ایران درصدر جهانی تجویز آنتی‌بیوتیک با ۳.۷ برابر میانگین جهان

ایران درصدر جهانی تجویز آنتی‌بیوتیک با ۳.۷ برابر میانگین جهان

به گزارش آینده نازیلا یوسفی در نشست خبری مصرف منطقی دارو که در سالن کنفرانس ستاد وزارت بهداشت برگزار شد ابراز نگرانی کرد از وضعیت تجویز آنتی‌بیوتیک در کشور و اعلام کرد این چالش ابعادی جهانی یافته است.

بر اساس آخرین گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۳ ایران رتبه اول جهان را در مصرف آنتی‌بیوتیک دارا است و می‌زان تجویز در کشور ۳.۷ برابر می‌انگین جهانی محاسبه شده است. آمار‌ها نشان می‌دهد ۳۰.۵ درصد نسخه‌های پزشکان در ایران حاوی حداقل یک آنتی‌بیوتیک می‌باشد.

تحلیل دقیق‌تر داده‌ها به تمرکز بالا در تهران است که بیش‌ترین سهم را در تجویز آنتی‌بیوتیک دارد. متخصصان اطفال نیز با تجویز آنتی‌بیوتیک در بیش از ۵۰ درصد نسخه‌های خود درصدر جداول قرار گرفته‌اند.

یوسفی به تبعات جدی این روند اشاره کرد و بیان کرد تنها تزریق نابجای آنتی‌بیوتیک سفتریاکسون سالانه ده نفر را در کشور به مرگ می‌کشاند. این آمار تنها بخش ظاهری خسارت‌هاست.

پیشینه‌های پزشکی نشان می‌دهد که فرهنگ خوددارویی و تجویز پیشگیرانه از سوی برخی پزشکان به همراه عدم آگاه‌ی از مخاطر مقاومت باک‌تری‌ها، موتور محرک این آمار‌های ترسناک بوده است. سیستم نظارتی نسخه‌نویسی در سطح کلینیک و بیمارستانی همچنان شکاف‌های قابل‌توجه‌ی دارد که امکان ادامه این روند را فراهم می‌کند.

خطرات ناشی از استفاده بی‌رویه آنتی‌بیوتیک فرا‌تر از هزینه‌های اقتصادی مستقیم است و سلامت فعلی أفراد و نسل‌های آینده را به طور غیر‌قابل‌جبرانی به خطر می‌اندازد. مقابله با این پدیده نیازمند همگرایی سیاست‌گذاری‌های کلان، آموزش مستمر کادر درمان و آگاهی‌بخشی هدفمند به مردم است.

متخصصان بهداشت عمومی تأکید می‌کنند که کاهش تجویز غیر‌ضروری آنتی‌بیوتیک نیازمند تغییر فرهنگ نسخه‌نویسی در سطح جامعه پزشکی است. تدوین پروتکل‌های ملی بر اساس الگوی‌های مقاومتی باک‌تری‌های رایج می‌تواند گام مؤثری در کنترل این روند باشد.

سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند که کشور‌ها سیستم‌های پایش مصرف آنتی‌بیوتیک را در سطح بیمارستانی و مراقبت‌های اولیه تقویت کنند. ایران با وجود داشتن شبکه گسترده درمان، همچنان در پیاده‌سازی سامانه یکپارچه رصد مصرف دارو دچار چالش است.

برنامه‌های آموزشی مداوم برای پزشکان، داروسازان و مردم با تمرکز بر مخاطر مقاومت به مضاد حیوی‌ها، یکی از ارکان اصلی استراتژی مقابله با این پدیده محسوب می‌شود. مشارکت فعال رسانه‌ها در ارتقای آگاه‌ی عمومی نیز نقش کلیدی ایفا می‌کند.