متخصصان ایرانی راهکار تبدیل سیلاب به ذخیره آب را در جلسه علمی تدوین کردند
به گزارش آینده، پتانسیل چهارده میلیون هکتار از اراضی ایران برای اجرای طرحهای پخش سیلاب، افق تازهای در مدیریت منابع آب باز کرده است. این ظرفیت به همراه امکان نفوذدهی تا هزار مترمکعب آب در هکتار، پایههای عددی یک استراتژی ملی را شکل میدهد.
در دومین جلسه از سری هماندیشیهای گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم، محققان بر ضرورت تغییر پارادایم از مدیریت بحرانی به رویکرد پیشگیرانه تأکید کردند. مسعود گودرزی، دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، با تحلیل دادههای اقلیمی نشان داد که پدیده النینو در همافزایی با گرایشهای دما، الگوی بارش را به سمت رویدادهای کوتاهمدت و پرشور سوق داده است. وی افزایش بینهایت دمایی در ارتفاعات را عامل تسریع ذوب یخچالهای طبیعی برجهای آبی دانست که بیلان آب را به شدت برهم میزند.
نوری از سوی دیگر بر ابعاد فناورانه متمرکز شد. دکتر شهرام خلیقی سیگارودی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، پلتفرم هیدرولوژی آکادمی را معرفی کرد که حاصل پنج سال تلاش جمعی متخصصان ایرانی است. این زیرساخت با تلفیق مشاهدات ماهوارهای و دادههای ایستگاهی از طریق الگوریتمهای بایکسیم و داسین، خطای سنجش را به حداقل رسانده و دسترسی سریع به سریهای زمانی بارندگی روزانه، ماهانه و سالانه را ممکن ساخته است. توسعهدهندگان قصد گسترش پوشش به پارامتر دما را در مراحل آتی دارند.
میان این مباحث، عطاءالله ابراهیمی، رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، مدل حکمرانی آب را محور قرار داد. وی از تحول نظام مدیریت از رویکرد تأمین و انتقال به سمت حفظ و نگهداشت در سطح حوزه آبخیز سخن گفت. مدیریت یکپارچه از سراب تا پایاب با هدف کاهش تلفات بیلان آب، به عنوان کلید ارتقای بهرهوری معرفی شد. اشاره به بند ماده سی و هشت قانون برنامه هفتم، کهحقق پنج درصد آب استحصالی از طریق فعالیتهای آبخیزداری را الزامی کرده، الزامات حقوقی این مسیر را مشخص کرد.
تحلیل وضعیت فعلی نشان میدهد که فاصله بین پتانسیل نظری و عملکرد واقعی همچنان قابل توجه است. اگرچه بستر دادهای و چارچوب قانونی فراهم آمده، اما یکپارچهسازی نهادین اجرایی، تخصیص بودجه پایدار و آموزش نیروی انسانی مقتدر، چالشهای اصلی پیش رو را تشکیل میدهند. تجربیات بومی در مناطق خشک و نیمهخشک، الگوی عملیاتی برای مقیاسسازی. است.
در جمعبندی جلسه، اجماع بر تلفیق دانش بومی با فناوریهای بومیشده به عنوان راهبرد فراگیر برقرار شد. تبدیل سیلاب از تهدید به فرصت، نیازمند ارتقای جایگاه آبخیزداری در بالاترین سطوح برنامهریزی است. این مسیر با تداوم حمایتهای مدیریتی و سرمایهگذاری بر زیرساختهای هوشمند پایش، میتواند امنیت آب کشور را در مقیاس بلندمدت تضمین نماید.





