کندترین حیوان جهان کدام است؟_آینده

به نقل از لایوساینس، جیمز مک‌لین، مسئول ارشد قسمت ماهیان در موزه تاریخ طبیعی لندن می‌گوید: «ما ذاتاً عادت داریم فکر کنیم شدت قابلیتی ایده‌آل است اما برای تعداد بسیاری از حیوانات، اصلاً این چنین تصوری معنی ندارد.» با این مقدمه مختصر بعد کندترین حیوان جهان کدام است؟ و هنگامی شدت جزو توانایی‌های مهم نیست، بقا چه شکلی اشکار می‌کند؟

کندروهای دریایی

این سوال ساده به نظر می‌رسد، اما تعریف شدت راه حلهای مختلفی دارد. یکی از راه‌ها این است که ببینیم حیوان در چه زمان مسافتی را طی می‌کند. از این نظر، کندترین حاضر می‌تواند شقایق دریایی باشد که تنها با شدت ۱۰ تا ۲۵ سانتی‌متر در ساعت (۰٫۰۰۰۰۶ تا ۰٫۰۰۰۱۵ مایل در ساعت) حرکت می‌کند و آن هم طبق معمولً هنگامی است که به جستوجو جای تازه‌ای برای زندگی است؛ در غیر این صورت ثابت می‌ماند.

مقداری سریع تر از شقایق، اسب دریایی کوتوله (Hippocampus zosterae) قرار دارد که به‌گفتن کندترین ماهی شناگر و یکی از کندترین جانوران دنیا شناخته می‌شود. علت این کندی، حالت عمودی شنا کردن و باله‌ی پشتی زیاد کوچک آن است که توان کافی برای پیش‌راندن حیوان در آب ندارد. مک‌لین می‌گوید: «اگر مجبورش کنید حرکت کند، یک ساعت طول می‌کشد تا یک و نیم متر جابه‌جا شود!»

این یقیناً مشکلی برای اسب دریایی نیست، چون زیاد تر زمان خود را با دم بلند و چنگ‌زننده‌اش به گیاهان دریایی می‌بندد و از سخت‌پوستان ریز شناور در اطراف تغذیه می‌کند. به حرف های مک‌لین: «غذا خودش به سراغ او می‌آید، بعد نیازی به شدت ندارد.» افزون بر این، این حیوان زرهی از صفحات استخوانی دارد و دشمنان طبیعی‌اش اندک‌اند، بعد به شدت برای فرار احتیاجی ندارد.

تنها وقتی که اسب‌های دریایی اندکی تندتر خواهد شد، فصل جفت‌گیری است. آن‌ها نوعی «رقص همزمان» با یکدیگر انجام خواهند داد که گاه ساعت‌ها طول می‌کشد. به حرف های مک‌لین: «بزرگ‌ترین حرکت اسب دریایی، همان رقص خواستگاری است.»

در لایه‌های عمیق‌تر اقیانوس، کوسه گرینلند (Somniosus microcephalus) غول‌پیکری با طولی تا ۷٫۳ متر، با سرعتی زیاد آهسته در نزدیک به ۳ کیلومتر در ساعت شناور است. این حاضر کهن‌سال در آب‌های یخ‌زده زندگی می‌کند و زیاد تر از لاشه جانوران دریایی تغذیه می‌کند.

کندروهای خشکی

روی خشکی، کندترین حیوان به گمان زیادً لیسه‌ی موزی (Banana slug) است که تنها با شدت ۰٫۰۰۹۶ کیلومتر در ساعت حرکت می‌کند.

جان ابلت، مسئول قسمت نرم‌تنان در موزه تاریخ طبیعی لندن، می‌گوید: «به‌طور کلی نرم‌تنان از دیگر جانوران کندترند. برخی از آن‌ها در بزرگسالی اصلاً حرکت نمی‌کنند و برخی همانند دوکفه‌ای‌ها کاملاً ثابت می‌همانند.» او می‌افزاید: «این کندی فقط برای کوچک بودنشان نیست؛ چون حشراتی همانند مورچه‌ها یا عنکبوت‌ها کوچک‌ترند اما زیاد سریع تر حرکت می‌کنند.»

با این حال در بین نرم‌تنان هم تفاوت وجود دارد. برای نمونه، حلزون باغچه‌ای (Cornu aspersum) می‌تواند با شدت ۰٫۰۴۸ کیلومتر در ساعت حرکت کند که در قیاس با لیسه زیاد سریع تر است.

دیگر جانوران کندرو در خشکی شامل لاک‌پشت غول‌پیکر گالاپاگوس می باشند که تنها با ۰٫۲۶ کیلومتر در ساعت راه می‌روال. این در حالی است که انسان با جثه شبیه، نزدیک به ۴٫۵ کیلومتر در ساعت قدم می‌زند.

در بین پستانداران درخت‌زی نیز لورهای کند (Nycticebus) مثالای دلنشین‌اند. این میمون‌های کوچک با چشمان درشتشان به آرامی و با احتیاط در شاخه‌ها حرکت می‌کنند. سرعتشان نزدیک به ۱٫۸ کیلومتر در ساعت است، هرچند دوست دارند ساعت‌ها بی‌حرکت بمانند.

رابطه‌ی شدت و اندازه

برخی زیست‌شناسان برای سنجش شدت، اندازه بدن را هم در نظر می‌گیرند. برای مثالً انسان در یک ثانیه مسافت بیشتری نسبت به مورچه طی می‌کند، اما نسبت به جثه، مورچه زیاد سریع تر است.

روری ویلسون، استاد زیست‌شناسی آبزیان دانشگاه سوانسی ولز می‌گوید: «باید دامنه‌ی حرکتی حیوان را هم در نظر گرفت. برای مثالً مارها طبق معمولً آرام می‌خزند، اما یک دفعه با جهشی برق‌آسا شکارشان را می‌قاپند.»

با این وجود، ویلسون معتقد است که تاج «کندترین حیوان جهان» بی‌رقیب بر سر تنبل‌های سه‌انگشتی (Bradypus) می‌نشیند.

او می‌گوید: «از دید فردی که حرکت حیوانات را مطالعه می‌کند، شگفت‌انگیز است که تنبل‌ها تا چه حد آهسته‌اند. حتی عکس العمل‌هایشان به محرک‌ها هم کند است.» تنبل‌ها در بهترین حالت به شدت ۱٫۶ کیلومتر در ساعت می‌رسند، اما طبق معمولً فقط چند ده متر در زمان طویل جابه‌جا خواهد شد.

ویلسون ادامه می‌دهد: «هنگامی اولین بار یک تنبل در طبیعت دیدم، باورم نمی‌شد تا این حد آرام باشد. همه‌چیز همانند اجرای تای‌چی می بود.»

تنبل‌ها برای جبران نداشتن شدت، سازگار‌ی‌هایی شگفت‌انگیز دارند: استتار عالی، قوت بدنی سه برابر انسان که کمکشان می‌کند محکم به شاخه‌ها بچسبند، و متابولیسمی زیاد کند که اجازه می‌دهد با غذای کم‌انرژی همانند برگ‌ها روزها سر کنند. حتی تنها هفته‌ای یک‌بار از درخت پایین می‌آیند تا دفع کنند.

اما چرا این‌قدر کندند؟ جواب ساده است: شدت نیازمند انرژی است و انرژی به سختی به دست می‌آید. تنبل‌ها راه فرد دیگر یافته‌اند: با کمترین انرژی، با زندگی آرام و کند، به بقایی یقین رسیده‌اند.