درمان آلزایمر با استفاده از ترکیبات ضد پیری; پیشرفت جدید محققان کانادا
گروهی از پژوهشگران دانشگاه دالهاوزی کانادا به رهبری سلطان درویش (Sultan Darvesh) دریافتند که برخی از ترکیبات شناخته‌شده به‌عنوان سنولیتیک، می‌توانند آنزیم‌های مخرب مغزِ مرتبط با بیماری آلزایمر را به‌صورت انتخابی مسدود کنند، بدون اینکه بر آنزیم‌های سالم تأثیری بگذارند.
سنولیتیک‌ها مولکول‌هایی هستند که از پاک‌سازی سلول‌های صدمه‌دیده یا «زامبی» — که با افزایش سن انباشته شده و در ایجاد التهاب و اختلال کارکرد بافت نقش دارند — حمایت می‌کنند. نتایج این مطالعه، مسیر را برای طراحی درمان‌های ایمن‌تر در جهت حفاظت از حافظه و سلامت مغز در سالمندان باز می‌کند.
🔗 بیشتر بخوانید: ویروس‌های اقیانوسی به پشتیبانی مبارزه با تغییرات آب و هوایی می‌آیند
بیماری آلزایمر از شایع‌ترین دلایل از دست رفتن حافظه و زوال عقل محسوب می‌شود. یکی از نشانه‌های اصلی این بیماری، تجمع توده‌های پروتئینی چسبنده در مغز است که پلاک‌های آمیلوئید بتا نام دارند. دو آنزیم استیل‌کولین‌استراز (AChE) و بوتیریل‌کولین‌استراز (BChE) در نزدیکی این پلاک‌ها یافت می‌شوند. این آنزیم‌ها در کارکرد طبیعی مغز نقش مهمی ایفا می‌کنند، اما وقتی به پلاک‌ها می‌چسبند، پیشرفت آلزایمر را نیز تسهیل می‌کنند. در حال حاضر داروهایی استفاده می‌شوند که این آنزیم‌ها را هدف قرار می‌دهند، اما به‌صورت معمول هم اشکال زیان‌آور و هم اشکال سالم آنزیم‌ها را مسدود می‌کنند که می‌تواند عوارض جانبی ناخواسته ایجاد نماید.
برای یافتن راه‌حلی بهتر، محققان شش ترکیب با خواص ضد پیری یا تقویت‌گر مغز را آزمایش کردند تا بررسی نمایند آیا این ترکیبات می‌توانند تنها اشکال‌های استیل‌کولین‌استراز و بوتیریل‌کولین‌استرازِ مرتبط با پلاک‌های آمیلوئید بتا را بازدارند یا خیر.
🔗 بیشتر بخوانید: گیاهخواری یا همه چیزخواری، قضیه این است!
با استفاده از نمونه‌های بافت مغز بیماران مبتلا به آلزایمر و اندازه‌گیری فعالیت آنزیمی، پژوهشگران متوجه شدند که ترکیباتی همانند داساتینیب (dasatinib) و نینتدانیب (nintedanib) — که هر دو ماده سنولیتیک هستند — می‌توانند اشکال‌های استیل‌کولین‌استراز و بوتیریل‌کولین‌استرازِ وابسته به پلاک‌های آمیلوئید بتا را مسدود کنند، در حالی که بر آنزیم‌های طبیعی مغز تأثیری نمی‌گذارند.
هرچند همه ترکیبات به یک اندازه موثر نبودند، اما محققان معتقدند با تمرکز بر تفاوت‌های میان اشکال سالم و ناسالم آنزیم‌ها، امکان طراحی درمان‌های دقیق‌تر و موثرتری برای آلزایمر فراهم می‌شود؛ روشی که می‌تواند حافظه را بهبود بخشد، التهاب را کاهش دهد و از عوارض جانبی درمان‌های فعلی جلوگیری نماید.
🔗 بیشتر بخوانید: چرا موجودات زنده، پیر خواهد شد؟
گزارش این پژوهش در مجله اِیجینگ (Aging) منتشر شده است.