برای نخستین بار ساختار سهبعدی مولکولی مغز آلزایمری با دقت بیسابقه آشکار شد
محققان دانشگاه لیدز در بریتانیا با استفاده از تکنیکهای پیشرفته تصویربرداری، موفق شدند مدلهای سهبعدی پروتئینهای مغز را در سطح مولکولی ترسیم کنند. این پژوهش که در مجله نیتشر منتشر شده، تمرکز اصلی خود را روی دو پروتئین بتاآمیلوئید و تائو گذاشته که به طور اختصاصی با بیماری آلزایمر مرتبط هستند.
رینه فرانک، عصبشناس دانشگاه لیدز، بیان کرد این اولین نگاه اجمالی به ساختار مولکولهای درون مغز انسان است که سرنخهای بیشتری از آنچه برای پروتئینها در بیماری آلزایمر اتفاق میافتد، ارائه میدهد. این رویکرد تجربی میتواند برای درک بهتر طیف وسیعی از بیماریهای عصبی ویرانگر دیگر نیز به کار رود.
تیم پژوهشی از تکنیک توموگرافی کرایو الکترونی استفاده کرد که با پرتوهای الکترون ساختارهای سهبعدی بافت را در دمای بسیار پایین ترسیم میکند. این روش امکان تصویربرداری بدون تثبیت شیمیایی یا کمآبی را فراهم میکند که ساختار بافت بیولوژیکی را مختل نمیکند. دانشمندان اکنون میتوانند حجمهای سهبعدی بافت را با وضوح یک میلیون بار کوچکتر از یک دانه برنج بازسازی کنند.
در پروتئینهای بتاآمیلوئید، مخلوطی از ساختارهای نخمانند میکروسکوپی به نام فیبریلها و ساختارهای دیگر مشاهده شد. در پروتئینهای تائو نیز دستهای از رشتهها در خطوط مستقیم وجود داشت، اگرچه آرایش آنها بسته به مکان پروتئینها در مغز متفاوت به نظر میرسد. اگرچه این خوشهها به یکدیگر شبیه بودند، اما از نظر جهتگیری و پیچ خوردگی رشتههای تائو و اندازه فیبریلهای بتاآمیلوئید تفاوتهایی وجود داشت.
محققان تأکید کردند که این اولین نگاه در این سطح جزئیات به این پروتئینهاست و هنوز زود است تا درباره اهمیت کامل یافتهها قضاوت کنند. با اثبات کارایی این تکنیک، امکان بررسی بافتهای طیف گستردهتری از اهداکنندگان مغز فراهم شده است. این اطلاعات درک چگونگی پیشرفت آلزایمر در مناطق مختلف مغز و مراحل مختلف بیماری را تسهیل میکند و با مقایسه این ساختارها در طول زمان، میتوان تشکیل بیماری را بهتر رصد کرد.
تیم پژوهشی معتقد است این رویکرد میتواند در تحلیل علل ریشهای انواع بیماریهای عصبی سودمند باشد. بررسی گروههای بزرگتر اهداکنندگان مبتلا به آلزایمر در مناطق مختلف مغز و مراحل اولیه بیماری، میتواند نشان دهد ساختار فضایی آمیلوئید چگونه با ساختارهای مختلف صدمهشناسی عصبی فردی مرتبط است. این رویکرد برای سایر بیماریهای عصبی که همپوشانی با نوروپاتولوژی آمیلوئید دارند، نیز اهمیت بسزایی خواهد داشت.






