این عادت غذا خوردن می‌تواند نشانه زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی باشد
زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی اغلب با طیف وسیعی از عادت‌های غیرمعمول غذایی همچون پرخوری، تمرکز بر یک نوع غذا و حتی خوردن اشیای غیرخوراکی همراه است.
مطالعات نشان داده‌اند که کارهای روزمره از قبیل مسواک زدن یا نحوه بالا رفتن از پله می‌تواند نشانه‌های اولیه زوال عقل را آشکار سازد. اکنون محققان معتقدند که روش غذا خوردن نیز می‌تواند نشان‌دهنده ابتلا به زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی باشد.
🔗 بیشتر بخوانید: ۷ حرکت کششی برای خواب بهتر_آینده
بر اساس گزارش مرکز زوال عقل بریتانیا، این نوع نادر از زوال عقل نزدیک به یک نفر از هر بیست بیمار را درگیر می‌کند. زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی (Frontotemporal dementia) اصطلاحی کلی برای نوعی از زوال عقل است که عمدتاً لوب‌های پیشانی و گیجگاهی مغز — بخش‌هایی که شخصیت، حرکت، زبان و گفتار را کنترل می‌کنند — را هدف قرار می‌دهد. برخلاف سایر انواع، مراحل اولیه این بیماری همیشه با از دست دادن حافظه یا افت تمرکز آشکار نمی‌شود؛ بلکه یکی از علائم آن می‌تواند رفتارهای وسواسی یا تکراری باشد که به نحوه غذا خوردن نیز تسری می‌یابد.
زوال عقل چگونه بر عادات غذایی تأثیر می‌گذارد؟
بر اساس یک مقاله در این حوزه، «زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی با طیف وسیعی از رفتارهای غذایی غیرعادی همراه است، از جمله پرخوری، تمرکز وسواسی روی یک نوع غذا و حتی خوردن اشیای غیرخوراکی».
🔗 بیشتر بخوانید: قهوه؛ اسایش قسمت یا استرس آور؟_آینده
افراد مبتلا ممکن است از خوردن هر غذایی غیر از یک غذا خاص خودداری کنند. برای مثال، در این مقاله از زنی با لقب «بانوی موز» یاد شده که ماه‌ها پیش از وفات تنها موز می‌خورد و تنها شیر می‌نوشید و پس از کالبدشکافی مشخص شد که به زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی مبتلا بوده است.
علاوه بر این، برخی بیماران ممکن است اشیای غیرخوراکی بخورند یا غذا از بشقاب دیگران بردارند. ماریلنا آیلو، محققی که در یک بازدید سازمان‌یافته درباره این نوع زوال عقل شرکت داشته، می‌گوید: «این رفتارها نه تنها از نظر اجتماعی مشکل‌سازند، بلکه برای سلامتی بیماران نیز پیامدهایی دارند، چون می‌تواند باعث افزایش وزن شود. قطعاً پیامدهای این رفتارها برای همه بیماران یکسان نیست و بسته به فرد می‌تواند متفاوت باشد؛ برای مثال برخی دیگر به دلیل محدود کردن رژیم غذایی‌شان به چند غذا خاص، وزن کم می‌کنند.»
🔗 بیشتر بخوانید: انتخاب گیاه آپارتمانی بر پایه ماه تولدتان_آینده
چرا این اتفاق می‌افتد؟
آیلو می‌افزاید: «ما قطعاً نمی‌دانیم که منشای ناهنجاری در رفتارهای غذایی تحت تأثیر زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی چیست، اما به احتمال زیاد به عوامل زیادی مرتبط است. این امر ممکن است ناشی از دگرگونی در سیستم عصبی خودمختار — بخشی از دستگاه عصبی که عملکردهای غیرارادی و حیاتی مانند ضربان قلب، تنفس، هضم، فشار خون، گرسنگی و سیری را کنترل می‌کند — باشد که پردازش سیگنال‌های گرسنگی، سیری و اشتها را تغییر می‌دهد. آسیب به هیپوتالاموس نیز می‌تواند منجر به از بین رفتن سیگنال‌های بازدارنده شده و در نتیجه رفتارهایی همچون پرخوری را به وجود آورد. علاوه بر این، به احتمال زیاد عوامل حسی و شناختی نیز می‌توانند این حالت را پیچیده‌تر کنند. برای مثال، در بیمارانی که اشیای غیرخوراکی می‌خورند، احتمالاً در درک معنای اشیا و تشخیص کارکرد آن‌ها مشکلی وجود داشته باشد.»
سایر علائم زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی چیست؟
آیلو تأکید می‌کند که وسواس شدید بر سر برخی غذاها و خوردن اشیای غیرخوراکی منحصر به زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی نیست و این ناهنجاری‌ها ممکن است در افراد سالمی که عادات غذایی نامنظمی دارند نیز — هرچند با شدت‌های متفاوت — دیده شوند. برای مثال، هرزه‌خواری یا پایکا (Pica)، یعنی میل به خوردن اشیای غیرخوراکی همچون خاک رس، می‌تواند در دوران بارداری رخ دهد. برخی مبتلا به اوتیسم نیز ممکن است روی غذاهای خاص تمرکز وسواسی داشته باشند، اما اگر این رفتار با سایر علائم زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی همراه باشد، احتمال ابتلا به این بیماری بیشتر می‌شود.
برخی دیگر از علائم زوال عقل پیشانی‌گیجگاهی عبارتند از:
- تغییرات شخصیتی و رفتاری؛ همانند رفتارهای نامناسب یا تکانشی، خودخواهی یا بی‌احساس بودن، غفلت از بهداشت شخصی، پرخوری یا بی‌انگیزگی.
- مشکلات زبانی؛ همانند گفتن به طور آهسته، مشکل در تلفظ کلمات، به هم ریختن ترتیب کلمات یا استفاده نادرست از واژگان.
- مشکلات در قوت ذهنی؛ همانند حواس‌پرتی راحت، مشکل در برنامه‌ریزی و سازماندهی.
- مشکلات حافظه؛ این علائم برخلاف انواع شایع‌تر زوال عقل همچون آلزایمر، معمولاً در مراحل بعدی بیماری ظاهر می‌شوند.
- مشکلات جسمی؛ همانند کند یا دشوار شدن حرکات، از دست دادن کنترل مثانه یا روده (معمولاً در مراحل بعدی)، ضعف عضلانی یا مشکل بلع.
اگر به زوال عقل در خود یا عزیزانتان مشکوک شده‌اید، حتماً هرچه سریع‌تر با پزشک مشورت کنید؛ چون اقدام‌های به‌موقع در کاهش علائم نقش مهمی دارند.