فضای روانی منفی ایجاد کرده و نوسانات ارزی را تشدید می‌کند؛ بنابراین دولت موظف است این فضای روانی را مدیریت و کنترل نماید تا ثبات اقتصادی حفظ گردد.
کارشناسان اقتصاد معتقدند که مدیریت انتظارها و شفاف‌سازی اطلاعات از سوی دولت می‌تواند به کاهش نوسانات بی‌اساس در بازار ارز و طلا کمک کند. در این راستا، راه‌اندازی سامانه‌های رسمی اطلاع‌رسانی و پاسخگویی سریع به شایعات، نقش مهمی در آرام‌سازی فضای روانی ایفا می‌کند.
🔗 بیشتر بخوانید: ۷۵ سالگی اظهار مرگ اقتصادی بازنشستگان ایران؛ هم نمی توانند وام بگیرند و هم دیگر شرایط خرید قسطی را ندارند_آینده
علاوه بر کنترل اخبار، اصلاح ساختاری تعرفه‌های واردات و مبارزه با قاچاق کالاهای پرمصرف مانند گوشی‌های هوشمند، می‌تواند منابع مالی دولت را تقویت و فشار بر ارز را کاهش دهد. تجربه‌های دیگر کشورها نشان می‌دهد که ترکیب سیاست‌های پولی منسجم با مدیریت ارتباطی موثر، اثربخشی بیشتری در ثبات بازارهای مالی دارد.
بنابراین، همگامی بین دستگاه‌های اجرایی، نظارتی و قضایی در مقابله با قاچاق و همزمان مدیریت هوشمند فضاهای مجازی، پیش‌شرط حفظ ثبات اقتصادی در شرایط فعلی محسوب می‌شود.
🔗 بیشتر بخوانید: تأخیر در معرفی وزیر اقتصاد: هزینه‌های سنگین برای دولت و اقتصاد کشور
چالش‌های مدیریت اخبار در اقتصاد دیجیتال
در عصر حاضر، سرعت انتشار اخبار در شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های پیام‌رسانی، توانایی دولت‌ها در کنترل روایات را به چالش کشیده است. یک خبر نادرست یا تحریف‌شده می‌تواند در عرض چند ساعت به میلیون‌ها کاربر برسد و تصمیم‌های خرید، فروش و سرمایه‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهد. این پدیده در بازارهای مالی حساس مانند ارز، طلا و سهام، بویژه در اقتصاد‌های در حال توسعه که نوسانات ذاتی بالایی دارند، اثرگذاری مضاعف دارد.
مکانیزم تأثیر اخبار منفی بر نرخ ارز
وقتی اخبار منفی — چه واقعی و چه ساختگی — در فضای عمومی پیچیده می‌شود، انتظار تورم و کاهش قدرت خرید در میان مردم و فعالان اقتصادی تقویت می‌شود. این انتظار به‌صورت خودتحقق‌کننده عمل می‌کند: افراد برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به سمت دلار، یورو یا طلا سوق داده می‌شوند، تقاضا برای ارز بالا می‌رود و نرخ آزاد افزایش می‌یابد. دولت در اینجا در دو جبهه قرار می‌گیرد: یک‌سو باید واقعیت‌های اقتصادی را شفاف بیان کند و سوی دیگر جلوی سوءاستفاده از فضا برای دستکاری بازار را بگیرد.
ابزارهای دولت در مدیریت فضای خبری
- راه‌اندازی سامانه یکپارچه اطلاع‌رسانی رسمی برای انتشار آمارها، سیاست‌ها و پاسخ به شایعات در لحظه.
- همکاری با پلتفرم‌های داخلی برای برچسب‌گذاری یا حذف محتوای فریبنده با حکم قضایی.
- 교육 و ارتقای سواد رسانه‌ای شهروندان برای تشخیص اخبار جعلی.
- استفاده از هوش مصنوعی برای رصد الگوهای انتشار اخبار مشکوک و شناسایی شبکه‌های هماهنگ شده.
اصلاح تعرفه‌ها و مبارزه با قاچاق: رویکردی دو جانبه
همان‌طور که کامران ندری اشاره کرد، تعرفه‌های بالا بر واردات، به‌ویژه کالاهای پرمصرف و پرارزش مانند گوشی‌های هوشمند، انگیزه قاچاق را تقویت می‌کند. قاچاق نه تنها درآمدهای ارزی و ریالی دولت را از بین می‌برد، بلکه بستر فعالیت‌های غیرقانونی و فساد را فراهم می‌آورد. آزادسازی ثبت‌نام (ریجستری) آیفون و کالاهای مشابه، با تعرفه‌های منطقی و شفاف، می‌تواند:
- حجم واردات قانونی را افزایش داده و درآمد تعرفه را به خزانه‌داری برگرداند.
- قیمت‌های نهایی برای مصرف‌کننده را کاهش دهد.
- بازار سیاه را خرد کرده و شغل‌های غیررسمی را به اقتصاد رسمی منتقل نماید.
تجربیات بین‌المللی: درس‌هایی برای ایران
کشورهایی مانند ترکیه، هند و برزیل در مقابله با نوسانات ارزی ناشی از شایعات، از ترکیب سیاست‌های پولی سفت، شفافیت داده‌های بانک مرکزی و مدیریت فعال رسانه‌ای استفاده کرده‌اند. در ترکیه، مثلاً، بانک مرکزی با انتشار تقویم دقیق جلسات سیاست‌گذاری و کنفرانس‌های پرسشی منظم، عدم قطعیت را کاهش داده است. هند نیز با دیجیتالی‌سازی گمرک و سیستم‌های رصد آنلاین، قاچاق طلا و الکترونیک را به میزان قابل‌توجهی کنترل کرده است.
نقش قوه قضاییه و دستگاه‌های نظارتی
مقابله با نشر اخبار کاذب با قصد دستکاری بازار، نیازمند چارچوب قانونی شفاف و اجرا سریع است. قانون جرایم رایانه‌ای و قانون حمایت از رقابت و جلوگیری از توطئه می‌تواند مبنای پیگرد قانونی برای افراد یا گروه‌هایی باشد که به‌صورت سازمان‌یافته شایعات اقتصادی پراکنده می‌کنند. همزمان، سازمان حفاظت اطلاعات و پلیس فتا باید با همکاری بانک مرکزی، حساب‌های مشکوک در شبکه‌های اجتماعی را شناسایی و مسدود کنند.
مدیریت انتظارها: کلید ثبات بلندمدت
فراتر از کنترل اخبار، دولت باید با سیاست‌های اقتصادی منسجم، اعتماد عمومی را بازسازی کند. این شامل:
- کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی و تنوع درآمدها.
- اصلاح نظام بانکی و مدیریت نقدینگی.
- حمایت از تولید داخلی و صادرات غیرنفتی برای تامین ارز.
- عدالت در توزیع ثروت و کاهش شکاف طبقاتی.
وقتی مردم اثرات سیاست‌ها را در معیشت روزمره خود ببینند، طبیعی است که در برابر شایعات منفی مقاوم‌تر باشند.
نتیجه‌گیری
کنترل اخبار منفی تأثیرگذار بر اقتصاد، تنها با سانسور یا فیلترینگ ممکن نیست؛ بلکه نیازمند استراتژی جامع است که شفافیت، اصلاح ساختاری، مبارزه با قاچاق، ارتقای سواد رسانه‌ای و همکاری بین‌دولتی را در بر بگیرد. دولت با مدیریت هوشمند فضاهای خبری و همزمان اجرای اصلاحات اقتصادی، می‌تواند چक्रه نوسانات ارزی را بشکند و بستر ثبات و رشد را فراهم آورد.