موش پشمالو: گامی مهم در مسیر بازسازی ماموت‌ها
شرکت کلوسال بایوساینسز (Colossal Biosciences) در یک بیانیه رسمی اعلام کرد که «موش‌های پشمالو» ترکیبی از جهش‌های مدل‌سازی شده بر اساس ماموت‌های پشمالو (Mammuthus primigenius) و جهش‌های شناخته‌شده‌ی مرتبط با رشد مو در موش‌ها را در خود دارند.
به گزارشNature، شرکت کلوسال که در دالاس، تگزاس مستقر است و ارزش ارزیابی بیش از ۱۰ میلیارد دلاری دارد، می‌گوید موش پشمالو یک قدم مهم در جهت هدفش برای مهندسی ژنتیک فیل‌های آسیایی — نزدیک‌ترین خویشاوند زنده ماموت‌ها — به منظور کسب قابلیت‌های کلیدی ماموت است. بن لام (Ben Lamm)، یکی از بنیان‌گذاران و مدیرعامل کلوسال، در بیانیه خود 표현 کرد: موش پشمالو، نقطه عطفی در مأموریت انقراض‌زدایی ما محسوب می‌شود.
🔗 بیشتر بخوانید: دانشمندان شواهدی از زمان منفی به دست آوردند_آینده
اما برخی متخصصان ژنتیک و ویرایش ژنوم این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا موش‌ها واقعاً پیشرفتی قابل‌توجه در هر دو حوزه داشته‌اند یا خیر، ناگهان که این امر نقطه عطفی در مسیر بازگرداندن ماموت‌های پشمالو باشد که آخرین بار حدود ۴۰۰۰ سال پیش بر زمین حاضر بودند.
استفان ریزنبرگ (Stephan Riesenberg)، مهندس ژنوم در موسسه ماکس پلانک، آلمان می‌گوید: میان ساخت ماموت یا «موش ماموت» فاصله زیادی وجود دارد. این تنها یک موش است که ژن‌های خاصی را در خود جای داده است.
🔗 بیشتر بخوانید: چرا برخی افراد تغییرات اقلیمی را تکذیب می‌کنند؟
ژن پشمالو
محققان موسسه کلوسال و همکارانش در تلاش برای مهندسی فیل‌هایی با صفات ماموت، به دنبال ژن‌هایی هستند که 형شده‌ی ویژگی‌های اصلی ماموت‌ها نظیر موهای فراوان، تحمل سرما و ذخایر چربی اضافه را پشتیبانی می‌کنند. برای این منظور، آن‌ها ژنوم‌های استخراج شده از باقی‌مانده ده‌ها ماموت و سایر بستگان زنده و منقرض این موجودات را در جستجوی تغییرات متحول‌کننده پروتئین که در تیره ماموت‌ها تکامل یافته‌اند، با هم مقایسه می‌کنند.
به منظور اعتبارسنجی این مقایسه‌ها، گروهی به رهبری بث شاپیرو (Beth Shapiro)، دانشمند ارشد کلوسال، از ابزارهای ویرایش ژنی برای ایجاد موش‌هایی با جهش‌هایی مشابه اما نه یکسان با جهش‌های موجود در ماموت‌ها بهره بردند. شاپیرو می‌گوید این تیم چندین جهش ژنی را که بر مو موش‌ها تأثیر می‌گذارند اما در ماموت‌ها یافت نمی‌شوند، آزمایش کرده است.
🔗 بیشتر بخوانید: سطح زبانی نئاندرتال‌ها در چه حد بوده؟ آیا نزدیک‌ترین خویشاوندان بشر امروزی سخن بگویید هم می‌کردند؟_آینده
محققان با استفاده از ابزارهای متنوع ویرایش ژن، موش‌هایی را با حداکثر هشت جهش ژنتیکی که در هفت ژن مختلف پخش شده‌اند، تولید کردند. این موش‌ها برخلاف موش‌های معمول، موهای بلند و پشمالویی داشتند که به دلیل جهشی که بر رنگ مو در موش‌ها، انسان‌ها و ماموت‌ها اثر می‌گذارد، به جای خاکستری تیره، به رنگ قهوه‌ای متمایل بودند. لام می‌افزاید: موش‌هایی که ژنی الهام‌گرفته از ماموت‌ها را در متابولیسم چربی داشتند، وزنی بیشتر نسبت به موش‌های با ژن‌های ویرایش‌نشده نشان دادند.
این موش‌ها تنها چند ماه سن دارند و محققان زمان کافی برای ارزیابی تأثیر طولانی‌مدت این جهش‌ها بر سلامت، باروری و ریسک سرطان نداشته‌اند. تیم تصمیم دارد آزمایش کند که آیا موش‌ها در مواجهه با سرما نسبت به موش‌های معمول عملکرد بهتری دارند یا خیر و رشد موهای آن‌ها را مورد مطالعه قرار دهد.
بازسازی یک ماموت پشمالو در ابعاد واقعی
آلفرد روکا (Alfred Roca)، متخصص ژنتیک جمعیت در دانشگاه ایلینوی اوربانا شامپین، که این آزمایش‌ها را گامی در جهت مهندسی فیل‌هایی با ویژگی‌های ماموت می‌داند، می‌گوید نشان دادن تغییرات شناسایی شده در ژنوم ماموت‌ها می‌تواند بر زیست‌شناسی موش اثر بگذارد.
ژنومیک ماموت
وینسنت لینچ (Vincent Lynch)، متخصص ژنتیک تکاملی در دانشگاه بوفالو نیویورک، می‌گوید تفکیک اثرات جهش‌های خاص موش از سه تغییری که ژنومیک ماموت ایجاد کرده، غیرممکن است. یکی از آن‌ها در ژن Fabp2 نقش در متابولیسم چربی دارد و دو مورد دیگر در ژن‌های Krt27 و Tgfa با ساخت مو مرتبط‌اند.
شاپیرو تصریح می‌کند: ما باید تغییراتی را انتخاب کنیم که با حیوانات سالم سازگار باشد. ما ژن‌های ماموت را مستقیماً در موش‌ها قرار نمی‌دهیم چون ۲۰۰ میلیون سال فاصله تکاملی بین آن‌ها وجود دارد.
هنوز مشخص نیست چند تغییر ژنتیکی برای القای صفات ماموت به فیل‌ها مورد نیاز است. Lâm می‌گوید هدف کلوسال خلق یک کپی دقیق از ماموت‌ها نیست، بلکه موجودی است که بتواند مکان‌های زیست‌محیطی که ماموت‌ها اشغال می‌کردند، پر نماید.
ریزنبرگ می‌گوید ایجاد هشت جهش در ژنوم یک موجود زنده، اکنون در مهندسی ژنتیک استاندارد محسوب می‌شود.
ریزنبرگ و همکارانش در حال توسعه راهکارهایی برای معرفی ده‌ها یا حتی صدها جهش خاص نئاندرتال در سلول‌های بنیادی انسان هستند تا زیستی‌شناسی که انسان‌ها را بی‌نظیر می‌سازد شناسایی شود. او تأکید می‌کند: هیچ‌کس نمی‌تواند و نباید نئاندرتال را بازسازی کند. تغییر ژنوم یک حیوان در این مقیاس یکی از مرزهای بزرگ ویرایش ژنوم است. حتی توانایی ایجاد تغییرات فراوان شما را به ساخت ماموت نزدیک نمی‌کند.