فضانورد آژانس فضایی اروپا با نور هوشمند و سنجش مغزی رازهای خواب در فضا را آشکار میکند
به گزارش آینده، آندرس موگنسن فضانورد دانمارکی آژانس فضایی اروپا در حال حاضر در ماموریت هاگین در ایستگاه فضایی بینالمللی به انجام دو مطالعه علمی مهم در زمینه خواب در محیط بیوزنی میپردازد.
این پژوهشها با هدف درک بهتر اثرات نور شبانهروزی و پایش فعالیت مغزی بر کیفیت خواب فضانوردان در مدار زمین طراحی شدهاند.
چالش ریتم شبانهروزی در محیط فضایی
فضانوردان در ایستگاه فضایی بینالمللی هر ۹۰ دقیقه یک دور کامل به دور زمین میچرخند و در نتیجه هر ۲۴ ساعت دهوپانزده بار طلوع و غروب خورشید را تجربه میکنند.
این چرخه نوری-تاریکی غیرطبیعی، ریتمهای شبانهروزی بدنی فضانوردان را به شدت مختل میکند و باعث بروز بیخوابی، کمخوابی و اختلالهای خواب میشود.
ریتمهای شبانهروزی فرآیندهای فیزیولوژیکی، شناختی و رفتاری هستند که بر پایه یک چرخه ۲۴ ساعته کار میکنند و در درجه اول به محفیزهای نوری و تاریکی پاسخ میدهند.
آژانس فضایی اروپا در بیانیهای رسمی اعلام کرده که ایستگاه فضایی از زمان گرینویچ (GMT) پیروی میکند تا برنامهای منظم برای بیداری و خواب حفظ شود، با وجود آن محیط نوری طبیعی فضا همچنان چالشبرانگیز باقی مانده است.
نور تخصصی برای شبیهسازی دورة طبیعی روز و شب
برای مقابله با این مشکل، موگنسن از یک سیستم نورپردازی پیشرفته استفاده میکند که توسط محققان فضایی در کپنهاگ، دانمارک توسعه یافته است.
این لامپ تخصصی به طور خاص برای حمایت از ریتم شبانهروزی فضانوردان در فضا طراحی شده و در ساعات شب به رنگ قرمز غروب خورشید و در ساعات صبح به رنگ آبی آسمان صاف تغییر رنگ میدهد تا دورة طبیعی نور را شبیهسازی کند.
دستگاه نوین درونگوشی برای پایش فعالیت مغزی
به طور همزمان، موگنسن از یک دستگاه اندازهگیری داخلگوشی استفاده میکند که امواج مغزی او را در طول خواب ردیابی و ثبت میکند.
این ولوژی نوین، نتیجه تلاشهای محققان دانشگاه آرهوس در دانمارک است و امکان ارزیابی دقیق مراحل مختلف خواب و فعالیت عصبی را در شرایط بیوزنی فراهم میکند.
د تیمهای محققان هر دو مطالعه به طور همزمان دادهها را جمعآوری میکنند تا درک جامعتری از مکانیزمهای خواب در فضا و همچنین روی زمین حاصل کنند.
پیوستار با تغییرات آب و هوایی و اثرات بر خواب بشر
این یافتهها در عصر حاضر اهمیتی دوچندان یافتهاند، زیرا تحقیقات اخیر نشان میدهد که تغییرات آب و هوایی به طور مستقیم بر الگوهای خواب انسان تأثیر منفی میگذارند.
یک مطالعه گسترده در سال ۲۰۲۲ آشکار کرد که گرمایش جهانی باعث اختلال خواب در سطح جهانی شده و تأثیرات مخرب آن در کشورهای در حال توسعه شدیدتر است.
کلتون مینور، نویسنده اصلی آن تحقیق، در بیانیهای مطبوعاتی تأکید کرد که خواب یک فرآیند ترمیمی حیاتی برای سلامت و بهرهوری انسان است و با افزایش دماهای محیطی، میزان از دست رفتن خواب به تدریج افزایش مییابد.
او افزود در طول فصول مختلف و شرایط آب و هوایی متغیر، دمای بیرون از خانه به طور پیوسته خواب مردم را قطع میکند و با گرمتر شدن جو، این اختلال تشدید میشود.
هرچند مطالعات آژانس فضایی اروپا مستقیما عامل دما را مورد بررسی قرار نمیدهند، اما نتایج حاصل از این پژوهشهای فضایی میتواند راهکارهای مؤثری برای مقابله با کمخوابی ناشی از رویدادهای آب و هوایی ارائه دهد.
محققان معتقدند که انجام این مطالعات در شرایط منحصربهفرد فضایی، امکان شناسایی راهحلهای نوین برای مدیریت اختلالهای خواب ناشی از بحران اقلیمی را فراهم میآورد.










