نحوه تشخیص مشاغل سخت و زیانآور و شرایط بازنشستگی زنان و مردان
مشاغل سخت و زیانآور شامل کارهایی میشوند که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی یا مکانیکی محیط کار از حد مجاز فراتر رفته و کارگر در اثر فعالیت مداوم آسیب جسمی و روحی جدی میبیند. این آسیبها در درازمدت به بروز بیماریهای خطرناک منجر میگردند.
لیست مشاغل سخت در قوانین محدود است، اما هزاران شغل دیگر در محیطهای واقعی کار وجود دارد. برای تعیین تکلیف این مشاغل، قانون کمیتههای سخت و زیانآور را پیشبینی کرده تا با بازدید از محل کار، شرایط را ارزیابی و تایید کنند.
معیارهای قانونی شامل حضور عوامل فیزیکی نظیر صدا و گرد و غبار، عوامل شیمیایی مانند بخارات سمی و عوامل بیولوژیکی همچون تماس با باکتریها و ویروسها میباشد. اگر شدت و مدت مواجهه با این عوامل از سقف مجاز کند، شغل به عنوان سخت و زیانآور شناخته میشود.
حتی در صورت وجود شغل در لیست رسمی، باز هم نیاز است که کمیته سختی کار آن را بازدید و تایید نماید. کارگران میتوانند از طریق شعبه تأمین اجتماعی مربوطه بررسی کنند که آیا کارفرما حق سختی کار چهار درصدی را پرداخت کرده است یا خیر.
مریم زندهدل، کارشناس روابط کار، بیان کرد اگر عنوان شغلی در پرونده بیمه به درستی ثبت شده باشد، یعنی کارفرما سختی کار را پذیرفته است. در صورت ثبت نادرست عنوان، کارگر میتواند با ارائه مدارک به کمیته مشاغل سخت و زیانآور، عنوان شغلی صحیح را اثبات نماید.
به گفته این کارشناس، تعیین عنوان شغلی در صلاحیت اداره کار است و کارگران میتوانند در این مرجع دادخواست ثبت کنند. پس از تایید در اداره کار، مراجعه به کمیته مشاغل سخت و زیانآور ضروری است. در زمان بازنشستگی، اگر کارفرما مبلغ چهار درصدی را پرداخت نکرده باشد، کارگر میتواند به صورت شخصی این مبلغ را تسویه و سپس دعوی حقوقی علیه کارفرما نماید.
شرایط بازنشستگی برای مردان شامل سه حالت است داشتن ۵۰ سال سن و ۳۰ سال سابقه، یا ۶۰ سال سن و ۲۰ سال سابقه، یا ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی.
شرایط بازنشستگی برای زنان در چهار حالت خلاصه شده داشتن ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه، یا ۵۵ سال سن و ۲۰ سال سابقه، یا ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی، یا ۴۲ سال سن و ۲۰ سال سابقه کار که با ۲۰ روز حقوق بازنشستگی میشوند.