پُرزرق و‌برق اما سطحی و‌بی‌مایه_آینده

این روزها ناظر پخش چندین سریال نمایش خانگی هستیم که مثالای از یک چرخه معیوب در تولیدات نمایشی‌اند. «از یاد رفته»‌ یکی از آنهاست؛ مجموعه‌ای با روایت کلیشه‌ای، نگاه غلط به طبقه فقیر و ثروتمند، عادی‌سازی مصرف الکل و قمار‌ و پر از عشق‌های مثلثی که شباهت بسیاری به سریال‌های ترکی و لاتینی دو دهه قبل دارد. غفلتی که سازندگان این آثار نسبت به اثرگذاری طویل مدت این چنین محتواهایی بر نوجوانان دارند، به‌اختصاصی دلواپس‌کننده است». این جملات بخشی از سخن بگویید‌های یک روان‌شناس در رابطه سریال ضعیف از یاد رفته است که این روزها از پلتفرم فیلمنت در حال پخش است.

داستانی به کارگردانی برزو نیک‌نژاد و نویسندگی نوید محمودی که هر دو‌ آنها در کارنامه هنری‌شان، فعالیت‌های چشمگیری داشته‌اند، اما اکنون در کنار هم دست به ساخت یک سریال بی‌جان و فاقد روح زده‌اند. پازل‌های داستان به‌طوری چیده شده که روایت نه منطقی دارد و‌ نه هویتی. متخصصان علوم رفتاری، «از یاد رفته» را یک تاثییر سطحی می‌شناسند و آن را با دیگر سریال‌های صداوسیما قیاس می‌کنند؛ چرا‌که از تکه اول تا تکه دهم که پخش شده، سرشار از سکانس‌های تخیلی و رؤیایی است که نوجوانان را جذب خود کرده است. داستان این که پسری به نام شهاب در فقر زندگی می‌کند و یک‌شبه صاحب پدربزرگ میلیاردری می‌شود و او را مدیرعامل شرکت بزرگ خود می‌کند و نوه زیبایش را برای ازدواج با او‌ در نظر می‌گیرد و در این بین بقیه برای این پسر نقشه‌هایی در سر دارند، زیاد رؤیایی است.

از همین چند پاراگراف که خلاصه‌ای از سریال است، می‌توان فهمید شد که با یک تاثییر سطحی و زیاد کلیشه‌ای مواجه شده‌ایم که فیلمفارسی از سینما به سمت سریال جهش اشکار کرده است. تم‌هایی همچون آز و طمع برای ارث تا جایی که فکرهای پدرکشی در فرزند را‌‌ به وجود بیاورد، برای هیچ مخاطبی خوشایند نیست. کارگردان تلاش کرده در همان تکه اول با رو‌‌کردن همه بازیگرانش، در جذب تماشاگر موفق عمل کند و میخش را محکم بکوبد. بازیگران بنامی همچون فرهاد اصلانی، حسین محجوب، آزیتا حاجیان، حمیدرضا آذرنگ، الهام کردا، فریبا متخصص، فریبا کوثری، سینا مهراد و پردیس احمدیه تا همه شخصیت‌ها و نسبت‌های خانوادگی و کاری را نشان دهد، اما در همان پایلوت با ناکامی مواجه شد.

از یاد رفته نه ملودرامی دلنشین است و نه درامی پرتعلیق. سریالی که می‌توانست از منظر روان‌شناسانه و‌ جامعه‌شناسانه حرفی برای گفتن داشته باشد، عملا تبدیل به روایتی شد که درون کاغذ‌رنگیِ پر‌زرق‌و‌برق پیچیده شده و نگاه‌های نادرستی به مخاطبان تزریق می‌کند؛ این که پولدارها همه دروغگو یا فاسد می باشند، اهل الکل و قمارند، اگر فردی را ‌زمان رانندگی زیر بگیرند از صحنه جرم فرار می‌کنند چون مشت‌شان پر‌زور است، می‌توانند سر همه کلاه بگذارند و‌ در روبه رو افراد دسته پایین جامعه، نماد معرفت و اخلاق و عرق جبین ریختن می باشند و زیر بار هر حرفی نمی‌روال. این نگاه دوگانه و ساده‌انگارانه نه‌تنها حقیقت اجتماعی را مخدوش می‌کند بلکه به بازتولید کلیشه‌های زیان‌بار می‌انجامد.

خلاقیت و‌ نوآوری از موتیف‌های مهمی بودند که نیک‌نژاد از ابتدا با آن بیگانه می بود، بر همین مبنا افراد متخصص بر این باورند که نبوده است خلاقیت علتشده آثار نمایش خانگی، تقلیدی از آثار ترکی و دست‌چندم آثار فاخر ایرانی شود.

در دهه 60‌ سریال‌هایی ساخته می‌شد که پسر عاشق به علت مخالفت خانواده‌اش به مواد رو‌‌ می‌آورد و‌ معتاد می‌شد، نوشته مهم از یاد رفته، همان نوشته تکراری است اما امروزه که می‌توان از مشاورین در پروژه‌ها منفعت گیری کرد، سازندگان نه‌تنها پشتیبانی‌ نگرفته‌اند بلکه اثری را که می‌توانست از منظر روان‌شناختی آموزنده باشد، هدر دادند.

سکانس‌های احساسی سریال به جای برانگیخته‌شدن عواطف مخاطب، آنها را به خندیدن وامی‌دارد. سکانس فیلم‌برداری از دو‌ نوه ادیبی در یک شهربازی بی‌در‌و‌پیکر و از‌کار‌افتاده که در آن هیچ عمل ناپسندی صورت نگرفته و فرستادن آن در گروه‌های مجازی، به حدی خنده‌دار است که بعضا مایه شرم است و از آن دلنشین‌تر این است که پدربزرگ با دیدن این صحنه از آنها می‌خواهد با یکدیگر ازدواج کنند. این که آشنایی یک دختر و پسر حتی به یک ماه هم نرسیده، پسر بخواهد عاشق دختر شود و از او‌ خواستگاری کند، از بُعد روانی مشکل‌دار است. از این‌رو است که سریالی که می‌خواهد عمیق و‌ چندلایه باشد، درجا می‌زند.

«از یاد رفته» نه ماجرا‌محور است و نه شخصیت‌محور. اول آنکه روایتش پیش‌پاافتاده است و از نظر دیگر، قهرمان داستان موتور محرک سریال نیست و منفعل است تا کنشگر.

این مجموعه حتی از منظر فرم هم دچار مشکلات عدیده‌ای است؛ تدوین شتاب‌زده با کات‌های بی‌علت و ریتم ناپایدار و کلوزآپ‌های بی نتیجه و زائد از کاراکترها به‌شدت در این مجموعه دیده می‌شود. از طرفی۱۰ تکه از سریال پخش شده اما روال آن به‌شدت کند است؛ به‌طوری که به تصمیم آب‌بستن و‌‌ پر‌کردن زمان صورت گرفته است. از دیگر نقاط ضعف این سریال، شخصیت‌ها می باشند؛ با این که‌ هنرمندان معروف و طراز اول سرزمین در این سریال نقش‌آفرینی می‌کنند، اما ضعیف‌ترین بازی‌ها را از آنها تا به حال دیده‌ایم؛ در حد تیپ فرو رفته‌اند و شخصیت‌پردازی روی آنها صورت نگرفته است.

سریال از یاد رفته خشونت‌آمیز نیست اما دارای موضوعی سطحی و حوصله سر‌بر است و با حقیقت همخوانی ندارد و در حد نازل‌ترین آثار سرگرم‌کننده محسوب می‌شود. این‌دست سریال‌های درام که هر تکه آن‌ می‌تواند آموزنده و آگاهی‌قسمت باشد، متأسفانه به علت فیلم‌نامه غیر‌منسجم و کلیشه‌ای به سمت بیراهه می‌روال.