بازیگران حیثیت گمشده: سینما باید امید دهد نه تنها سیاهی را بازگو کند

بازیگران حیثیت گمشده: سینما باید امید دهد نه تنها سیاهی را بازگو کند

به گزارش آینده، سریال اجتماعی حیثیت گمشده که این هفته قسمت پایانی خود را به نمایش می‌گذارد، دو ماه است که با روایت داستان یک طلاق عاطفی، قتل، اعتیاد، راز‌های مگو و بسته‌ای کامل از ناهنجاری‌های اجتماعی، مخاطبان را به خود جذب کرده است. الناز حبیبی، مهدی حسینی نیا و امیر نوروزی، سه بازیگر اصلی این اثر، هر یک در پی چیزی هستند؛ یکی پول و دیگری حقیقت را جستجو می‌کند.

تجربه بازی در حیثیت گمشده برای هر سه بازیگر کمی عجیب و پیچیده بوده است. الناز حبیبی فقر را به آن صورت تجربه نکرده بود، مهدی حسینی‌نیا که روزگاری مصیب شنای پروانه بود، این‌بار هم با مواد مخدر عجین شده بود و امیر نوروزی کثیف‌ترین آدم روی زمین را به نمایش گذاشته است. زخمی عمیق‌تر از انزوا پای حیثیتی در میان بوده که حالا قسمت آخر آن پس از دو ماه این هفته به نمایش در می‌آید.

این سریالی است که جامعه هدفش قشر ضعیف محسوب می‌شود؛ اما پرسش‌های اساسی پیش می‌آید درماندگی‌های قشر فقیر چیست؟ آیا ما تا کنون توانستیم با ساخت فیلم و سریال‌ها کمکی به آن‌ها کنیم؟ مواد مخدر تا چه اندازه دغدغه است؟ به همین بهانه و برای پاسخ به این پرسش‌ها سراغ الناز حبیبی، مهدی حسینی‌نیا و امیر نوروزی رفتیم و از آن‌ها خواستیم به کافه خبر بیایند. مفصل بودن گفت‌وگو ما را بر آن داشت که مصاحبه را به دو بخش تقسیم کنیم و در ادامه بخش اول گفت‌وگوی با بازیگران این سریال را می‌خوانید.

ملاک انتخاب نقش فیلم‌نامه همچنان اولویت اول

در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا پلتفرم‌ها به جایگاه‌ی رسیده‌اند که بازیگران بدون خواندن فیلم‌نامه و شناختن کارگردان به آن‌ها اعتماد کنند، الناز حبیبی تأکید کرد نه هنوز برای من اولویت با فیلم‌نامه است؛ اما خب نمی‌شود بگویم پلتفرم هم اصلا مهم نیست. به‌هرحال کار‌هایی که قبلا نمایش داده‌اند یا تبلیغاتی که می‌کنند، ممکن است روی انتخاب، تأثیر بگذارد. حبیبی با قطعیت گفت که قطعا و صد درصد فیلم‌نامه را می‌خواند.

مهدی حسینی نیا دیدگاه متفاوتی داشت یک مجموعه کلی است؛ که درصد اهمیت‌ها بالا و پایین می‌شود. من اول باید بدانم قرار است چه نقشی را بازی کنم. سیر کاراک‌تر از کجا شروع می‌شود و به کجا ختم می‌شود. البته الآن طوری شده که بیش‌تر از دو سه قسمت سیناپس (خلاصه قسمت) را به ما نمی‌دهند.

امیر نوروزی نیز فیلم‌نامه را مهم‌ترین بخش کار دانست برای من فیلم‌نامه مهم‌ترین بخش کار است. اگرچه این روز‌ها بعضی از سریال‌ها فیلم‌نامه کامل ندارند، ولی در کار‌های سینمایی، معمولا این‌طور نیست. در حیثیت گمشده سیناپس ۹ قسمت کار کامل بود، از شروع قصه تا پایان آن و روند قصه از همان ابتدا، سکانس به سکانس مشخص شده بود. می‌توانستیم بفهمیم که کاراک‌تر چه‌کار‌هایی می‌کند. ولی این‌که شخصیت چه چیز‌هایی می‌گوید برمی‌گشت به کار بقیه همکاران. من دوستان و همکاران را از سال‌های قبل دوره دانشگاه می‌شناختم و اطمینان داشتم کار به‌خوبی پیش خواهد رفت. ولی خب در جواب شما باید بگویم پلتفرم هم بسیار مهم است، اینکه چقدر بیننده و مخاطب دارد، چطور پشتیبانی می‌کند. من با فیلیمو سه یا چهار کار کرده‌ام و با نحوه کارشان آشنا هستم.

تلویزیون یا پلتفرم‌های خصوصی؟

در مورد کار با تلویزیون در مقایسه با بخش خصوصی، امیر نوروزی توضیح داد تلویزیون تا یک زمانی کارایی زیادی داشت. بستگی به این دارد که بازیگر، بازیگری را چطور ببیند؟ آیا خود بازیگری برای هنرمند اهمیت دارد یا این‌که لزوما می‌خواهد خیلی زود به شهرت و محبوبیت برسد؟ چون تلویزیون می‌تواند خیلی زود بازیگر را مشهور کند. چون فرا‌گیر‌تر است. متأسفانه معتقدم که دیگر این‌گونه نیست. برای اثباتش هم می‌توانم بگویم دوستانی دارم که در تلویزیون بازی کرده‌اند، سریالشان ۹۰ قسمت هم پخش شده، خودشان هم بازیگر خوبی هستند اما تبدیل به چهره نشده‌اند؛ بنابراین اگر شهرت اولویت کسی باشد، این روز‌ها نمی‌تواند از طریق تلویزیون به آن برسد.

نوروزی افزود از طرف دیگر تلویزیون محدودیت‌هایی دارد که همه می‌دانند و ترجیح می‌دهند وارد آن جریان نشوند و سری که درد نمی‌کند را دستمال نبند. ضمن این‌که وقتی سینمایی یا کار در پلتفرم پیشن‌هاد می‌شود که از نظر هنری نزدیک به سینماست خب من آن‌ها را انتخاب می‌کنم. اگرچه تأکید می‌کنم این به معنای این نیست که اگر از تلویزیون پیشن‌هادی داشته باشم قبول نمی‌کنم. اگر کارگردان و کستی (گروه) که کار می‌کند کست خوبی باشند و فیلم‌نامه خوب باشد حتما قبول می‌کنم. اولویت کار بهتر است و خب الآن کار با کیفیت‌تر در بخش خصوصی بیش‌تر انجام می‌شود بنابراین بازیگران هم ترجیح می‌دهند که کار با کیفیت‌تر را انجام دهند.

خطر فیلم‌نامه‌های ناقص و تغییرات ناگ‌هانی

وقتی از بازیگران پرسیده شد که آیا دریافت سیناپس به جای فیلم‌نامه کامل می‌تواند باعث شود نتیجه نهایی متفاوت از انتظار باشد، الناز حبیبی با تأکید گفت هزار بار. حسینی نیا نیز تایید کرد بله اتفاق افتاده. یک‌چیزی بوده و کلا یک‌چیز دیگری شده. در موقعیت زمانی فیلم‌نامه یک سریالی قرار بر این بوده که دو تا شخصیت با هم برخورد داشته باشند؛ اما زمان ساخت ماجرا تغییر کرده و آن کاراکتر‌ها اصلا به هم برنخورده‌اند. یا شده که کاراک‌تری در ابتدا حضور کم‌تری داشته باشد و چون در چند قسمت برای مخاطب جذاب بوده به می‌زان حضورش در فیلم اضافه کرده‌اند.

حسینی نیا هشدار داد این اضافه کردن الکی و بدون برنامه و بدون نقشه درام، به درد نمی‌خورد به عبارتی به کار صدمه می‌زند. البته که من بازیگر هیچ‌وقت متر نمی‌گذارم که ببینم اگر برای کاری قرار است در تعداد سکانس بیش‌تری حضور داشته باشم آن کار را قبول کنم. سکانس‌های اضافه‌ای که کاری برای کاراک‌تر نمی‌کند و فقط هست. بله متأسفانه چنین اتفاقاتی زیاد می‌افتد.

در مورد اینکه آیا شخصیتی که قرار بوده بازی شود در مسیر ساخت به سمتی رفته که دیگر هدایتش به دست بازیگر نبوده، حسینی نیا گفت بله در آثار و کار‌هایی بوده که این اتفاق افتاده و من سعی کرده‌ام که خودم، نقش و بازی‌ام را نجات بدهم. ولی این تغییر اتفاق می‌افتد، فیلم‌نامه سریالی داشتیم که سیناپس مثلا ۸-۷ قسمت به دست من بازیگر رسیده، خوانده‌ام و کار جلو دوربین پیش رفته است؛ اما ادامه فیلم‌نامه که آمده کاملا با آن چیزی که تا آنجا ساخته بودیم، متفاوت درآمده است. ما کلی جنگیده‌ایم که اگر شما فقط تا همان‌جا که آمده را می‌دیدید متوجه می‌شدید که مثلا این شخصیت با این سابقه نمی‌تواند این حرف را بزند یا چنین کنشی داشته باشد، این حرف برای این کاراک‌تر نیست، خب یکجا‌هایی توانستیم حرفمان را به کرسی بنشانیم و یکجا‌هایی موفق نبوده‌ایم.

الناز حبیبی نیز تایید کرد بله خیلی اتفاق افتاده، راستش این روز‌ها کار مثل هندوانه در بسته است و واقعا آدم نمی‌داند چه اتفاقی قرار است بیفتد. این شرایط انتخاب نقش را برای ما خیلی ترسناک کرده یا حداقل می‌توانم بگویم انتخاب نقش برای من خیلی ترسناک شده است. حبیبی افزود که بله، کاری‌هایی بود که در آن احساس کردم کاراک‌تر کافی نیست یعنی به‌اندازه کافی در فیلم‌نامه به آن نپرداخته‌اند، بودن و نبودنش در اثر خیلی فرقی نداشته و آن را با قاطعیت رد کرده‌ام. در حیثیت گمشده فیلم‌نامه کامل نداشتیم ولی سیناپس آن‌قدر و شخصیت‌پردازی آن‌قدر کامل بود که به فیلم‌نامه اعتماد کردیم و متوجه شدیم که در کلیت کار درستی است.

پیش‌بینی نا‌پذیری موفقیت اثر هنری

امیر نوروزی در این باره نظر خود را بیان کرد زمانی که به کار هنری وارد شدم، فکر می‌کردم انتخاب‌های من در کیفیت کار هنری مؤثر است؛ اما بعد فهمیدم که لزوما این نیست. شما ممکن است به کارگردان فیلم اولی اعتماد کنید و کار بسیار موفقی هم از آب دربیاید؛ اما ممکن است با یک کارگردان ستاره و با یک گروه بازیگر درجه‌یک کار کنید و آن کار خیلی بد از آب دربیاید. ضمن این‌که زمان و مود مخاطب هم تأثیر دارد.

نوروزی مثال زد مثلا در یک دوره‌ای مخاطب، کمدی می‌پسندد یک دوره‌ای مخاطب از کمدی زده است. یک زمانی ممکن است فیلم‌هایی را که پایین‌شهر را نشان می‌دهند را دوست داشته باشد یا در دوره‌ای نخواهند این فیلم‌ها را ببیند. همیشه چیز‌های زیادی در این‌که یک فیلم دیده بشود یا نشود تأثیر دارد ضمن این‌که ممکن است خیلی به کیفیت فیلم هم ربطی نداشته باشد؛ یعنی به این شکل نیست که حتما کار با کیفیت دیده می‌شود. شاید کار با کیفیت، ۵ سال بعد ارزشمند شود. یکی از خوبی‌های پلتفرم این است که بعد‌ها می‌شود به فیلم‌های قدیمی مراجعه کرد. شاید در دوره خودش خیلی دیده نشده. این فقط در کار اثر نیست بلکه در بازی بازیگران هم همین‌طور.

نوروزی نتیجه گرفت تنها کاری که ما می‌توانیم بکنیم این است که یک فیلم‌نامه خوب را قبول کنیم. هرچند که چون چندوجه‌ی است که نمی‌شود پیش‌بینی کرد. مثلا ممکن است یک کار روی کاغذ، این تعهد را بدهد که صد درصد کار خوبی خواهد شد اما بدترین کار زندگی شما بشود.

با ترویج فقر اتفاق بدتری رقم می‌زنیم/ توسعه به آن معنا شکل نگرفته است/ واقعیت سانسور شده!

مود جامعه و زمان‌بندی پخش سریال

در مورد اینکه آیا مود جامعه برای دیدن یک درام اجتماعی در پایین‌شهر در میان مواد مخدر و فقر مناسب است، الناز حبیبی گفت بله این ژانر چون همیشه بوده و همیشه جذاب است. وقتی از او پرسیده شد که آیا نشان دادن کار اجتماعی همیشه برای مخاطبان جذاب بوده، پاسخ داد اصلا کار سینما همین است.

امیر نوروزی نیز موافق بود بله. ما از قبل انقلاب هم این چیز‌ها را داشته‌ایم و حالا هم داریم. این ژانر موضوعی نیست که تاریخ‌مصرف داشته باشد. شاید یکجایی مخاطب احساس کند که این موضوع دارد اشباع می‌شود ولی مگر می‌شود بگوییم که این در جامعه ما وجود ندارد.

مهدی حسینی نیا (حسینی) اضافه کرد به نظرم اگر ۱۰ سال دیگر و یا ۵ سال قبل هم این اثر پخش ‌می‌شد بازهم جای خودش را میان مخاطبان پیدا می‌کرد و جا داشت که اثر در این حال و هوا نوشته و ساخته شود. چیزی است که به‌هرحال برای همه آدم‌ها در حال اتفاق افتادن است. ممکن است این مدل آدم‌ها در طول روز کنار ما در اتوبوس و مترو بنشینند یا از کنارمان رد شوند؛ اما ما خبر از اتفاقاتی که برایشان می‌افتد، نداشته باشیم؛ یعنی ممکن است این افراد در روز با هزار مدل مشکل دست‌وپنجه نرم کنند؛ اما ما خیلی راحت از کنارشان رد شویم.

نقد اجتماعی آیا سینما از فقر سوءاستفاده می‌کند؟

امیر نوروزی نگاهی انتقادی‌تر داشت من لزوما این‌طور نمی‌بینمش. اگر من بخواهم درباره این تم از فیلم‌نامه که یک طبقه از جامعه را نشان می‌دهد و می‌خواهد مشکلات آن را نمایش دهد، حرف بزنم باید بگویم طبقه فرودست و فقیر جامعه هرروز بزرگ‌تر می‌شود و هرروز به تعداد فقرا اضافه می‌شود. سؤال من این است که آیا ما با نشان دادن این مدل فیلم‌ها توانستیم کاری کنیم که این طبقه رشد کند؟ به نظرم نتوانستیم. آیا به‌عنوان سازنده سود بردیم؟ بله قطعا. چون قشر بزرگی از جامعه متعلق به این طبقه‌اند و می‌توانند با این نوع فیلم ارتباط برقرار کنند.

نوروزی ادامه داد ببینید طبقات بالای اجتماعی که تصور می‌کنند روشن‌فکر هم هستند، اصلا سرگرمی‌شان این نیست، سراغ پلتفرم‌ها نمی‌روند و آن بخشی از جامعه نیستند که پول بدهند که این سریال‌ها را نگاه کنند. اتفاقا همان بخش از جامعه که از آن‌ها حرف می‌زنیم سراغ پلتفرم می‌روند. البته به نظرم این‌که در فیلم‌ها و سریال‌ها دائما به این موضوع بپردازیم، می‌تواند خطرناک باشد و اصلا سوءاستفاده از این قشر محسوب شود. نکته مهم دیگر باور‌پذیری قصه است و مهم‌تر این‌که سرگرم‌کننده باشد. در خیلی از کار‌ها سرگرمی در اولویت است. لزوما ندارد هر فیلمی که ساخت می‌شود حرف خاصی را بازگو کرده یا باعث ترقی جامعه شود.

نوروزی تأکید کرد اولویت این است که مخاطب سرگرم شود و اگر این مرحله درست انجام نشود بهتر است درباره بقیه مراحل اصلا بحثی نکنیم. اگر قصه‌ای درست باشد و کاراکتر‌ها را در جایگاه خودش درست قرار دهد، مردم خودشان کم‌کم به فکر می‌روند نه این‌که لزوما این سریال با یک پیش‌فرضی از قبل هدفی داشته باشد که حالا مردم در مواجهه با آن چیز‌هایی را یاد بگیرند. نه هرکسی با توجه به‌مواجهه خودش با آن کاراک‌تر و قصه به نتیجه‌هایی درباره جامعه می‌رسد. این‌که ما بخواهیم تأکید کنیم روی این‌که در جامعه مواد مخدر وجود دارد یا معتاد وجود دارد، کاری نیست که یک سریال بخواهد انجام دهد چون مخاطب خودش می‌داند و به آن آگاه‌ی دارد. ضمن این‌که من معتقد نیستم که سریال ما این موضوع را دارد. شاید شروعش از اینجاست اما به نظرم معماست که این قصه را پیش می‌برد.

اما این قشر از جامعه دغدغه بیش‌تری برای بیان کردن دارد. نوروزی گفت شاید بشود گفت صدای کم‌تری دارد. زورش کم‌تر است؛ و فیلم‌ساز می‌تواند عقیده‌اش این باشد که من می‌خواهم صدای این قشر باشم؛ اما مشکل من این است که آیا این کارکرده؟ آیا تو که داری این قشر را مطرح می‌کنی توانستی مشکلی از او را حل کنی؟ به نظر می‌رسد که ما با ترویج فقر، این‌که آدم‌های فقیر بهتر و مظلوم‌اند، اتفاق بدتری را رقم می‌زنیم. ما انگیزه نمی‌دهیم به این قشر که دنبال هدف‌هایشان بروند و سعی کنند آدم بهتری شوند. ما این‌ها را نمی‌گوییم و قصه را با همین سیاهی و تلخی و مشکلات به پایان می‌بریم.

وقتی پرسیده شد که آیا باید بپذیریم، نوروزی پاسخ داد بله، این کار انگار که سود بردن از فقر و بدبختی آدم‌هاست. من می‌گویم که باید امیدی در انت‌ها وجود داشته باشد که نیست؛ یعنی با سیاهی شروع می‌شود و در سیاهی غوطه می‌خورد و با سیاهی به پایان می‌رسد. باید او را به سمتی ببریم که بگوییم چطور باید حق خود را بگیرد؟ چطور باید از این پوزیشن مظلومیت دربیاید نه این‌که ظالم شود، نه! به معنی که دیگر مظلوم نباشد. چطور می‌تواند حق خورده شده‌اش را از جامعه خورده پس بگیرد؛ اما به معنی نیست که چنین کاری در هر سیستمی قابل پیاده شدن است. یا هنر لزوما باید چنین کاری کند.

قصه فرا‌تر از طبقه‌بندی‌های اجتماعی

مهدی حسینی نیا با نوروزی موافق بود من با امیر خیلی موافقم. قصه ما را شما در بالا شهر هم می‌توانید روایت کنید. در این قصه آدم‌ها برای این‌که زندگی‌شان را تغیر دهند میل به ترقی دارند مثل کاراک‌تر هاجر. این قصه را ما در اشل پایین‌شهر روایت می‌کنیم اما می‌تواند در بالا شهر هم اتفاق بیفتد برای شخصی که مرفه است. این مدل از اتفاقات که در خانواده اعضا چیز‌هایی را از هم پنهان کنند یا… ممکن است برای هرکسی اتفاق بیفتد؛ اما طبق گفته امیر، چون طیف بیش‌تری از این قشر، ما را می‌بینند و متأسفانه هرروز هم در حال گسترده‌تر شدن هستند، پس ما این داستان را از این زاویه روایت می‌کنیم. چون اگر بخواهیم با خانواده‌ای در طبقه بالادست روایت کنیم، ممکن است این مخاطبان نپسندند و بگویند برای ما این اتفاقات نمی‌افتد.

حسینی نیا افزود در خود فیلم هم این را می‌بینیم؛ و شاید خود مخاطب هم به این فکر افتاده باشد که تمام این اتفاقات می‌تواند برای فرد بسیار پولداری هم بیفتد و ماجرا فقط مربوط به قشر فرودست و ضعیف جامعه نمی‌شود و قشر مرفه جامعه هم در ایجاد آن مشکل سهیم است. اصلا قرار نیست پولدار همیشه مقصر باشد. به نظر باید از زوایای مختلفی به قصه‌ها و آدم‌ها نگاه کرد. فردی ممکن است از قشر خیلی ضعیف جامعه باشد ولی هیچ‌وقت به خاطر بی‌پولی سراغ دزدی نرود اما در همان قشر هم ممکن است کسی این کار را بکند. برای قشر پولدار هم همین است. اصلا فرقی نمی‌کند ما در کدام نقطه جهان زندگی کنیم. مهم فرهنگ است.

امیر نوروزی اما نظر متفاوتی داشت ولی من معتقدم که اقتصاد مهم است. مسئله دیگری هم که وجود دارد این است قشری که در کار سینما هستند خودشان از قشر مرفه جامعه نیستند. خودشان از همین طبقات فرودست یا حداقل متوسط جامعه‌اند. هردوی ما که بچه جنوب شهریم؛ و قاعدتا ما بهتر لحن و نوع زندگی این قشر جامعه را بهتر می‌فهمیم. من فرشاد دلال را در زندگی خودم زندگی کرده‌ام، دیده‌ام و اصلا در اطرافیانم با کسی مثل او در ارتباطم. نه یکی دو نفر خیلی دیده‌ام کسانی را که با همین وضعیت پولدار شده‌اند و تشنه قدرت بوده‌اند. در مقابل هم دیده‌ام افرادی را که ظلم را پذیرفته‌اند و قبول کرده‌اند که زندگی‌شان همین است.

نوروزی ادامه داد همه عوامل این کار هم همین‌طور. از فیلم‌بردار و صدابردار و… همه از همین قشر هستند و جزء فرا‌دستانجامعه نیستیم. در دفاع از این‌که چرا بیش‌تر به این قشر پرداخته می‌شود یک دلیل هم همین است که سینماگران این طبقه را بهتر می‌فهمند. یک اشکال ما اصلا در همین است که طبقه بالادست را نمی‌توانیم درست نشان دهیم. چون هیچ‌کدام ما پولدار نبودیم، اصلا. چون ندیدیم پس به نظر می‌آید که همه بدبختی‌هایی که می‌کشیم تقصیر آن قشر است. با این تصور کسانی که فقیر‌ترند را آدم‌های بهتری نشان می‌دهیم و پولدارتر‌ها را آدم‌های بدی نشان می‌دهیم؛ که لزوما این اصلا نمی‌تواند درست باشد.

با ترویج فقر اتفاق بدتری رقم می‌زنیم/ توسعه به آن معنا شکل نگرفته است/ واقعیت سانسور شده!

ریشه‌های جغرافیایی بازیگران و درک لایه‌های اجتماعی

وقتی از بازیگران پرسیده شد که کجای جنوب شهر هستند، امیر نوروزی گفت من شهرک ولیعصر به دنیا آمده‌ام فلاح بزرگ‌شده‌ام. تا پارسال هم همان‌جا بودم. مهدی حسینی نیا نیز گفت یافت‌آباد.

در مورد اینکه سینما قبل از انقلاب نیز بیش‌تر روایت فقر و حاشیه‌نشینی بوده و امروز با تمام پیشرفت‌ها باز هم همین موضوعات تکرار می‌شود، امیر نوروزی پاسخ داد این سؤال مقداری جامعه‌شناسانه است؛ اما من تا آنجا که سوادش را داشته باشم جواب می‌دهم. به نظرم در تمام جهان توسعه به آن معنی که می‌گویید شکل نگرفته است و این معضل همه‌جا هست. مسئله این است که آیا در ۲۰ سال گذشته مردم جهان زندگی بهتری را تجربه کرده‌اند؟ بله. دسترسی‌شان به مواد غذایی بیش‌تر شده؟ بله. به‌عنوان‌مثال موز تا یک زمان کالا لوکس محسوب می‌شد و خیلی از مردم آن را ندیده بودند اما حالا اکثر مردم جهان به آن دسترسی دارند؛ اما از زوایای دیگر این‌طور نیست. مثلا آیا دسترسی به تکنولوژی برای همه یکسان است؟ بله. آیا برای همه امکان‌پذیر است؟ خیر اساسا با پیشرفت علم هیچ‌چیزی در زندگی بشر تغیر چندانی نکرده. زندگی ما راحت‌تر شده اما چون ما چیز‌های مهم‌تری را فهمیده‌ایم، می‌خواهیم آن‌ها را داشته باشیم؛ این ویژگی بشر است. می‌خواهد در بهترین حالت ممکن زندگی کند. آن‌هم فاکتور‌هایی دارد که ممکن است همه به آن دسترسی نداشته باشند.

نوروزی اضافه کرد ما جمعیتی داشتیم مثلا حدود ۲۰ و خرده‌ای می‌لیون نفر که حالا ۳ برابر شده و به همان می‌زان هم فقر افزایش پیدا کرده البته به همان می‌زان هم جاده‌سازی شده و آب و برق هم داریم. ولی چون تعدادمان زیاد شده نتوانستیم همه‌چیز را به همه برسانیم. ولی این‌که آیا وظیفه هنرمند است که مدام این معضلات را توضیح بدهد و گوشزد کند؟ بله ولی به شرطی که بتواند و اجازه داشته باشد. جامعه که به سمت فقر می‌رود به معنی این نیست که هنرمندش بی‌عرضه بوده. ضمن این‌که شاید اصلا وظیفه هنرمند نباشد. به نظرم آدرس غلط به مردم داده می‌شود که هنرمند باید درباره همه‌چیز نظر بدهد و نظرش اهمیت دارد. اصلا چنین حرفی درست نیست.

نوروزی تأکید کرد البته نکته من این نبود. بله می‌دانم؛ اما حرف من این است که هنرمند نمی‌تواند اقتصاد را درست کند. هنرمند نهایتا بتواند از طریق طنز مشکلات جامعه را نشان دهد. یا قصه‌ای تعریف کند و در دل قصه به مخاطب یادآوری کند به معضلات زندگی‌اش فکر کند. تا این حد وظیفه هنرمند است. به نظرم بیش از این نمی‌تواند.

سانسور، سیاه‌نمایی و محدودیت‌های هنری

الناز حبیبی در مورد محدودیت‌های بیان گفت بله اگر اجازه داده شود. قابل گفتن است. اما وقتی اجازه داده نمی‌شود… امیر نوروزی ادامه داد حتی اگر شما واقعیت را با کمی اغماض هم بخواه‌ی بگویی اجازه گفتن نداری. حتی کمتر از آن را هم اجازه نمی‌دهند؛ و خب فیلم‌ساز هم حق دارد. وقتی این‌قدر سانسور می‌شود. وقتی آن‌قدر از کارش جلوگیری می‌شود. فیلم‌ساز هم به سیاه‌نمایی می‌افتد. از سوی دیگر بوم می‌افتد. آن‌قدر که فضا بسته است. همین فیلم‌ساز وقتی نتواند در محیط خودش کار کند وقتی آنچه را که از سر دلسوزی خواسته بیان کند سانسور شده یا چیز‌های معمولی را که خواسته بگوید آن هم بدون این‌که با کسی دشمنی داشته باشد، معلوم است که وقتی برای رسانه دیگری کار می‌کند به سیاه‌ترین حالت ممکن آن را بیان می‌کند. این فیلم‌ساز زندگی‌ای داشته و از دل آن تجربه‌ای به دست آورده و می‌خواهد آن‌ها در قالب ایراداتی در کاراک‌تر خود یا ایراداتی از جامعه نشان بدهد؛ اما همین را هم نمی‌تواند. کاراک‌تر بد را به آن می‌زانی که بد است و کاراک‌تر خوب را به آن می‌زانی که خوب است نمی‌شود نشان داد. حتی کاراک‌تر خاکس‌تری را نمی‌شود نشان داد. مثلا کسی که خوب است سیگار نمی‌کشد. کسی که خوب است فحش نمی‌دهد.

با ترویج فقر اتفاق بدتری رقم می‌زنیم/ توسعه به آن معنا شکل نگرفته است/ واقعیت سانسور شده!

مهدی حسینی‌نیا در تکمیل حرف دوستان گفت در تکمیل حرف دوستان می‌خواهم بگویم که به نظرم توسعه فقط برای یک عده جواب داد و برای عده دیگری هیچ فرقی ایجاد نکرد، شاید حتی بدتر هم شد. به نظرم که آشغال‌ها…