تلویزیون پرونده «پایتخت» را بست؟ / پشتپرده جنجالی توقف سریال پرحاشیه
به اسفند ۱۳۹۹ بازگردیم، همانجایی که حاشیههای ادامه دار شدن یا متوقف شدن سریال «پایتخت» آغاز شد.
محسن تنابنده در آذر سال ۹۹ با انتشار پستی در صفحۀ شخصیاش، خبر ساخت فصل هفتم سریال «پایتخت» را تکذیب کرد. اما همهگیری ویروس کرونا در آن سال مانع شد تا عوامل مجموعه «پایتخت» نتوانند دو تکه پایانی فصل ششم را تصویربرداری کنند و تنها ۱۵ تکه از آن در نوروز ۹۹ پخش شد. به همین خاطر دو تکه مانده بود؛ دستاندرکاران سریال «پایتخت» به عهدشان وفا کردند و به مناسبت نوروز ۱۴۰۰ آنها را روی آنتن بردند، اما این دو تکه با حاشیههای فراوانی روبرو شدند. عدهای معتقد بودند که آخربندی این تکهها، سرهمبندی شده و ضعف فیلمنامه در آن مشهود است.
🔗 بیشتر بخوانید: شوخی مستهجن با «سلطان سلیمان» کار دست بازیگر ترک داد!_آینده
جنجالی که بخاطر بهروز وثوقی برای «پایتخت» تشکیل شد
اولین تکه فصل ششم «پایتخت» که روی آنتن شبکه یک سیما رفت، از همانجا حاشیههای این سریال آغاز شد. پیش از این کمتر فردی فکر میکرد که در یک سریال نام فیلمنامهنویس برای مخاطب اهمیت داشته باشد، اما بعد از پخش فصل ششم «پایتخت» چندین بار در شبکههای اجتماعی گوناگون، یاد شادروان خشایار الوند زنده شد و بخشی از مخاطبان این سریال در فضای مجازی، فصل ششم را با فصلهای قبل مقایسه کردند و جای خالی فیلمنامهنویس سریال را یادآوری کردند.
جنجالیترین حاشیه «پایتخت ۶» در آخرین سکانس آن رقم خورد. صحنههای سفر ماه عسل رحمت با بازی هومن حاجی عبداللهی و همسرش، با یک موتورسیکلت، یک قایق و یک دیالوگ از یک فیلم فارسی، سکانسهایی بودند که به باور برخی، پلان به پلان از فیلمی با بازی بهروز وثوقی کپی شده بودند و همین موضوع انتقادات را به اوج رساند و حاشیههای بسیاری را برای سریال به ارمغان آورد.
🔗 بیشتر بخوانید: دلنوشته «جنابخان» برای صاحب عروسک رهاشده در آوارهای جنگ/ دردت به جون مُو باشه_آینده
در پی پخش این تصاویر، رئیس سازمان صداوسیما به معاونت سیما برای بازدید حواشی تکه آخر «پایتخت ۶» تذکر داد. علیعسکری، رئیس وقت سازمان صدا و سیما در دستوری اختصاصی به سیدمرتضی میرباقری با اشاره به حواشی تکه آخر مجموعه «پایتخت ۶» اصرار کرد که ملزوم است بازدید شود که این عمل حاصل نادرست، بیتوجهی و وادادگی است یا نتیجه عملیات مرموز و فتنهانگیز «ستون پنجم فرهنگی دشمن».
یقیناً کارگردان سریال بر خلاف منتقدان باور داشت که شوخی با قیصر غیرشرعی نبوده است.
🔗 بیشتر بخوانید: برگشت «دودکش» به تلویزیون؟_آینده
«پایتخت» بعد از حواشی فصل ششم که به نامه رئیس وقت سازمان صداوسیما منجر شد، به نوعی به محاق رفت و تشکیل ادامه آن در هالهای از ابهام قرار گرفت؛ به طوری که حتی تا مدتی از شبکههای تلویزیون بازپخش هم نمیشد. این کشمکش از سال ۱۴۰۰ آغاز شد و تا ابتدای ۱۴۰۳ هم ادامه داشت، از همان زمانی که عوامل گفتند «پایتخت ۷» ساخته میشود، مدیران گفتند ساخته نمیشود، سپس مدیران گفتند ساخته میشود، و عوامل از این ماجرا سر باز زدند.
شروعی که سرانجام نداشت
بعد از آخر نیمهکاره فصل ششم، تکلیف فصل هفتم «پایتخت» آشکار نبوده است تا اینکه خبر ساخته شدن فصل هفتم رسانهای شد، اتفاقی که انتهای آن ختم به خیر نشد و به حواشی فصل ششم زیادتر دامن زد.
برگشت علیرضا خمسه به سریال و حذف مهران احمدی از مسائلی بود که در ابتدای مسیر رسانهای شد.
سارا و نیکا فرقانی، دوخواهر دوقلو که در سریال نقش فرزندان ریما رامینفر (هما سعادت) و محسن تنابنده (نقی معمولی) را ایفا میکردند، از سریال حذف شدند و این موضوع هم مخالفان جدی داشت، هم موافقان سرسخت. برای مثال محسن تنابنده گفت: «بازیگری سارا و نیکا در حدی نیست که برای «پایتخت» به آنها تکیه کنیم» و این دو خواهر حذف شدند.
یقیناً در مورد «بابا پنجعلی» و «بهروز» هم بهانههای شبیهی وجود داشت که تبدیل به اعتراض هر دو نفر شد.
این قبیل حذف و اضافه کردن بازیگران در سریالها رخ میدهد، اما چیزی که این بار بیشتر از هر چیز دیگری جلب دقت کرد، انتشار رقمی به عنوان دستمزد محسن تنابنده بود که اعتراضات بسیاری را به همراه داشت. محسن تنابنده در جواب، با انتشار پستی خبر داد که به علت فضای نامناسب، حاضر به ساخت فصل هفتم نیست.
سپس از مدتی هم محسن تنابنده خبر داد که دیگر مجموعه «پایتخت» ساخته نمیشود و چندی بعد در سال ۱۴۰۰ در مصاحبهای در مورد موانع ساخت برنامههای محبوب تلویزیونی از جمله برنامه «نود» و سریال «پایتخت» سخن گفت و از سیاستهای صداوسیما انتقاد کرد.
او در مصاحبهای گفت: «کدام مملکتی این همه اندوخته میگذارد تا یک برنامهای همانند «نود» تشکیل شود و سپس قیچیاش کند. یک کاری را ۱۰ سال اندوختهگذاری کند و به «پایتخت» تبدیل شود و سپس آن را قیچی کند. «پایتخت» دست ما نیست و اگر آقایان دلشان بخواهد ساخته میشود و اگر هم دلشان نخواهد، ساخته نمیشود. در این بین چیزی که مهم نیست، مردم میباشند.»
هنگامی ساخت «پایتخت» قطعی شد
مقداری بعدتر اخباری به گوش رسید که حاکی از ساخته شدن نسخه سینمایی «پایتخت» برای نوروز ۱۴۰۳ بود که الهام غفوری، تهیهکننده «پایتخت» در این مورد گفت: «مگر قرار بود «پایتخت» سینمایی ساخته شود؟»
ابوالفضل رجبی، بازیگر نقش بهروز در فصل ششم «پایتخت» در مورد ساخت نسخه سینمایی «پایتخت» گفت: «فیلم سینمایی «پایتخت» فعلاً معلوم نیست ساخته میشود یا نه!»
از ۳۱ خرداد امسال بود که هومن حاجیعبداللهی، بازیگر نقش رحمت در حساب کاربریاش در توییتر تصویری از شیرینی رنگینک به شکل عبارت «پایتخت ۷» منتشر کرد و نوشت: «آغاز «پایتخت ۷» به شیرینی رنگینکیه که بچههای پشت صحنه درست کردن.» این جمله اگرچه نمیتوانست شاهدی کامل برای کلید خوردن سریال باشد، اما از سوی عدهای به این معنی تعبیر شد؛ ضمن اینکه همه را یقین داد که تلویزیون برای ساخت دنباله «پایتخت» سرانجام با گروه سازنده به توافق رسیده است.
بعد از گمانهزنیهای متعدد و انتشار اخبار متضاد در مورد ساخت فصل تازه سریال تلویزیونی «پایتخت»، در ششم مرداد، محسن تنابنده با انتشار ویدئویی خبر داد که در مسیر لوکیشن ضبط سریال «پایتخت ۷» است و با انتشار این ویدئو از آغاز تصویربرداری این مجموعه تلویزیونی خبر داد و در نهایت هم اعلام شد که فصل هفتم این سریال در چهارم فروردین روی آنتن تلویزیون میرود، اما نباید یک جنجال دیگر به نام دستمزد محسن تنابنده را نادیده گرفت، موضوعی که از ابتدای امر حائز اهمیت بود و همچنان هم نقل است. دستمزد محسن تنابنده است که گفته میشود بودجه «پایتخت» ۱۰۰ میلیارد تومان بوده و ۲۰ میلیارد تومان آن بابت دستمزد این بازیگر پرداخت شده است.
ممیزیهای تلویزیون و اعتراض بازیگران
سازندگان یک اثر باید مطابق قوانینی که وضع میشود حرکت کنند و از خط قرمزهای تعیین شده عبور نکنند. گاهی پیش میآید که خواسته یا ناخواسته از آن خط قرمزها عبور میکنند، گاهی هم مسئولین رسیدگی و نظارت این خط قرمز را مقداری جابهجا میکنند که تشخیص این موضوع سخت است، اما کمتر اثر هنری از قبیل کتاب، ترانه و تئاتر گرفته تا فیلم سینمایی و سریال آشکار میشود که قسمتهایی از آن دستخوش تغییرات نشده باشد و فصل ششم سریال «پایتخت» نیز از این قاعده مستثنی نیست. یکی از این ممیزیها توسط سیدامیر سیدزاده، با انتشار پستی در اینستاگرام نقل شد.
ماجرای ممیزیهای اعمال شده در سریال تا جایی ادامه یافت که تکتک بازیگران به این موضوع اعتراض کردند. بهرام افشاری، بازیگر نقش بهتاش، یکی از این بازیگران بود که با انتشار پستی خبر از سانسور بخشی از سریال داد، اما آشکار نکرد که کدام قسمت و به چه علت حذف شده است.
در ادامه سانسورهای تلویزیون و اعتراض بازیگران، احمد مهرانفر نیز با انتشار پستی از به سانسور عیب گرفت و مقداری بعدتر از او، محسن تنابنده از سانسورِ نسخه سانسور شده سریال نوشت و احمد مهرانفر دیالوگ سانسور شده سریال را در صفحۀ شخصیاش منتشر کرد. بعد از این اتفاقات بود که سیروس مقدم، کارگردان سریال در یک گفتوگو موارد حذف شده از سریالش را به حساسیتهای شرایط روز جامعه ربط داد و گفت: «هیچ سانسوری در کار نیست.» در همان زمان گمانهزنیهایی انجام شد که احتمالاً هیچ سانسوری در کار نبوده و این ادعاها تنها یک بازی برای جذب مخاطب بوده است.
انتقادهای دنبالهدار از بدآموزیهای ادامهدار
یکی از انتقادهای پرتکرار از ابتدای پخش «پایتخت» در فصل ششم، بیاحترامی کوچکترهای خانواده به بزرگترها و در ادامه افتراگوییهای بیعلت شخصیتهای خانواده معمولی و فریبا از مواردی بود که از همان تکههای ابتدایی تا تکه پایانی اعتراضات و انتقادات مخاطبان سریال را به خود جلب کرد. نمایش خشونت یکی دیگر از انتقاداتی بود که به این سریال وارد شد و مصداق آن هم سکانسهای مربوط به بهروز و سندرم دست بیقرارش بود. موارد بیشماری که برخی رسانهها از آن با عنوان بدآموزیهایی که نباید از نقی و ارسطو بیاموزیم یاد کردند.
ایرادهای کوچک اما مهم
به زعم منتقدان، فصل ششم «پایتخت» بیعیب نبوده است یا بهتر است بگوییم ایراداتش نسبت به فصلهای قبلی خودش کم نبوده است، اما علاوه بر ضعف در فیلمنامه، با اشتباهات ریز و درشتی هم همراه بود که از چشم مخاطب تیزبین این سریال نهان نماند. از ایرادات فوتبالی که هواداران فوتبال را دلزده کرد تا در دست داشتن متن اخبار چند ساعت پیش از پخش خبرها از تلویزیون که با عکسالعمل گوینده خبر تلویزیون همراه بود. اینها در کنار مواردی همانند وجود فیلمبردار در زمین فوتبال در سکانس سیو دیدنی بهتاش فریبا در دروازه نساجی، عکس دوربین و عوامل پشت دوربین در آینه ماشین، قوریای که در یک پلان شکسته میشود و در پلان بعدی سالم سر جایش قرار دارد و … برخی از مواردی هستند که بیدقتی عوامل سازنده را نمایان میکند.