کاهش وزن از طریق هیپنوتیزم امکان‌پذیر است؟

افت وزن از طریق هیپنوتیزم مقدور است؟_آینده

آیا هیپنوتیزم می‌تواند در کاهش وزن موثر باشد؟ بررسی علمی و تجربی با افزایش شیوع چاقی در سطح جهان و دشواری‌هایی که بسیاری از افراد در دستیابی به اهداف کاهش وزن با روش‌های سنتی تجربه می‌کنند، تمایل به استفاده از راهکارهای غیرمعمول و مبتنی بر روانشناسی به شدت افزایش یافته است.

یکی از این روش‌ها که در سال‌های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده، هیپنوتراپی یا هیپنوتیزم درمانی است. هیپنوتیزم چیست و چگونه کار می‌کند؟ هیپنوتیزم روشی است که در آن فرد وارد حالت عمیقی از آرامش روانی می‌شود، به طوری که توجه او از محیط بیرون جدا شده و بر تجربیات درونی، احساسات و تخیل متمرکز می‌گردد.

در این حالت، ذهن ناخودآگاه فرد پذیرای پیشنهادات مثبت و سازنده‌ای می‌شود که درمانگر با هدف اصلاح الگوهای فکری و رفتاری ناخواسته ارائه می‌دهد.

سازمان خدمات بهداشت عمومی ایالات متحده آمریکا هیپنوتیزم را روشی معتبر برای شکستن عادات ناسالم مانند سیگار کشیدن یا پرخوری معرفی می‌کند. تأثیر بر عادات غذایی و کنترل اشتها رینا گرینبرگ، هیپنوتراپیست معروف، تجربه خود را در غلبه بر اعتیاد به قند و شیرینی از طریق این روش تشریح کرده است. او معتقد است که تنها با اراده و ذهن آگاه نمی‌توان تغییرات پایدار ایجاد کرد، بلکه باید از قدرت ضمیر ناخودآگاه بهره برد.

جسیکا بوستون، متخصص دیگر در این حوزه، توضیح می‌دهد که هدف درمانگر کمک به فرد برای بازبرنامه‌ریزی الگوهای فکری در ارتباط با غذا و تثبیت عادات جدیدی است که منجر به کاهش وزن می‌شود. سوزان هپبورن، متخصص کاهش وزن، رویکرد متفاوتی دارد؛ او رژیم غذایی تجویز نمی‌کند، بلکه بر تغییر نگرش، افزایش اعتماد به نفس و تجسم بدن ایده‌آل تمرکز دارد.

هپبورن ادعا می‌کند که با حذف فایل‌های ذهنی منفی و جایگزینی آن‌ها با الگوهای سالم، مراجعان می‌توانند در جلسات اول تا ۶ تا ۸ کیلوگرم وزن کم کنند و این روند ادامه یابد. شواهد علمی و نتایج پژوهش‌ها مطالعه‌ای منتشر شده در مجله طب جانشین و مکمل در سال ۲۰۲۲ نشان داد که هیپنوتیزم می‌تواند منجر به کاهش وزن و تغییرات معنادار در سطح هورمون لپتین (هرمونی که اشتها را کنترل می‌کند) شود.

در یک آزمایش بالینی تصادفی منتشر شده در مجله اوبیسیتی (۲۰۱۸)، شرکت‌کنندگانی که از خود-هیپنوتیزم استفاده می‌کردند، به طور میانگین ۹.۶ کیلوگرم در طول یک سال وزن کم کردند، در حالی که گروه شاهد تنها ۵.۶ کیلوگرم کاهش وزن داشت. حتی کسانی که تکنیک را یاد گرفته بودند اما به طور منظم تمرین نمی‌کردند، ۶.۵ کیلوگرم وزن از دست دادند. پایداری نتایج در درازمدت یکی از چالش‌های اصلی برنامه‌های کاهش وزن، عدم پایداری نتایج است.

با این حال، مطالعه کلاسیک ۱۹۸۵ در مجله روانشناسی بالینی نشان داد که اگرچه هر دو گروه (با و بدون هیپنوتیزم) در برنامه ۹ هفته‌ای وزن کم کردند، اما در پیگیری پس از ۲ سال و ۸ ماه، تنها گروه هیپنوتراپی کاهش وزن خود را حفظ کرده بود.

این امر نشان‌دهنده تأثیر عمیق‌تر این روش بر تغییر سبک زندگی است. نقش مکمل، نه جایگزین هیچ مدرک علمی تایید شده‌ای وجود ندارد که هیپنوتیزم را به عنوان یک درمان مستقل و جادویی برای چاقی معرفی کند. کتابخانه ملی پزشکی آمریکا در ۲۰۰۹ آن را یکی از سه درمان مکمل مبتنی بر شواهد برای چاقی نامید. بیشترین اثربخشی زمانی حاصل می‌شود که هیپنوتیزم در کنار رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی به کار رود.

این روش می‌تواند به عنوان انگیزه قوی برای ورود به مسیر صحیح عمل کند. آیا هیپنوتیزم ایمن است؟ برخلاف افسانه‌های رایج، هیپنوتیزم درمانی به معنای از دست دادن کنترل یا انجام کارهای برخلاف میل فرد نیست؛ بلکه فرایندی برای بازیابی کنترل درونی است. وقتی تحت نظارت متخصصین مجرب انجام شود، در اکثر موارد ایمن است.

با این حال، پاسخ‌دهی به هیپنوتیزم در افراد متفاوت است؛ مطالعات نشان می‌دهد پذیرش آن پس از ۴۰ سالگی افزایش می‌یابد و زنان عموماً پاسخ‌گوی‌ترند. این روش برای همه مناسب نیست. افرادی که سابقه روان‌پریشی، توهم، اختلالات شخصیت خاص یا اختلالات خوردن دارند، باید قبل از اقدام با پزشک خود مشورت کنند. همچنین برخی بیماری‌های حاد می‌توانند مانع از انجام این درمان شوند.

بنابراین، ارزیابی پیش از درمان توسط متخصص ضروری است.