آلودگی هوای ناشی از محصولات معطر: خطرناک به اندازه اگزوز خودرو
تحقیقات جدید نشان میدهد که استفاده از محصولات معطر در محیطهای بسته، ترکیبات شیمیایی هوا را به شدت تغییر داده و سطح آلودگی را به میزان قابل مقایسه با دود اگزوز خودروها در فضای باز میرساند. محققان هشدار میدهند که استنشاق این ذرات نانوابعاد میتواند عواقب جدی برای سلامت دستگاه تنفسی داشته باشد.
منبع نامرئی آلودگی در خانه
وقتی از «آلودگی هوا» سخن میگوییم، ذهن ما معمولاً به کارخانهها و ترافیک میرود. با این حال، تحقیقهای اخیر دانشگاه پردو (Purdue) فاش کرده که شمعهای بدون شعله، عودها و سسلیهای معطر هم میتوانند منبع قابلتوجهی از نانوذرات باشند که به عمق ریهها نفوذ کرده و سلامت تنفسی را تهدید میکنند.
🔗 بیشتر بخوانید: این هوش مصنوعی تازه انگارً میتواند 13 سرطان کشنده را با دقت 98 درصد تشخیص دهد_آینده
نیسرت جونگ، استادیار مهندسی عمران در پردو، بیان میکند: «به کارگیری مواد تمیزکننده و بوکنی حاوی عطرهای شیمیایی برای ایجاد حس جنگل در خانه، در واقع بار عظیمی از آلودگی داخلی تولید میکند که نباید در آن نفس بکشیم.»
آزمایش در محیط کنترلشده
تیم پژوهشی در یک خانه آزمایشگاهی مجهز به حسگرهای پیشرفته، انتشار نانوذرات ناشی از ذوب مومهای معطر را اندازهگیری کرد. برندون بور، دانشیار مهندسی عمران و از نویسندگان مطالعه، توضیح میدهد: «برای درک فرآیند شکلگیری ذرات معلق، باید ذرات تا ابعاد یک نانومتر را رصد کنیم. در این مقیاس، واکنشهای اولیه عطرها با اتمسفره و تشکیل خوشههای مولکولی دیده میشود.»
🔗 بیشتر بخوانید: سختی مالی زیاد تر از غم و اندوه بر سلامت ما تأثیر منفی میگذارد
نقش ترپنها در تولید نانوذرات
محققان پیش از این مشخص کرده بودند که ترپنها (ترکیبات معطر موجود در روغنهای ضرگی) با آزاد شدن از مومها و واکنش با اتمسفره داخلی، نقطه آغاز تولید نانوذرات هستند. فعالیتهایی نظیر شستشو با مواد حاوی ترپن، استفاده از خوشبوکنندهها یا دئودورانتهای معطر، در عرض پنج دقیقه غلظت ترپن را در هوای داخلی به شدت بالا میبرند.
در مطالعه حاضر، گرم کردن موم معطر باعث افزایش چشمگیر تعداد ذرات نوظهور — بهویژه ذرات زیر ۱۰۰ نانومتر — شد. غلظتِ حاصل بیش از یک میلیون ذره در سانتیمتر مکعب ثبت گردید که با سطوح آلودگی ناشی از شمعهای سنتی، اجاقهای گاز و موتورهای دیزلی همسطح است. در مقابل، مومهای بیعطر ترپن قابلتوجهی آزاد نمیکردند.
🔗 بیشتر بخوانید: غریزه بقا در کوسهها: حمله تهاجمی یا دفاع از خود؟
الگوی رسوب در دستگاه تنفسی
با استفاده از مدلسازی دوز رسوب، محققان تعیین کردند که تولید نانوذرات ناشی از مومهای معطر میانگین ۲۹ میلیارد ذره در دقیقه (معادل ۴۸۳ میلیون ذره در ثانیه) را در محدوده ۱.۱۸ تا ۱۰۰ نانومتر در مجاری تنفسی رسوب میکند. بیشترین رسوب در مجاری هوایی فوقانی رخ میدهد و به دلیل ابعاد نانو، این ذرات میتوانند بین سلولی مهاجر شده، به جریان خون وارد شده و احتمالاً به اعضایی چون مغز برسند.
ضرورت توجه در طراحی ساختمان و تهویه
جونغ تأکید میکند: «یافتههای ما نشان میدهد که محصولات معطر به طور فعال شیمیای هوای داخلی را تغییر داده و غلظت نانوذرات را به سطحی میرسانند که پیامدهای سلامتی قابلتوجهی دارد. این نتایج باید در طراحی ساختمانها و سیستمهای گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع (HVAC) در نظر گرفته شود.»
این مطالعه در مجله Environmental Science & Technology Letters منتشر شده است.