بسیج دانشجویی پزشکی هشدار می‌دهد: افزایش ظرفیت بدون زیرساخت، سلامت مردم را تهدید می‌کند

بسیج دانشجویی پزشکی هشدار می‌دهد: افزایش ظرفیت بدون زیرساخت، سلامت مردم را تهدید می‌کند

به گزارش آینده، کیفیت آموزش پزشکی تنها یک موضوع آموزشی یا صنفی محسوب نمی‌شود؛ بلکه پیوند مستقیم با سلامت عمومی، امنیت جان شهروندان و آینده نظام سلامت کشور برقرار است. هر تصمیم‌گیری درباره تربیت پزشک، در حقیقت تصمیم‌گیری درباره سرمایه انسانی است که اثراتش تا دهه‌ها بر کیفیت خدمات درمانی سایه خواهد انداخت.

شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۴۰۰ با تصویب ماده‌واحده، اهداف کمی برای افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی تعیین کرد. قانون برنامه هفتم نیز دستیابی به نسبت ۲۰ تا ۲۳ پزشک به ازای هر ده‌هزار نفر جمعیت را هدف قرار داده است. با این حال، تحقق این اهداف نباید باعث غفلت از الزامات کیفی تربیت شود. افزایش تعداد پذیرفته‌شدگان بدون توسعه متناسب زیرساخت‌های آموزشی و درمانی، لزوما به افزایش ظرفیت واقعی نظام سلامت منجر نخواهد شد.

دانشگاه‌های علوم پزشکی امروز با محدودیت جدی در فضای آموزشی، کلاس‌های درس، آزمایشگاه‌ها، امکانات بالینی، تعداد اعضای هیئت علمی و ظرفیت بیمارستان‌های آموزشی روبرو هستند. فاصله میان ظرفیت پذیرش و استاندارد‌های لازم برای آموزش مؤثر، مساله‌ای نیست که با افزایش آمار پذیرش از کنار آن عبور کرد. پیامد این وضعیت، تراکم آموزشی، کاهش فرصت یادگیری بالینی و تضعیف مهارت‌های حرفه‌ای دانش‌آموختگان است.

بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران، به‌عنوان تشکلی برخاسته از بدنه دانشجویی، این نگرانی را نه تنها در گزارش‌ها و آمار‌ها، بلکه در تجربه زیسته روزمره دانشجویان در کلاس‌ها، آزمایشگاه‌ها و محیط‌های بالینی مشاهده می‌کند. مساله صرفا افزایش یا کاهش تعداد ورودی‌ها نیست؛ مسئله این است که آیا دانشگاه‌ها از امکانات، استادان و بستر بالینی کافی برای تربیت پزشکانی برخوردارند که بتوانند در آینده، مسئولانه و با صلاحیت علمی و مهارتی از سلامت مردم صیانت کنند. دانشجو نباید هزینه فاصله میان اهداف کمی و واقعیت‌های اجرایی را بپردازد و بیمار نیز نباید به بهای افزایش ظرفیت، از آموزش بالینی باکیفیت محروم شود.

سیاست‌های کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری، بر جایگاه محوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت بر حوزه سلامت تأکید دارد. ارزیابی نیاز کشور به نیروی انسانی و تعیین ظرفیت‌های متناسب با امکانات، باید با اتکا به صلاحیت تخصصی این وزارتخانه انجام شود. انتظار می‌رود شورای عالی انقلاب فرهنگی، تصمیم‌گیری درباره تداوم، اصلاح یا توقف سیاست افزایش ظرفیت را به ارزیابی جامع و مستند وزارت بهداشت واگذار کند و از تحمیل اهداف کمی منفک از واقعیت‌ها پرهیزد.

کمبود پزشک در برخی مناطق کشور، صرفا با افزایش بی‌ضابطه ظرفیت پذیرش پزشکی عمومی برطرف نخواهد شد. توزیع نامتوازن نیروی انسانی، دشواری دسترسی به دوره‌های تخصصی، ضعف مشوق‌های ماندگاری در مناطق محروم و نامناسب بودن شرایط کاری، عواملی هستند که باید در سیاست‌گذاری نیروی انسانی مورد توجه قرار گیرند. تمرکز بر افزایش ظرفیت بدون اصلاح این ریشه‌ها، ممکن است صرفا به افزایش هزینه‌های آموزش و تشدید مشکلات موجود منجر شود.

تداوم این روند در صورت بی‌توجه‌ی به زیرساخت‌ها و استاندارد‌های آموزشی، می‌تواند کیفیت تربیت پزشک، صلاحیت حرفه‌ای دانش‌آموختگان و در نهایت ایمنی و کیفیت خدمات درمانی را تحت تأثیر قرار دهد. چنین پیامدی نه‌تنها با هدف ارتقای سلامت جامعه سازگار نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز افزایش خطا‌های پزشکی، مداخلات غیر‌ضروری و تحمیل هزینه‌های بیش‌تر به مردم و نظام سلامت شود.

سیستم سلامت کشور در حال حاضر در تقاطویی حساس قرار دارد که انتخاب میان کم و کیف، سرنوشت نسل‌های آینده پزشکان و بیماران را تعیین می‌کند. تجربه‌های جهانی نشان داده که هر سیاستی که از واقعیت‌های می‌دانی غافل باشد، هزینه‌های جبران‌نا‌پذیری را به دنبال دارد. ایران نیز می‌تواند از این تجربه‌ها درس بگیرد و مسیر اصلاحی را با شجاعت و واقع‌بینی آغاز نماید.

بسیج دانشجویی ضمن قدردانی از توجه حجت‌الاسلام والمسلمین خسروپناه و اعضای شورا به مسائل نظام سلامت و تشکیل کارگروه تخصصی، تأکید می‌کند که تصمیم‌گیری درباره آینده ظرفیت پذیرش پزشکی باید به دور از فشار‌های رسانه‌ای، ملاحظات مقطعی و نگاه صرفا عددی و با مشارکت وزارت بهداشت، فرهنگستان علوم پزشکی، سازمان نظام پزشکی، انجمن‌های علمی، اعضای هیئت علمی و صاحب‌نظران حوزه آموزش پزشکی انجام شود. دانشگاه علوم‌پزشکی، خط تولید نیروی انسانی نیست که بتوان با افزایش عدد ورودی‌ها، کمبود‌های نظام سلامت را جبران کرد. اگر ظرفیت آموزش از ظرفیت پذیرش عقب بماند، آنچه افزایش می‌یابد شمار دانشجویان است، نه توان درمان کشور. کیفیت تربیت پزشک، خط قرمز نظام سلامت و امانتی است که هیچ مصلحت آماری نباید آن را قربانی کند.