بایدها و نبایدهای روزه‌داری در دوران بارداری و شیردهی
مژگان مظلوم، مربی کشوری مشاور شیردهی و عضو انجمن علمی ترویج تغذیه با شیر مادر ایران، در خصوص تغذیه مادران شیرده و مجوز روزه‌گرفتن در روزهای ماه رمضان بیان داشت: مادران دارای نوزاد شیرخوار بر اساس سن کودک به سه دسته تقسیم می‌شوند. گروه اول مادران با فرزند زیر شش ماه هستند که به توصیه مراجع علمی جهانی، تا پایان ماه ششم به صورت انحصاری با شیر مادر تغذیه می‌شوند؛ زیرا در این دوره شیر مادر به تنهایی تمام نیازهای تغذیه‌ای نوزاد را تامین می‌کند. با توجه به وابستگی کامل تغذیه شیرخوار به شیر مادر، این مادران مجاز به روزه‌گرفتن نیستند.
دسته‌بندی مادران بر اساس سن کودک
گروه دوم شامل مادران با کودکان ۶ تا ۱۲ ماهه می‌شود. در این بازه سنی نیز اصل تغذیه و افزایش وزن نوزاد همچنان بر پایه شیر مادر استوار است و تغذیه مکمل تنها در کنار شیر مادر و در اولویت دوم نقش دارد. به همین دلیل به این مادران نیز توصیه می‌شود از روزه‌گرفتن خودداری کنند. با این حال، اگر مادری در این گروه اصرار به روزه‌داری داشته باشد، تشکیل شیر وفیر داشته باشد و از نظر بدنی حالت خوبی داشته باشد، می‌تواند روزه بگیرد، به شرطی که به شیرخوار آسیبی نرسد. یعنی باید بر میزان ترشح شیر نظارت کند: در صورت احساس نشانه‌های کاهش شیر، بی‌قراری یا گرسنگی بیش از پیش در نوزاد و مهم‌تر از همه اختلال در روند افزایش وزن، باید روزه‌گرفتن را قطع نماید.
🔗 بیشتر بخوانید: این مواد غذایی آلرژی بهاری را افت می دهد_آینده
گروه سوم مادران دارای کودک یک تا دو ساله هستند. از آنجا که در این سن غذای اصلی کودک، غذاهای خانوادگی است و شیر مادر در اولویت دوم قرار می‌گیرد، این مادران می‌توانند بدون مانع روزه بگیرند.
تغذیه مناسب مادران شیرده
عضو انجمن علمی ترویج تغذیه با شیر مادر ایران افزود: طبیعتاً مادری که شیردهی می‌کند نسبت به دوره قبل از بارداری، نیاز به کالری روزانه بیشتری دارد و باید از دریافت ویتامین‌ها و مواد معدنی به میزان کافی اطمینان حاصل کند. مادران شیرده باید از تمام گروه‌های غذایی به نسبت، اعتدال و سهم صحیح بهره‌مند شوند، اما از پرخوری پرهیز کنند؛ چرا که پرخوری نه تنها باعث افزایش یا بهبود کیفیت شیر نمی‌شود، بلکه چاقی مادر را به همراه دارد که زمینه‌ساز مشکلات متعدد می‌شود. مادر باید تعادل تغذیه‌ای را رعایت کند تا انرژی، رشد و ترمیم سلولی فراهم آید: حدود ۵۵ درصد انرژی روزانه از قندها، ۱۵ درصد از پروتئین‌ها و ۳۰ درصد از چربی‌ها تامین شود. بهترین راه اطمینان از مصرف متعادل و متنوع، بهره‌گیری از پنج گروه غذایی اصلی است: نان و غلات، میوه‌ها، سبزیجات، شیر و لبنیات، گوشت و جایگزین‌های آن از جمله تخم‌مرغ، حبوبات، مغزها و دانه‌ها.
🔗 بیشتر بخوانید: چرا نباید برنج را مجدد گرم کنیم؟_آینده
خطرات گرسنگی طولانی‌مدت در دوران شیردهی
مشاور شیردهی گفت: گرسنگی طولانی‌مدت مادران باعث تحلیل انرژی، خستگی، افت هورمون‌های ترشح شیر و در نهایت کاهش حجم شیر در پستان می‌شود. از سوی دیگر، سموم که در بافت چربی ذخیره شده‌اند، با ذوب چربی ناشی از روزه‌گرفتن یا رژیم‌های لاغری در خون آزاد شده و وارد شیر مادر می‌شوند که 당연히 مضر برای نوزاد خواهند بود. موضوع دیگر، وجود اجسام کتونی در خون است؛ وقتی فرد روزه‌دار باشد، قبل از افطار بوی مشابه سیر از دهانش متوجه می‌شود که نشان‌دهنده کتون‌هاست. این مواد می‌توانند به شیر منتقل شده و بر سلامت نوزاد تأثیر بگذارند. این نکته در مورد افرادی که رژیم‌های سخت تغذیه‌ای انجام می‌دهند نیز صدق می‌کند.
مکمل‌های غذایی جایگزین تغذیه طبیعی نیستند
مظلوم تأکید کرد: بهتر است مادر ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز را از منابع طبیعی غذایی تامین کند، اما باید بداند که برخی ترکیبات در شیر مادر مستقیماً به تغذیه مادر وابسته هستند، مانند ویتامین‌ها و ید. کمبود دریافت این مواد توسط مادر منجر به افت سطح آن‌ها در بدن نوزاد و بروز عوارض می‌شود. بنابراین اگر مادر تغذیه کافی نداشته باشد، رژیم گیاهخواری داشته باشد یا از پیش دچار مشکلات تغذیه‌ای و کمبود ویتامین بوده باشد، ملزم است تحت نظر پزشک یا مشاوران شیردهی مجرب، از مکمل‌های مناسب استفاده کند.
🔗 بیشتر بخوانید: آیا چای سبز ماچا واقعاً به افت وزن پشتیبانی می‌کند؟_آینده
پیشنهادهای عملی برای روزه‌داری در دوران شیردهی
عضو انجمن علمی ترویج تغذیه با شیر مادر ایران پیشنهاد داد: در وعده‌های سحری و افطار، برنج به صورت کته یا دمی پخته شده و همراه با حبوبات مصرف شود. روزانه از سبزیجات استفاده کنید، زیرا سبزی‌ها هضم و جذب نشاسته‌ها را کندتر کرده و قند خون را برای مدت طولانی‌تری پایدار نگه می‌دارند، به همین دلیل مادر در طول روز کم‌تر دچار ضعف می‌شود. مادران شیرده که قصد روزه‌گرفتن را دارند بدانند که هر مادر شیرده به طور معمول نیاز به حدود ۴۰۰ کیلوکالری انرژی بیشتر از دوره قبل از بارداری دارد. در زمان روزه‌داری توصیه می‌شود این نیاز را به صورت توزیع‌شده در وعده سحری، افطار و فاصله بین این دو تامین کنند و قطعاً از پرخوری خودداری نمایند. ضمناً مجدداً التأکید می‌شود که سلامت نوزاد اولویت اول است، لذا باید بر میزان تشکیل شیر مداماً نظارت داشته باشند.