تنگه هرمز: ابزار راهبردی ایران در معادلات انرژی جهانی
مجتبی صمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت‌وگو با آینده تأکید کرد که تنگه هرمز تنها یک گذرگاه دریایی نیست، بلکه ظرفیتی راهبردی برای افزایش قدرت چانه‌زنی ایران و ایجاد درآمد‌های پایدار اقتصادی محسوب می‌شود. در شرایط جنگی، ملاحظات امنیتی و حقوقی مربوط به تردد کشتی‌ها تغییر می‌کند و هر‌گونه تصمیم درباره باز یا بسته بودن این تنگه باید با در نظر گرفتن منافع ملی و پیامد‌های بین‌المللی انجام شود.
در خصوص دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری، صمدی به وضعیت حقوقی ایران و آمریکا اشاره کرد که هر دو عضو کنوانسیون حقوق دریا‌ها نیستند. او مثال کانال سوئز را آورد و گفت امکان دریافت عوارض در تنگه هرمز نیازمند بررسی دقیق مبانی حقوقی و تفکیک بین عوارض عبور، هزینه خدمات دریایی و مقررات تنگه‌های بین‌المللی است. نگرانی از کاهش اهمیت ژئوپلیتیکی در صورت اعمال محدودیت نیز وجود دارد، اما ایجاد مسیر‌های جایگزین در کوتاه‌مدت کار ساده‌ای نیست.
زیرساخت‌های انتقال انرژی در مسیر‌های جایگزین نیز در برابر تهدید‌های نظامی آسیب‌پذیرند. صمدی معتقد است حتی در افق ۱۰ تا ۲۰ سال آینده نمی‌توان از کاهش اهمیت راهبردی تنگه هرمز سخن گفت. در مورد توقیف کشتی‌های ایرانی توسط آمریکا، او این موضوع را در چارچوب نظام تحریم‌های یکجانبه آمریکا ارزیابی کرد که اجرای آن بستگی به همراه‌ی سایر کشور‌ها دارد.
تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزار‌های قدرت ایران می‌تواند هزینه تداوم سیاست‌های تحریمی را برای قدرت‌های جهانی افزایش دهد. ایران باید از این ظرفیت به‌صورت هوشمندانه و با برنامه‌ریزی برای تأمین منافع ملی و ایجاد بازدارندگی استفاده کند. دریافت عوارض و ارائه خدمات دریایی حتی در شرایط صلح می‌تواند به منبع درآمدی مهم تبدیل شود.
صمدی اضافه کرد که درآمد حاصل از مدیریت منظم تردد دریایی می‌تواند در جبران بخشی از خسارت‌های جنگ و تقویت اقتصاد کشور مورد استفاده قرار گیرد. استمرار یک رویه در مدیریت تنگه هرمز می‌تواند در مباحث آینده بین‌المللی مورد استناد قرار بگیرد، هرچند که این امر به معنای ایجاد حق حقوقی جدید نیست. نکته اصلی حفظ منافع اقتصادی و سیاسی ایران در بلندمدت از طریق استفاده مکله از این ظرفیت راهبردی است.