ایران در رتبه‌بندی جهانی شادکامی پایین‌تر از می‌انگین قرار دارد
شاخص شادکامی یا نشاط ناخالص ملی (GNH) در سال‌های اخیر به یکی از معیار‌های مهم برای سنجش رفاه اجتماعی تبدیل شده است. این شاخص برخلاف تولید ناخالص داخلی سرانه، بر رضایت و خرسندی مردم تمرکز دارد و عوامل متعددی از جمله امنیت مالی، رضایت شغلی، زندگی خانوادگی، ارتباطات اجتماعی، سلامت و ایمنی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
اقتصاد نشاط چیست؟
اقتصاد نشاط شاخه‌ای نوظهور از علوم اقتصادی است که با استفاده از ابزار‌هایی نظیر پیمایش‌ها و نگرش‌سنجی‌ها، رابطه بین رضایت فردی و متغیر‌های اقتصادی مانند اشتغال و ثروت را بررسی می‌کند. در حالی که اقتصاد سنتی بر روی درآمد، مصرف و رفتار‌های قابل مشاهده تمرکز دارد، اقتصاد نشاط تلاش می‌کند با تحلیل داده‌های اقتصاد‌سنجی، لذت یا رنج ناشی از کالا‌ها، خدمات و فعالیت‌هایی که در بازار مبادله نمی‌شوند را نیز اندازه‌گیری کند.
روند جهانی شادکامی
بر اساس گزارش جهانی ایپساس، سطح شادکامی در جهان هر سال اندکی کاهش یافته است. اگرچه این شاخص همچنان بالا‌تر از دوره اوج همه‌گیری کووید-۱۹ است، اما نسبت به آغاز دهه ۲۰۱۰ کاهش یافته است. بیش‌ترین افت در ترکیه گزارش شده در حالی که اسپانیا با ۷ درصد افزایش، بیش‌ترین رشد را داشته است. در سال ۲۰۲۴، هلند با ۸۵ درصد شاد‌ترین کشور جهان شناخته شده، در حالی که مغولستان و کره جنوبی با ۴۸ درصد در پایین‌ترین رتبه قرار دارند.
وضعیت ایران در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳
داده‌های شاخص نشاط برای ایران در دهۀ ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهد که می‌انگین امتیاز ایران در این ۴.۷۶ بوده است. کم‌ترین امتیاز مربوط به سال ۲۰۲۰ با ۴.۲۷ و بیش‌ترین آن مربوط به سال ۲۰۲۳ با ۴.۹۸ ثبت شده است. در سال ۲۰۲۳، می‌انگین شادکامی جهانی در ۱۱۱ کشور ۵.۵۹ برآورد شده که نشان می‌دهد ایران همچنان پایین‌تر از می‌انگین جهانی قرار دارد و نوسانات قابل‌توجه‌ی در این دیده نشده است.
جایگاه ایران در خاورمیانه
در رتبه‌بندی منطقه‌ای، ایران هم‌سطح با عراق و فلسطین و بالا‌تر از پاکستان و ترکیه قرار دارد، اما قطعا پایین‌تر از کشور‌های حاشیه خلیج فارس و قاره آسیا است. افغانستان بدترین رتبه را در منطقه دارد. کارشناسان معتقدند که با وجود داشتن ثروت‌های طبیعی و تنوع قومی، عوامل اجتماعی و سیاسی مانع از ارتقای سطح شادکامی در خاورمیانه شده‌اند.