دختران اروپایی زودتر به بلوغ میرسند؛ محققان دلایل را در چاقی، مواد شیمیایی و سبک زندگی جستجو میکنند

کودکان به طور کلی در مقایسه با گذشته سریعتر به سن بلوغ میرسند. این پدیده ممکن است ناشی از ترکیبی از عوامل محیطی، سبک زندگی و متابولیکی باشد، اما دلیل دقیق آن برای دانشمندان همچنان یک معما باقی مانده است.

به طور میانگین، دختران در سن ۱۱ سالگی و پسران در سن ۱۲ سالگی وارد فرآیند بلوغ میشوند. اما اگر دختران در سن ۷ سالگی یا کمتر و پسران در سن ۸ سالگی یا کمتر به بلوغ برسند، ممکن است با تشخیص بلوغ زودرس روبرو شوند، امری که میتواند به مشکلات طولانیمدت سلامتی مانند چاقی، دیابت، مشکلات روانی و سرطان سینه منجر گردد.

هنگامی که پزشکان در دهه ۱۹۹۰ برای اولین بار روند بلوغ زودرس را در میان دختران آمریکایی شناسایی کردند، تا آن زمان چنین روندی در کودکان اروپایی مشاهده نشده بود. محققان این موضوع را به همهگیری چاقی در آمریکا نسبت دادند که بر دانمارک، منبع اصلی دادههای اروپایی، تأثیری نگذاشته بود.

اما از آغاز دهه ۲۰۰۰ به بعد، تحولی رخ داد. از دانمارک تا ایتالیا و فراتر از آن، تعداد بیشتری از کودکان اروپایی دچار بلوغ زودرس شدند.

در سطح جهانی، سن آغاز رشد پستان که یکی از نشانگرهای کلیدی بلوغ در دختران است، از سال ۱۹۷۷ تا ۲۰۱۳ به طور میانگین هر دهه نزدیک به سه ماه کاهش یافته و به نظر نمیرسد این روند در دهه اخیر کند شده باشد.

دکتر اندرس جول، متخصص غدد اطفال در بیمارستان دانشگاهی کپنهاگ و یکی از متخصصان برجسته در بررسی تغییرات بلوغ در سطح جهان، به بخش سلامت یورونیوز گفت به عنوان یک پزشک و پژوهشگر، نگرانی من این است که ما اصلا نمیدانیم چه اتفاقی در حال رخ دادن است. اگر نتوانیم عوامل منفی این پدیده را شناسایی کنیم و توضیحی برای دلیل وقوع آن نداشته باشیم، در آینده راهی برای انجام اقدامات پیشگیرانه نخواهیم داشت.

جول و دیگران با وجود عدم قطعیتها، در جستجوی پاسخهایی برای این سوال هستند. در اینجا به نتایج آخرین تحقیقات درباره عوامل احتمالی بلوغ زودرس در اروپا و سوالات مهمی که همچنان بیپاسخ ماندهاند، میپردازیم.

چاقی

پژوهشگران همچنان معتقدند تغذیه و چاقی میتواند بلوغ زودرس را تسریع کند، زیرا چربی اضافی با افزایش سطح لپتین، هورمونی که نشان میدهد بدن برای آغاز بلوغ آماده است، در ارتباط است.

این فرآیند بر دختران و پسران به طور متفاوتی تأثیر میگذارد؛ طوری که بلوغ در دختران چاق سریعتر و در پسران چاق دیرتر اتفاق میافتد.

امروزه، نزدیک به یکسوم کودکان منطقه اروپایی سازمان بهداشت جهانی دارای اضافه وزن یا چاقی هستند و این آمار در جنوب اروپا بیشتر است. با این حال، مطالعات اولیه در دانمارک که با فاصله ۱۵ سال انجام شدهاند، تفاوت قابل توجهی در شاخص توده بدنی بین دو گروه دختران جوان که به طور میانگین یک سال زودتر بالغ شدهاند، نشان نداده است.

شاخص توده بدنی یا بیامآی، سنجشی آماری برای مقایسه قد و وزن فرد است.

اینگویلد هالسور فورثون، پژوهشگر دوره دکترا در دانشگاه برگن نروژ، به بخش سلامت یورونیوز گفت ما فکر نمیکنیم که افزایش بیامآی بتواند همه چیز را توضیح دهد.

قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی

یکی از نظریههای مهم این است که قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مختلکننده غدد در مواد غذایی و محصولات روزمره میتواند علت بلوغ زودرس باشد.

تیم جول در مطالعه جهانی درباره زمانبندی بلوغ دختران در دهههای اخیر، گمان میکند که وجود مخلوطی از مواد شیمیایی گوناگون در بدن میتواند به پیروی از هورمونها پرداخته و کودکان را در سنین پایینتری وارد بلوغ کند.

اما جول در عین حال میگوید اخیرا شواهد نشان داده که نقش مستقیم عوامل شیمیایی در این اتفاق پذیرفته نشده و تا این مدت نتیجهای قطعی در رابطه با نقش این ترکیبات وجود ندارد هنگامی که کودکان را بر پایه سطح مواد شیمیایی گروهبندی میکنیم، تفاوتهای چشمگیری میبینیم. وقتی از مواد شیمیایی مختلکننده غدد سخن میگوییم، فکر میکنم این گمان درستی است، اما اثبات آن برای ما دشوار است.

در همین حال، مطالعهای که اخیرا در نروژ انجام شده نشان داد که قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی پر و پلیفلوئوروآلکیل یا پیافایاس که به دلیل تجزیهپذیری بسیار کند آنها به نام مواد شیمیایی ابدی شناخته میشوند، میتواند زمانبندی بلوغ در پسران را تحت تأثیر قرار دهد.

این مطالعه نشان داد پسرانی که سطح پیافایاس بالاتری دارند، در واقع بلوغشان دیرتر از زمان عادی آغاز میشود.

هالسور فورثون، یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت ما در عین حال مکانیسمهایی که باعث این اتفاق میشوند را به طور قطعی نمیشناسیم.

تیم او نشانگرهای بلوغ همانند حجم بیضه، رویش موهای ناحیه تناسلی و سطح سرمی تستوسترون و دیگر هورمونها را اندازهگیری کردند و تصمیم دارند در ادامه، از روشهای مشابه برای تجزیه و تحلیل نحوه قرار گرفتن دختران در معرض مواد شیمیایی ابدی و نقش آن در بلوغ زودرس آنان بهرهمند شوند.

سبک زندگی

در ماههای اولیه شیوع کرونا، پزشکان ایتالیایی روندی دلواپسکننده را مشاهده کردند. آنها دیدند که تعداد بیشتری از دختران جوان با نشانههایی از بلوغ زودرس، همانند رشد اولیه بافت پستان، به کلینیکهای غدد درونریز کودکان مراجعه میکنند.

از مارس تا سپتامبر ۲۰۲۰، ۳۲۸ مورد مراجعه برای دختران وجود داشته است که در بازه مشابه سال قبل، ۱۴۰ مورد بود. اما سپس در سال ۲۰۲۲ مجددا این مراجعات کاهش یافت.

محققان بر این باورند که افزایش سبک زندگی بیتحرک و استفاده از تلفن در دوران اولیه بیماری کرونا ممکن است با افزایش موارد بلوغ زودرس مرتبط باشد.

دکتر مارکو کاپا، متخصص غدد کودکان در بیمارستان کودکان رم و یکی از نویسندگان این مطالعه، به بخش سلامت یورونیوز گفت فعالیت بدنی در طول دوره قرنطینه به طور چشمگیری کاهش یافت و در طول دوره افول کرونا مجددا افزایش یافت.

او افزود اما مسئله دلنشین این است که هیچ تغییری در بیامآی به وجود نیامد، به این معنی که فعالیت بدنی ممکن است به طور جداگانه با آغاز بلوغ مرتبط باشد.

با این حال، کاپا پذیرفت که استرس شدید در طول دوره کرونا نیز میتواند عاملی تبدیلکننده برای تغییراتی باشد که آنها مشاهده کردند.

دیگر عوامل احتمالی

محققان بررسی کردهاند که آیا استرس، هم استرس مادر در دوران بارداری و هم استرس در طول زندگی کودک، میتواند علت بلوغ زودرس باشد یا خیر.

در نتیجه این بررسیها آنها متوجه شدند که کودکان خانوادههایی که پدر در آنها غایب است، صرف نظر از جنسیتشان، بیشتر دچار بلوغ زودرس میشوند.

عوامل خانوادگی دیگر نیز ممکن است در این ناهنجاری نقش داشته باشند. برای مثال بر پایه یک مطالعه روی ۱۰ هزار و ۷۰۰ نفر در دانشگاه آرهوس دانمارک، آشکار شد که تکفرزندها بیشتر از کودکانی که خواهر و برادر بیولوژیکی دارند، زودتر بالغ میشوند.

به گفته محققان، چندین عامل از این دست ممکن است با هم تداخل داشته باشند، اما تا به حال آشکار نیست که آیا این عوامل واقعا علت بلوغ زودرس خواهند شد یا اینکه بهطور همزمان اتفاق میافتند.

برای مثال، هالسور فورثون میگوید مادران پیافایاس را در دوران بارداری و زمان شیردهی به نوزادان خود منتقل میکنند و کودکان اول معمولا سطح پیافایاس بیشتری نسبت به خواهر و برادران کوچکترشان دارند و به این دلیل احتمال بلوغ زودرس در آنها بیشتر است.

علاوه بر این، احتمال چاقی کودکان خانوادههای کمدرآمد بیشتر از همسالان ثروتمندترشان است، اتفاقی که ممکن است در پیوند با ترکیبی از عوامل اجتماعی-اقتصادی و متابولیکی به وجود آید.