>> کشف لاشه کامل ماموت یانا در سیبری؛ بچهمادون ۵۰ هزار ساله که تاریخ را بازنویسی کرد >> تح

>> کشف لاشه کامل ماموت یانا در سیبری؛ بچهمادون ۵۰ هزار ساله که تاریخ را بازنویسی کرد >> تحقیقگران روسی موفق شدند یکی از کاملترین و بهینهترین لاشههای ماموت در جهان را از قلب یخهای جاودانه سیبری استخراج کنند. این کشف شگفتانگیز که متعلق به یک بچهمادون نوزاد است، پنجرهای نوین به سوی دوران یخبندان و حیات وحش کهنه باز کرده است.

یانا؛ بچهمادونی که در یخ جاودانه ماند نام یانا از روی رودخانهای گرفته شده که تابستان جاری در حوضهی آبریز آن، این لاشه کشف شده است. کارشناسان باستانشناسی تأکید دارند که این نمونه، تنها لاشه ماموت در سطح جهان است که با این سطح از حفظ و نگهداری طبیعی روبرو شده و از میان هفت لاشه کاملِ ماموت که تا به امروز شناسایی شدهاند، یکی محسوب میشود.

ی یانا نیز حیرتانگیز است وزن حدود ۱۸۰ کیلوگرم (معادل ۳۹۷ پوند)، قد ۱۲۰ سانتیمتر (نزدیک به ۴ فوت) و طول بدنی ۲۰۰ سانتیمتر ثبت شده است.

نمایشگاه عمومی در دانشگاه فدرال شمال شرقی لاشه یانا در حال حاضر در دانشگاه فدرال شمال شرقی واقع در شهر یاکوتسک به نمایش گذاشته شده است. آناتولی نیکولایف، رئیس این دانشگاه، با بیان شگفتی از کیفیت حفظ لاشه، گفت همه ما از اینکه باقیمانده این ماموت به این شکل استثنایی نگه داشته شده، متعجب هستیم. ماکسیم چپراسف، پژوهشگر ارشد پروژه، نیز این کشف را منحصر به فرد توصیف کرد.

یاکوتیا به دلیل قرار گرفتن در مرز اقیانوس منجمد شمالی و برخورداری از یخبندان دائم، در کارکرد شبیه به یک فریزر عظیم طبیعی، بافتهای حیوانی را برای دهها هزار سال حفظ میکند. ششمین لاشه کامل در روسیه و هفتمین در جهان مسئولان دانشگاه فدرال شمال شرقی اعلام کردند که پیش از یانا، تنها شش لاشه کامل ماموت در جهان ثبت شده بود که پنج مورد از آنها در روسیه و یکی در کانادا کشف شدهاند.

بنابراین یانا هفتمین نمونه کامل در سطح جهان و ششمین مورد در خاک روسیه محسوب میشود که ارزش علمی بینظیری برای مطالعه ژنتیک، اکولوژی و انقراض ماموتها دارد.

برخلاف اکثر لاشههای ماموت که تنها استخوانهای معدنی شده باقی ماندهاند، یانا بافتهای نرم، پوست، مو، عضلات و حتی محتوای معده و رودهها را در حالت نزدیک به طبیعی حفظ کرده است. این ویژگی محققان را قادر میسازد تا DNA با کیفیت بالا استخراج کرده و ژنوم کامل ماموتهای پشمینی را با دقت بیسابقهای ترسیم کنند.

امکان بازسازی ژنوم و درک تکامل تحلیل ژنتیکی یانا میتواند پاسخ به سوالات اساسی در مورد تکامل ماموتها، تنوع ژنتیکی جمعیتهای سیبری و دلایل انقراض آنها بدهد. مقایسه ژنوم یانا با نمونههای دیگر کشف شده در شمال سیبری، آلاسکا و جزیره رانگل، مسیر مهاجرت و جدایی جمعیتهای مختلف ماموت را در طول هزاران سال روشن میکند.

همچنین شناسایی ژنهای مرتبط با سازگاری با سرما، چربیسازی و رشد پشم، بینشهای ارزشمندی برای درک مکانیزمهای تکاملی در محیطهای یخبندانی ارائه میدهد. مطالعه میکروبیوم و رژیم غذایی محتوای معده و رودههای یانا، نمونهای منحصر به فرد از میکروبیوم کهنه فراهم میکند.

با ترسیم باکتریها و قارچهای موجود در دستگاه گوارش، دانشمندان میتوانند رژیم غذایی دقیق این بچهمادون را بازسازی کنند و بفهمند در ماههای آخر زندگیاش چه گیاهانی خورده بوده است. این اطلاعات مستقیماً به بازسازی اکوسیستمهای یخبندانی و درک تعاملات گیاهان-آشخواران در پلیستوسن کمک میکند. فرآیند حفاری و چالشهای حفظ استخراج یانا از قلب یخهای جاودانه در نزدیکی باتاگایکا، یک عملیات مهندسی پیچیده و حساس بوده است.

تیم حفاری بایستی با دقت بالا عمل کند تا از آسیب دیدن بافتهای نرم جلوگیری شود، در حالی که دماهای بسیار پایین و شرایط جوی سخت سیبری، کار را دوچندان دشوار میسازد. پس از استخراج، لاشه در ظروف مخصوص با کنترل دما و رطوبت به آزمایشگاههای یاکوتسک منتقل شده تا از تخریب ناشی از یخزدگی و آبشده جلوگیری شود. نقش یخهای جاودانه در حفظ طبیعی یخهای جاودانه سیبری به عنوان یک مخزن طبیعی بینظیر عمل میکنند.

دمای ثابت زیر صفر درجه سانتیگراد، فعالیت میکروبی و تجزیه بافتها را متوقف میسازد. با این حال، تغییرات اقلیمی و افزایش دماهای جهانی، این یخها را در خطر ذوب قرار داده است. کشف یانا در این زمان، هشداردهندهی هشاشة این مخازن طبیعی است؛ هر سال که میگذرد، لاشههای بیشتری در معرض تخریب قرار میگیرند و فرصت مطالعه آنها از بین میرود.

باتاگایکا دروازهای به گذشته کهنه منطقه باتاگایکا، که اغلب درگاه به جهنم یا مگاکرتر باتاگایکا نامیده میشود، یکی از فعالترین نقاط برای کشف فسیلهای پلیستوسن در جهان است. این حفره عظیم ناشی از ذوب یخهای زیرزمینی و فرسایش، لایههای رسوبی را آشکار کرده که تاریخچهای از ۲۰۰ هزار سال اخیر را ثبت کردهاند.

کشفهای قبلی شامل لاشههای اسب لینا، گاومیش استپ، موش قطبی و حتی بقایای انسانهای کهنه، این منطقه را به یک آزمایشگاه طبیعی تحت باز تبدیل کرده است. همکاریهای بینالمللی دانشگاه فدرال شمال شرقی یاکوتسک با موسسات معتبر جهانی از جمله دانشگاه هاروارد، موسسه ماکس پلانک و مرکز ژنتیک کپنهاگ در حال همکاری برای تحلیل جامع یانا هستند.

این همکاریها شامل توالیسازی ژنوم کامل، آنالیز ایزوتوپی برای بازسازی اقلیم و رژیم غذایی، و بررسیهای بالئوپاتولوژی برای شناسایی بیماریها و آسیبهای احتمالی است. نتایج این تحقیقات در مجلات علمی معتبر منتشر خواهد شد و دانش بشر را درباره دوران یخبندان گسترش میدهد.

آینده پژوهشها و پیامدهای گستردهتر پیش از این، کشف لاشههای ماموت مانند لیوبا (کشف شده ۲۰۰۷) و ی (کشف شده ۲۰۱۰) انقلابهایی در دانش بالئونتولوژی ایجاد کرد. یانا با حفظیت بهتر و سن نوزادانه، فرصت منحصر به فردی برای مطالعه رشد و توسعه جنینی و پس از زایش در ماموتها فراهم میکند.

محققان امیدوارند که با ترکیب دادههای یانا با نمونههای قبلی، بتوانند سناریوهای دقیقتری برای انقراض ماموتها ترسیم کنند؛ آیا تغییر اقلیم عامل اصلی بوده، یا شکار توسط انسانها، یا ترکیبی از هر دو؟ اخلاقیات و بحث حیاتسازی حفظیت بالا DNA یانا، بحثهای اخلاقی و علمی درباره حیاتسازی ماموتها را مجدداً داغ کرده است.

شرکتهای بیوتکنولوژی و گروههای تحقیقاتی که روی پروژههای ماموت پشمینی ۲.۰ کار میکنند، این دادههای ژنتیکی را به عنوان مرجع طلایی برای ویرایش ژنوم فیلهای آسیایی و ایجاد هیبریدهای مقاوم به سرما مورد استفاده قرار میدهند. با این حال، جامعه علمی بر ضرورت احتیاط، رعایت استانداردهای اخلاقی و درک کامل پیامدهای اکولوژیک گونههای انقرضه تأکید دارد.

نتیجهگیری یانا، سفیر یخبندان برای بشر یانا تنها یک لاشه ماموت نیست؛ او شاهدی ساکت بر روی یک دوران کهنه، یک اکوسیستم ناپدید شده و قدرتی است که طبیعت برای حفظ تاریخ به کار میبرد. مطالعه این بچهمادون ۵۰ هزار ساله، ما را به درک بهتر گذشته، پیشبینی دقیقتر آینده اقلیمی و پاسخ به سوالات بنیادین درباره حیات، انقراض و تکامل میاندازد.

در حالی که یخهای سیبری به آرامی رازهای بیشتری را فاش میکنند، یانا نمادین از هشاشة و همزمان غنای تاریخ طبیعی زمین است که باید با دقت، احترام و علم کاوش شود.