بهروز افخمی: حواشی سینما و سیاست، از عدم پوشیدن کت‌وشلوار تا فیلم «استاد» و پروژه قتل مهرجویی
بی‌گمان یکی از بحث‌انگیزترین کارگردانانِ سیاستمدار ایران بهروز افخمی است. گاه این حواشی به‌اختیار او شکل می‌گیرد و گاه ناخواسته؛ قدیمی‌ترین رویدادی که او را در معرض نقد قرار داد، حضور در مجلس بدون کت و شلوار بود. شاید این ساده‌ترین و احتمالاً نقطه‌عطف آغاز حاشیه‌سازی‌های افخمی باشد. در سال ۱۳۹۵، هم‌زمان با کسب جایزه جشنواره کن توسط اصغر فرهادی برای «فروشنده»، افخمی این جشنواره را «حمایت‌کننده دگرباش‌ها» خواند.
در سال ۱۳۹۷ نیز در یک برنامه تلویزیونی صادق هدایت را همجنس‌گرا معرفی کرد و توضیح داد: «مسائلی درباره صادق هدایت وجود دارد که الأكثریت می‌دانند، اما توسط روشنفکران و هواداران سانسور شده است. این موضوع، تمایلات همجنس‌گرایانه أو را آشکار می‌کند. وقتی ما این را بدانیم، نگاهمان به داستان‌ها دگرگون می‌شود و درک عمیق‌تری از آثار او حاصل می‌گردد. مثلاً چرا زنان در داستان‌های هدایت یا نفرت‌انگیز، یا رقت‌انگیز و یا اثیری هستند؟ جنبه همجنس‌خواهی منفعل هدایت، علتی برای نفرت یا نگاه رقت‌انگیز و حتی تصویر بی‌نقص و خیال‌پردازه به زن می‌شود.»
🔗 بیشتر بخوانید: رضا رشیدپور با «شرایط خاص» باز می گردد_آینده
البته بعداً او تأکید کرد که این ادله با سند و مدرک معتبری بیان شده‌اند.
با گذشت زمان حواشی گسترده‌تر شدند. در اوج کرونا (۱۳۹۹) در جشنواره فیلم فجر از ماسک استفاده نکرد و گفت: «به ماسک اعتقادی ندارم.» سپس در ۱۴۰۲، در مصاحبه‌ای با ابوالقاسم طالبی، یائسگی زنان را به‌سخره گرفت که پرحاشیه‌ترین موضع او محسوب شد. همین باعث شد اولین پرسش در ذهن مخاطب این باشد: «چرا شما تا این حد پرحاشیه هستید؟»
🔗 بیشتر بخوانید: سپاس رئیس سازمان سینمایی از فعالیت سینماها در ایام جنگ_آینده
متن کامل گفتگو
با گذشت از موارد قبلی، در سال‌های اخیر یک‌بار به دلیل عدم استفاده از ماسک در دوران کرونا و یک‌بار دیگر در مصاحبه با ابوالقاسم طالبی به زنان توهین کردید. این وضعیت چقدر بر دیده‌شدن یا دیده‌نشده شدن آثار شما تأثیر گذاشته و چقدر از آن خوداختیار است؟
این حواشی گاه خواسته، گاه ناخواسته شکل می‌گیرند. وقتی فیلم می‌سازم، میل ندارم جنجال آفریینم، چون جنجال به تبلیغات کمک می‌کند. مواضع سیاسی من نیز همین‌گونه است؛ ترجیح می‌دهم راستگو باشم، حتی اگر برای برخی ناخوشایند باشد. در درازمدت مشخص می‌شود کی افترا می‌گوید و کی سعی در راستی دارد.
🔗 بیشتر بخوانید: ملکه های هالیوود را بشناسید/ ثروتمندترین بازیگر زن جهان کیست؟_آینده
شما در چهلمین جشنواره فیلم فجر تهیه‌کننده فیلم «استاد» بودید که تنها ۳ میلیارد تومان فروش داشت. با محاسبات سینمایی به نظر می‌رسد تاثیر مواضع شما، علی‌رغم اینکه در مصاحبه با طالبی به زنان تعرض کرده بودید، زیان‌بار بوده. فکر می‌کنید این زیان چقدر ناشی از حملات جشنواره‌ای و حواشی ناشی از شما (خواسته یا ناخواسته) است؟
فیلم با یک سناریوی درست ساخته شد، اما متاسفانه ۳ میلیارد تومان ضرر کرد. باید بگویم این ضرر نسبتاً کم‌هزینه بود. مجموع هزینه‌ها، با احتساب سهم شرکا مانند آقای معجونی و دیگران، حدود ۳ میلیارد تومان می‌رسد. از این مبلغ تا کنون نزدیک به ۱ میلیارد تومان بازگشته است. در نمایشگاه‌ها و نمایش آنلاین و در آینده، فیلم به سرمایه خود خواهد رسید. قطعاً باید بگویم فیلم با هزینه مقداری ساخته شده و دستمزدها پایین بود؛ اکثر اعضا شریک شدند. پیش‌بینی می‌کنم در دو تا سه سال آینده به سوددهی برسد.
بسیاری از منتقدان معتقدند از وقتی بهروز افخمی به سیاست رفت و کت و شلوار پوشید، استایل سینمایی و تفکر او دگرگون شده. شما این دیدگاه را چطور می‌بینید؟
خیر، من هرگز کت و شلوار نپوشیده‌ام. یک‌بار برای شوخی با نمایندگان مجلس پوشیدم تا عکس‌برداری شود. حتی نمایندگانی که به من می‌گفتند کت و شلوار بپوش، پشیمان شدند و گفتند: «بهتر است با لباس معمولی‌ات بیایی.» قضاوت بر پایه این موضوع صحیح نیست. با افزایش سن و تجربه، طبیعتاً انسان دگرگون می‌شود. وقتی به قرب ۷۰ سالگی می‌رسید، فیلم‌های شما متفاوت از آثار ۳۰ یا ۴۰ سالگی خواهد بود. اما انتظار اینکه همیشه همان فیلم‌های مورد نظر دیگران را بسازم، بی‌نتیجه است. فیلم‌سازی کار پیچیده و پرزحمتی است و من این کار را برای راضی کردن مخاطبان یا منتقدان انجام نمی‌دهم.
فیلمساز واقعی برای خود فیلم می‌سازد، نه برای ثابت کردن چیزی برای دیگران، بلکه برای کشف فرم صحیح و آزمودن اینکه آیا می‌تواند به نتیجه برسد. گاه موفق می‌شویم، گاه خیر. قضاوت اینکه فلان شخص تا سن خاص مورد تایید بوده و بعد از آن نه، بی‌انصافی و بی‌خبری است. من همیشه در سیاست بوده‌ام، حتی پیش از سریال «کوچک جنگلی» که در تلویزیون به شدت سیاستمدار بودم.
از وقتی خودم را شناختم، در سیاست هستم. در تلویزیون نیز پیش از «کوچک جنگلی» در مسائل سیاسی غرق بودم. در این سال‌ها هیچ زمانی نبوده که من موضع سیاسی نداشته باشم. ادعای برخی که چون در سیاست وارد شده‌ام دیگر مورد تایید نیستم، بی‌انصافی است.
اخیراً خبر شده که در حال کار روی فیلمی با موضوع قتل مهرجویی و خانواده‌شان هستید. درباره این پروژه توضیح دهید.
در حال تحقیق درباره پرونده قتل مهرجویی و همسر ایشان هستم. این پروژه زمان‌بر است و ممکن است شش یا هفت سال طول بکشد. باید تحقیقات کامل انجام شود، چرا که تا کنون جزئیات دقیق آشکار نیست. اگر فرصت پیش بیاید، این سناریو را ادامه خواهم داد. اگر نتوانم این زمان را اختصاص دهم، مشغله‌های دیگر مانع خواهد شد. این داستان دلنشین است و به همه نویسندگان و فیلمسازها پیشنهاد می‌کنم به کاوش آن بپردازند. مدلی که در ذهن دارم، شبیه رویکرد ترومن کاپوتی در رمان «به خونسردی» است.
چرا اکران فیلم‌هایتان اینقدر طول می‌کشد و «فرزند صبح» کی اکران می‌شود؟
حقیقت این است که خودم نمی‌خواستم امسال اکران شود، چون در تدوین پروژه‌های دیگران مشغول بودم. ضمناً برای فیلم بعد نیاز به تغییرات در صدا داشتم و یکی از ترانه‌ها را بازنویسی کردم که زمان‌بر بود. به همین دلیل تصمیم گرفتم فیلم را سال depan اکران کنم، ان‌شاءالله ۱۵ خرداد سال آینده.