۳۴۷ هزار ایرانی در سال ۱۴۰۱ زیر خط فقر مطلق جهانی زندگی می‌کردند
به گزارش آینده، بر اساس آخرین آمار‌های منتشرشده توسط مرکز آمار ایران، در سال ۱۴۰۱ تعداد ۳۴۷ هزار و ۲۷۰ نفر از جمعیت ۸۴ می‌لیون و ۷۰۰ هزار نفری کشور زیر خط فقر مطلق جهانی قرار داشته‌اند.
تعریف خط فقر مطلق بر اساس استاندارد‌های جهانی
بانک جهانی در سال ۲۰۲۲ خط فقر مطلق را بر اساس برابری قدرت خرید (PPP) معادل ۲.۱۵ دلار در روز برای هر فرد تعیین کرده است. این یعنی افرادی که هزینه روزانه‌شان کمتر از این مبلغ باشد، در فقر مطلق به سر می‌برند و در تامین نیاز‌های اولیه مانند غذا، آب آشامیدنی سالم، مسکن، آموزش ابتدایی و خدمات بهداشتی دچار مشکل می‌شوند. هزینه مسکن معمولا بخش عمده‌ای از این سبد را تشکیل می‌دهد و به عنوان شاخصی برای تعیین خط فقر در نظر گرفته می‌شود.
روال تغییرات جمعیت زیر خط فقر در ایران
در سال ۱۳۸۴ تعداد ۵۲۷ هزار نفر در فقر مطلق زندگی می‌کردند که تا سال ۱۳۸۸ به ۶۸۸ هزار نفر افزایش یافت. با آغاز پرداخت یارانه‌های نقدی از اواخر سال ۱۳۸۹ توسط دولت دهم، یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی قدرت خرید دهک‌های پایین درآمدی را به طور قابل توجه‌ی بالا برد و در سال ۱۳۹۱ تعداد افراد زیر خط فقر به حداقل خود یعنی نزدیک به ۶۱ هزار نفر رسید.
در دوره دولت یازدهم، ۹۲ هزار نفر با فقر مطلق روبرو بودند و تا سال ۱۳۹۶ با وجود توافق برجام و شرایط اقتصادی بهتر، این عدد در حدود ۲۰۰ هزار نفر تثبیت ماند. اما در سال ۱۳۹۷ با خروج آمریکا از برجام، تضعیف اقتصاد و جهش نرخ ارز، جمعیت زیر خط فقر از ۲۱۹ هزار نفر در ۱۳۹۶ به ۴۱۸ هزار نفر در ۱۳۹۷ افزایش یافت. با ادامه این روند و آغاز بحران کرونا، این آمار در سال ۱۳۹۹ به ۶۵۹ هزار نفر رسید که بیش‌ترین مقدار از سال ۱۳۸۸ به بعد بود.
تأثیر یارانه‌های نقدی بر کاهش فقر
سیر افزایشی فقر از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ ناشی از ثابت ماندن مبلغ یارانه نقدی (۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان) در برابر تورم و افزایش نرخ ارز بود. از سال ۱۳۹۸ یارانه به ۱۰۰ هزار تومان افزایش یافت، اما همچنان به دلیل ناآرامی‌های اقتصادی، جمعیت فقیر افزایش یافت.
در سال ۱۴۰۰ این عدد به ۶۰۵ هزار نفر و در سال ۱۴۰۱ به ۳۴۷ هزار نفر کاهش یافت. دلیل اصلی آن، افزایش یارانه‌های نقدی توسط دولت سیزدهم بوده است. بر این اساس، خانوار‌های دهک‌های اول تا سوم به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان و دهک چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان یارانه دریافت می‌کنند.
بازدید‌ها نشان می‌دهد افزایش یارانه‌ها باعث کاهش جمعیت زیر خط فقر مطلق جهانی شده و قدرت خرید خانوار‌های کم‌درآمد تا حدی بهبود یافته است. این خانوار‌ها توانسته‌اند با پشتیبانی یارانه‌ها، مقدار بیش‌تری از نیاز‌های اساسی خود را تامین کنند. به طور کلی، روند فقر در ایران همسو با پرداخت و افزایش یارانه‌های نقدی دگرگون شده است.