آواز نهنگ گوژپشت شباهت به ساختار زبان انسانی دارد

آواز نهنگ‌های گوژپشت از قواعد بنیادی زبان انسان پیروی می‌کند

با وجود تنوع گسترده‌ی زبانی در جهان، کلیه زبان‌های انسان از الگوهای جهانی مشخصی تبعیت می‌کنند. این الگوها فراتر از دستور زبان و نحو قرار دارند و ریشه در قوانینی آماری دارند که پیش‌بینی می‌کنند تا چه حد از واژگان خاص بهره می‌بریم و این واژگان چقدر طولانی هستند. می‌توان این قواعد را ساختارهای بنیادی دانست که زبان را برای یادگیری و بهره‌برداری آسان‌تر می‌سازند.

الگوهای مشترک در آواز نهنگ‌ها

اکنون محققان الگوهای مشابهی را در آواز نهنگ‌ها شناسایی کرده‌اند. دو مطالعه اخیر که به تازگی منتشر شده‌اند، نشان می‌دهند با وجود فاصله تکاملی زیاد بین انسان و نهنگ، هر دو گونه به راهکارهای مشابهی برای برقراری ارتباط صوتی رسیده‌اند.

اینبال آرنون، استاد روان‌شناسی در دانشگاه عبری اورشلیم و از نویسندگان پژوهش، می‌گوید یافته‌ها این دیدگاه را تقویت می‌کنند که زبان انسان نباید پدیده‌ای کاملاً جدا از دیگر سامانه‌های ارتباطی تلقی شود؛ بلکه باید بر اشتراکات آن با این سامانه‌ها تمرکز کرد.

قانون زیف و بسامد واژگان

وقتی پژوهشگران آوازهای نهنگ را بر اساس «احتمالات انتقالی» دسته‌بندی کردند، الگوهای به‌دست‌آمده به نحو دقیقی با قانون زیف در هم‌سویی قرار گرفتند.

آرنون و همکارانش، مقاله‌ای که در مجله «ساینس» منتشر شده، پس از تحلیل آوازهای ضبط‌شده در طول هشت سال از نهنگ‌های گوژپشت در کالدونیای نو واقع در جنوب اقیانوس آرام، دریافتند که صدای این حیوانات به‌طور دقیق از قاعده‌ای به نام «قانون بسامد زیف» پیروی می‌کند.

این قانون ریاضی یکی از ویژگی‌های بنیادین زبان انسان محسوب می‌شود که با بهره‌گیری از آن، بسامد استفاده از واژگان مشاهده می‌شود؛ به طوری که رایج‌ترین واژه در هر زبان دو برابر رایج‌ترین واژه دوم و سه برابر واژه‌ی رایج بعد و به همین ترتیب تا چند برابر واژگان پرکاربرد دیگر نمایان می‌شود.

روش شناسایی واحدهای آوازی

اما پیش از آنکه محققان بتوانند صداهای ضبط‌شده را تحلیل کنند، باید بخش‌هایی همانند واژه‌ها (هرچند فاقد معنای خاص) را در میان زنجیره‌ای از ناله‌ها، جیغ‌ها و اصوات ناشناس شناسایی می‌کردند. آن‌ها خود را در موقعیتی مشابه نوزاد انسان یافتند و از همین رو، از فرآیند یادگیری نوزادان الهام گرفتند. آرنون می‌گوید: «نوزادان انسان سیگنال صوتی مداوم دریافت می‌کنند و باید تشخیص دهند که واژگان در کجا قرار دارند.»

به نحوه شگفت‌انگیزی، نهنگ‌های گوژپشت امکان‌پذیر از رویکرد مشابه نوزادان بهره‌برداری کنند. وقتی پژوهشگران آوازهای نهنگ را بر پایه «احتمالات انتقالی»، درست همانند نوزاد انسان، دسته‌بندی کردند، الگوهای به نحوه دقیقی با قانون زیف در هم‌سویی زیادی قرار گرفتند.

اعتبارسنجی نتایج

در مقایسه، وقتی هزار عنصر داده به‌صورت تصادفی بازآرایی شدند، اصلاً با یکدیگر هم‌سو نبودند؛ مشاهده‌ای که به‌طور قوی مشخص می‌کند نتایج حاصل از احتمالات انتقالی ناشی از شانس اتفاقی نبوده است.