اگرچه مغز مردان برخلاف زنان هیچ زمان ناچار نیست خود را برای بارداری بازسازی کند، اما شواهد تازه مشخص می کند که این عضو مهم بدن تا این مدت هم با تولد نوزاد به طور قابل توجهی تحول می‌کند.

بر پایه یک مطالعه تازه از اسکن‌های مغزی شامل ۲۵ پدر در هفته‌های بعد از تولد نوزادشان، یک بازسازی سریع در مغز پدر رخ می‌دهد.

به نظر می‌رسد مغز مردان در حال هرس کردن مسیرهای خاص و سیم‌کشی مجدد مسیرهای دیگر به منظور آماده شدن برای پدر شدن است.

در ۱۲ هفته اول بعد از زایمان، به نظر می‌رسد که ماده خاکستری مغز مردان کم کم کم می‌شود. سپس بین ۱۲ تا ۲۴ هفته، حجم دیگر تکه‌ها افزایش می‌یابد.

محققان دانشگاه RWTH آخن در آلمان می‌گویند که این نشان دهنده یک الگوی پویای تحول برای پشتیبانی به اصلاح توانایی‌های مراقبتی الزامی است.

نویسندگان این مطالعه نتیجه می‌گیرند: اگرچه تحقیقات بیشتری برای اثبات این فرضیه ملزوم است، الگوهای وقتی مشاهده شده از این فکر حمایتمی‌کنند.

به نظر می‌رسد که با اهمیت ترین تحول در مسیرهای عصبی در ۶ هفته اول بعد از زایمان رخ می‌دهد. دانشمندان در طول این زمان، افت‌های گسترده‌ای را در مناطق گوناگون مغز از جمله لوب‌های آهیانه، گیجگاهی، پیشانی و بعد‌سری اندازه‌گیری کردند.

بیست و چهار هفته بعد از زایمان، این افت‌های ماده خاکستری تا حد بسیاری کم شده می بود، اگرچه برخی از تکه‌های قشر مغز هم چنان در حال کوچک شدن بودند.

این افت ظاهری حجم ماده خاکستری، روندی کاملاً شبیه با آن چیزی است که در مغز زنان با پیشرفت بارداری مشاهده می‌شود.

افت ماده خاکستری امکان پذیر زیان اور به نظر برسد، اما در واقع نشانه‌ای از این است که مغز در حال بازسازی مسیرهای عصبی خود برای برآورده کردن خواسته‌های فصل جدیدی از زندگی است.

برای دهه‌های متمادی فکر می‌شد که مغز انسان سیم‌کشی شده و قادر به تحول نیست. امروزه می‌دانیم که می‌تواند بافت محدود خود را برای مرحله های کلیدی زندگی، همانند کودکی، نوجوانی یا بزرگسالی، بازسازی کند.

فرزندپروری یکی دیگر از مرحله های متغیرکننده زندگی است، اما تحقیقات علوم اعصاب در رابطه این دوره برای مادران و پدران تازه اغاز شده است.

این مطالعه تازه یکی از آشکار‌ترین تحقیقات تا بحال در رابطه آن چیزی است که در هفته‌های اول پدر شدن برای مغز مردان اتفاق می‌افتد.

محققان دانشگاه آخن به رهبری روانپزشک «نگین دانش‌نیا» می‌گویند: اگرچه افرادی که به زودی پدر خواهد شد، همانند مادران دچار تغییرات غدد درون‌ریز و فیزیولوژیکی بسیاری نمی‌شوند، اما باید برای برآورده کردن خواسته‌های تازهِ پدر شدن سازگار شوند.

در حالی که به نظر می‌رسد برخی از تکه‌های مغز مردان با تولد فرزند، کوچک خواهد شد، تکه‌های دیگر بعداً از نظر حجم افزایش می‌یابند. این شامل قشر کمربندی قدامی چپ است که نقشی کلیدی در پیش‌بینی ماموریت های و تقسیم دقت دارد.

این مشخص می کند که مغز در حال سازماندهی مجدد خود برای خواسته‌های یک نوزاد است.

قسمت فرد دیگر از مغز مردان که بعد از زایمان دچار تغییرات عمیقی می‌شود، «توده سیاه» است. این ناحیه برای تشکیل دوپامین (هورمون حس خوب) که زیربنای سیستم پاداش مغز است، حیاتی است.

علاوه بر این، آمیگدال که در پردازش عاطفی نقش دارد، بعد از زایمان ربط بیشتری با دیگر مناطق مغز نشان داد. این ناحیه از مغز ربط نزدیکی با هوشیاری و دلبستگی والدین دارد.

دانش‌نیا و همکارانش توضیح خواهند داد که همه این تغییرات روی هم رفته به طور کلی با مفهوم «شبکه مغز والدین» که یک مدار عصبی است که به حمایتاز مراقبت انسان پشتیبانی می‌کند، سازگار است.

این آزمایش کوچک است، اما با چند مطالعه اولیه دیگر همسو است که این چنین مشخص می کند پدران برای اولین بار دچار تغییرات عصبی قابل توجهی، به اختصاصی در شبکه حالت پیش‌فکر آنها خواهد شد. این شبکه مغزی با پذیرفتن و گرمی والدین مرتبط است.

اسکن مغز مردان در ۲۴ هفته بعد از زایمان متوقف شد، به این علت اشکار نیست که این تغییرات ساختاری چه مقدار پایدار می باشند. به گفتن مثال، برخی مطالعات در بین مادران نشان داده‌اند که تغییرات مغزی مرتبط با مادر شدن می‌تواند سال‌ها بعد از زایمان ادامه داشته باشد، اما مطالعات کمتری درمورد پدران انجام شده است.

با این حال، اگرچه پدران، بارداری فیزیکی را توانایی نمی‌کنند، اما والد شدن تا این مدت هم زندگی را تحول می‌دهد. برای مثال، مطالعات مشخص می کند که پدران نیز می‌توانند به اندازه مادران تحت تأثیر افسردگی بعد از زایمان قرار گیرند. حتی نشانه‌هایی وجود دارد که مغز بسته به این که فرزند اول یا دوم والدین باشد، به طور متغیری تحول می‌کند.

ما در سال‌های آینده قطعاً چیزهای بیشتری در رابطه چگونگی تکامل مغز انسان برای کنار آمدن با والد بودن خواهیم آموخت.

این مطالعه در مجله Translational Psychiatry انتشار شده است.