بی‌ارزش کردن دیگران برای خودنمایی: تحلیل رفتار پرخاشگرانه در محیط کار و شبکه‌های اجتماعی
به گزارش آینده، آیا تا به حال با فردی برخورد کرده‌اید که شیوه انجام کار شما را زیر سوال ببرد تا خودش با لیاقت‌تر به نظر برسد؟ برخی افراد حس می‌کنند که نیازمندند تا دیگران جایگاه فکری بالا‌تری برایشان لحاظ کنند و برای رسیدن به این مقصد، ساده‌ترین راه این است که دیگران را تخطئه کنند و زحماتشان را ناچیز بنمایند.
با ما همراه باشید تا این مورد را عمیق‌تر واکاوی کنیم و ببینیم پشت پرده این حرکت ظالمانه چه نوع تفکر و نیتی دست به کار است.
انگیزه‌ای برای ظلم کردن بی‌قیمت کردن دیگران برای باهوش‌نمودن خودمان
یکی از حقیقت‌های اجتناب‌ناپذیر در جهان امروز این است که بسیاری از محیط‌های کاری همانند جنگل‌اند؛ جنگلی با سناریو‌های پیچیده که شگفت‌انگیز‌ترین حیوانات در آن برای بقا به نزاع با هم می‌پردازند. گاهی بخت با شما یار است و در محیط کار با همکارانی با کفایت در عین فروتنی و مدیرانی الهام‌بخش دم می‌خورید، و گاهی از بدبختی‌تان افراد بی‌کفایت، فریبکار، خودشیفته و نالایق به غایت خودپرست همکار می‌شوند که از هر فرصتی منفعت می‌جویند تا به بقیه ثابت کنند شما بی‌کفایت هستید و خودشان بسیار باهوش‌تر و لایق‌تر از شما می‌باشند.
افرادی که می‌دانند به اندازه دیگران ماهر نیستند اما می‌خواهند به هر قیمتی خود را با صلاحیت‌ترین نشان دهند و طوری حرکت کنند که انگار بدون آن‌ها کار‌ها لنگ می‌ماند، حتی تلاش می‌کنند به جایگاه‌ها و موقعیت‌های بالا‌تر نفوذ کنند. تحقیقات نشان داده است که هرچه این افراد توانایی‌های کمتری داشته باشند، تهاجمی‌ترند. این یک مکانیسم دفاعی است، استراتژی‌ای تا حدی ترسناک که دقت ما را به خود جلب می‌کند.
تحقیقات اجتماعی به ما می‌گوید که بیش‌تر زمانی فردی حرکت انتقادی یا توهین‌آمیزی دارد، به جستجوی قدرت است و به طور مشخص بر آن است تا با این حرکت باهوش‌تر به نظر برسد. چنانچه این افراد در سمت‌های مدیریتی قرار بگیرند، رفتاری به مراتب خشن‌تر و توهین‌آمیز‌تر به طور اختصاصی با زیر‌دستان خود دارند. برخی از این نوع رفتار‌ها به قدری در آن‌ها نهادینه شده و ریشه‌دوانده است که خلاصی از آن هم مشکل‌ساز است.
خشونت کلامی که بیش‌تر در محل کار توانایی می‌شود، راهی برای کسب قدرت بر دیگران است.
قضاوت منفی در رابطه فردی، راهبردی برای نشان دادن خود و لیاقت کاذب به مخاطب است.
انگیزه‌ای برای ظلم کردن
انگیزه ظلم به مفهومی اشاره دارد که در آن افراد یا سیستم‌ها به علت منافع یا پاداش‌های فهمیده‌شده مرتبط با این چنین رفتاری، انگیزه‌ای برای انجام حرکت ظالمانه یا خشن آشکار می‌کنند. این واژه مشخص می‌کند که چطور موقعیت‌ها یا محیط‌های خاصی می‌توانند انگیزه‌هایی برای ظلم یا ناهمبانی تشکیل دهند.
ممکن است قبلا در محیط کاری‌تان این شرایط را تجربه کرده باشید. تصور کنید بخشی از یک تیم کاری هستید که در آن ایده‌های نوآورانه و رویکرد‌های بدیع برای دستیابی به اهداف گروه و شرکت الزامی است. شما پیشن‌هادی را مطرح می‌کنید و مدتی بعد، شخصی آن را به شدت رد می‌کند. این چندین بار و بار‌ها تکرار می‌شود.
این درست است که دیدگاه‌های انتقادی با انگیزه بهبود کار جهت رشد می‌شوند؛ اما انتقاد با تخطئه کردن متفاوت است. وقتی فردی شما را تخطئه می‌کند، هیچ استدلال و دلیلی برای این کار جز تحقیر کردن شما و بزرگ‌نمودن خودش ندارد. این چنین فضایی، فضایی سالم برای رقابت نیست.
مهم نیست ایده شما چه مقدار خوب است یا چه پتانسیل بالایی دارد تا جهت رشد شرکت شود. شخصیت پرخاشگر بی‌ربط‌ترین دلایل را ارائه می‌دهد تا بگوید من بهتر می‌فهمم و نظر تو مسخره است.
ماکیاولیستی در جستجوی شناخت
واژه ظلم‌انگیزی بیش از چهل سال پیش توسط دکتر ترزا آمابیل از دانشگاه استنفورد ابداع شد. به لطف تحقیقات مستدل ایشان اکنون می‌توان گفت که چرا برخی در محیط‌های کاری شما را له می‌کنند تا خودشان مجالی برای بالارفتن آشکار کنند. این افراد برای دستیابی به نیت خود مدام دیگرانی را که حرفی برای زدن و ایده‌ای برای مطرح کردن دارند، مورد قضاوت منفی قرار می‌دهند تا توانایی‌ها و استعداد‌های آن‌ها را ناچیز بنمایند.
استراتژی افرادی که با تخطئه شدید، کار دیگران بی‌اهمیت می‌نمایند، کسب نوعی کاریزما و درخشش کاذب است. دکتر آمابیل در تحقیقاتش اشاره می‌کند که گاهی این حرکت شکلی از ماکیاولیسم برای ارائه تصویری از درخشش کاذب باشد. این افراد و موقعیتی که تشکیل می‌دهند به شدت مخدوش و تحریف شده‌اند، اما متأسفانه همچنان دیده می‌شوند. آن‌ها نشان می‌دهند که مدیر یا مدیریت یک شرکت باید برای نشان دادن عملکردی بهتر و بالادست‌تر به کارمندش دعوا کند. بابت این رفتار‌ها در کوتاه‌مدت یا بلندمدت باید هزینه بالایی پرداخت شود.
ترقی به ظلم اتفاقی است که به کرات در شبکه‌های اجتماعی ظاهر می‌شود.
اتفاقی رایج در شبکه‌های اجتماعی
هنگامی که به این مسئله دقیق می‌شویم و آن را واکاوی می‌کنیم، انگار که در دوران فرد دیگر این حرکت وجود داشته و اکنون دیگر خبری از آن نیست؛ اتفاقا برعکس، هم‌اکنون به طور اختصاصی در رسانه‌های اجتماعی این حالت به وفور دیده می‌شود. روز به روز بیش‌تر ناظر فحاشی در فضا‌های مجازی و تخطئه کردن صرفا به منظور له کردن فرد دیگر که اظهار نظری متفاوت کرده یا ایده نوینی را مطرح کرده است هستیم.
افرادی که نظرات و مشارکت‌های دیگران را محکوم می‌کنند، پایمال می‌کنند و از آن‌ها انتقاد می‌کنند. در واقع، هرگاه فردی که در هر عرصه‌ای از دانش دارای قوت است، اخباری منتشر کند یا داده‌هایی ارائه دهد، به زودی انبوه‌ی از نظرات تهاجمی ظاهر می‌شود. در حالی که باید این مسئله را تکرار کنیم که انتقاد موجه و محترمانه سودمند است، این افراد بیش‌تر به جستجوی تحقیر و توهین کارشناسان می‌باشند تا خودشان مرجعیت کسب کنند.
بر اساس یافته‌ها دریافته‌ایم که در شرایط بحرانی فردی در شبکه‌های اجتماعی نظری می‌دهد، نظری دال بر تشکیل مفر برای رهایی از بحران، که حاصل سال‌ها فکر و مطالعه و تأمل است؛ به محض اینکه ایده‌اش را در فضای مجازی مطرح می‌کند، دعوا‌ها آغاز می‌شوند و در این عرصه نابخرد‌ترین‌ها و افرادی که حتی نمی‌توانند صورت مسئله را بخوانند، تند‌ترین واکنش‌ها را نشان می‌دهند و منتقل می‌کنند.
در واقع، هرگاه فردی که در هر عرصه‌ای از دانش دارای قوت است، اخباری منتشر کند یا داده‌هایی ارائه دهد، به زودی انبوه‌ی از نظرات تهاجمی ظاهر می‌شود. در حالی که باید این مسئله را تکرار کنیم که انتقاد موجه و محترمانه سودمند است، این افراد بیش‌تر به جستجوی تحقیر و توهین کارشناسان می‌باشند تا خودشان مرجعیت کسب کنند.
با حرکت پرخاشگرانه، همه می‌بازند
انگیزه ظلم در بعد پشت‌صدای پدر مستبدی نهفته است که فرزندانش را با هراس پرورش می‌دهد. فرزندان هراس‌خورده‌ای که با ظلم و تحقیر شدن بزرگ می‌شوند، مدام که در محیطی قرار می‌گیرند می‌کوشند برای اینکه کنترل امور را به دست بگیرند، عزت‌نفس دیگران را در نزد یقین تضعیف کنند تا خودشان دیده شوند. متأسفانه گاهی شاهدیم دقیقا همان افرادی که رفتار‌های ظالمانه‌تری دارند، بیش‌تر به دیگران بی‌احترامی می‌کنند و چوب لای چرخ دیگران می‌گذارند، موفق‌تر می‌باشند و در چارت اداری سریع بالا می‌روند.
ترقی این افراد خطر بزرگی برای شرکت می‌آورد، چون با بخردی مانع از رشد شرکت می‌شوند و راه را بر روی ایده‌های خلاقانه می‌بندند. این حرکت حتی خطرناک‌تر از اثر دانینگ-کروگر است (افرادی با توانایی‌های محدود که انگار متخصص می‌باشند).
هر کس قیمت کار فرد دیگر را صرفا برای به دست آوردن قدرت افت دهد، در کارکرد مناسب یک محیط کار اختلال ایجاد می‌کند.
هنگامی که دعوا و تحقیر اتفاق می‌افتد، خلاقیت جریان پیدا نمی‌کند. وقتی که افراد برای منافع شخصی خود دعوا کنند، پیشرفت در روند کار حاصل نمی‌شود. آن‌ها سیب‌های بد در سازمان‌ها می‌باشند که باید کنار گذاشته شوند.
نتیجه
تخطئه‌کنندگان، افرادی که خود توانایی اندکی دارند اما به جستجوی تخریب دیگران برای برجسته شدن می‌باشند، همیشه و همه جا وجود دارند. حرکت آن‌ها در سناریو‌هایی مشکل‌ساز است که اجازه می‌دهد یا حتی ممکن برای آن قیمت قائل شود.
محیط‌هایی با ذهنیت‌های متصلب که محکوم به ناکامی‌اند. علاوه بر این، این محیط‌های کاری به علت عدم نوآوری و خلاقیت بیش‌تر کسل‌کننده و خسته‌کننده‌اند. این نوع حرکت نه منطقی است و نه اخلاقی. سازمان‌ها تنها وقتی به پیروزی دست می‌یابند که از جوی کاری خوب مبتنی بر احترام، همزیستی، نوآوری و مقدار قابل توجه‌ی حمایت از هوش جمعی برخوردار باشند.