شیر را با این داروها بخورید: آینده
به گزارش آینده، بر اساس یافته‌های جدیدی که از یک مجموعه مطالعات برآمده است، شیر به عنوان یک وسیله نقلیه بسیار مؤثر برای تحویل دارو شناخته شده است.
شیر و سیستم دارورسانی
اکثریت ما از ارزش شیر در حوزه سلامت و پزشکی آگاه هستیم. طی سال‌ها درباره اثرات و مزایای شیر مطالب زیادی خوانده‌ایم، اما آنچه به طور فزاینده‌ای برای دانشمندان آشکار شده، این است که ترکیب شیر با دارو، آن را به یک سیستم دارورسانی کارآمد تبدیل می‌کند.
🔗 بیشتر بخوانید: برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۵ معارفه شدند_آینده
یک مطالعه اخیر تحت رهبری محققان دانشگاه موناش (Monash) نشان داد که افزودن شیر انسان و گاو، اثربخشی برخی داروهای خوراکی را به طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد. این یافته جدیدترین نتیجه از سری مطالعاتی است که در آن‌ها محققان شیر را به عنوان ابزاری برای ارتقای انتقال دارو بررسی کرده‌اند.
دیدگاه محققان
پرفسور بن بوید (Ben Boyd) از مؤسسه علوم دارویی موناش (MIPS) و نویسنده مسئول این مطالعه بیان کرد: ما از طریق تحقیقات سال‌ها به طور مداوم توانستیم روشی را نشان دهیم که در آن برخی داروهای خاص می‌توانند با شیری که بدن ما همانند غذا با آن رفتار می‌کند و آن را هضم می‌کند، همراه شوند. در نتیجه این فرآیند، شیر و دارو با هم جذب شده و اثربخشی دارو افزایش می‌یابد.
🔗 بیشتر بخوانید: آیا واقعا می‌توان ذهن دیگران را فهمیدن کرد؟
مفهوم فراهمی زیستی
اصطلاح «فراهمی زیستی» (bioavailability) به میزان دارویی اشاره دارد که واقعاً به جریان خون می‌رسد. فراهمی زیستی خوراکی، فراهمی داروهای بلعیده‌شده یا وارد معده شده است که تحت تأثیر عواملی چون pH معده و روده، آنزیم‌ها و متابولیسم گوارش قرار دارد. از این رو، کلید به حداکثر رساندن فراهمی زیستی، فرمولاسیون دارو است که بر میزان جذب، توزیع و منفعت‌برداری بدن تأثیر می‌گذارد.
چالش‌های حلالیت داروها
بسیاری از داروها از نظر حلالیت در آب ضعیف و چربی‌دوست هستند و هر دو چالش‌هایی برای فراهمی زیستی ایجاد می‌کنند. همان‌طور که می‌دانید، بدن انسان از جمله دستگاه گوارش، عمدتاً از آب تشکیل شده است؛ بنابراین اگر دارویی به خوبی در آب حل نشود، جذب آن در جریان خون ناقص خواهد بود. برخی داروها نیز برای انحلال و جذب مناسب به چربی نیاز دارند، به همین دلیل داروسازان توصیه می‌کنند که برخی داروها را همراه با غذا مصرف کنید.
🔗 بیشتر بخوانید: دانشمندان موفق به حذف ویروس HIV از سلول های آلوده شده‌اند_آینده
نقش شیر در افزایش حلالیت
اینجاست که شیر مداخله می‌کند. به دلیل حاوی بودن چربی، فرآورده‌های شیر را می‌توان یک فرمول مبتنی بر لیپید در نظر گرفت که قادر به افزایش حلالیت داروهای چربی‌دوست است. تحقیقات نشان داده‌اند که وقتی داروهای ضعیف‌حلال در آب با شیر انسان یا گاو ترکیب می‌شوند، هضم شیر حلالیت دارو را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، شیر به طور گسترده در دسترس، کم‌هزینه و به طور کلی به خوبی قابل تحمل است.
مطالعه موردی: داروی کلوفازیمین در نوزادان
برای مطالعه حاضر، محققان بر روی نوزادان و داروی کلوفازیمین تمرکز کردند. این دارو به شکل سنتی برای درمان جذام و سل به کار می‌رود. اخیراً برای درمان کریپتوسپوریدیوز، یک عفونت انگلی و یکی از علل شایع مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال در کشورهای فقیر و متوسط، نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کلوفازیمین بسیار چربی‌دوست است و در صورت مصرف خوراکی، جذب آن محدود می‌شود. برای مقابله با این چالش، تولیدکنندگان آن را در کپسول‌های ژله‌ای نرم قرار می‌دهند که متأسفانه نوزادان نمی‌توانند آن‌ها را ببلعند. از این رو محققان بررسی کردند که آیا ترکیب این دارو با شیر می‌تواند «فراهمی زیستی» آن را بهبود بخشد یا خیر.
نتایج حاصل
نهایی محققان دریافتند که فراهمی زیستی کلوفازیمین در زمان تجویز با شیر انسان و گاو در مقایسه با آب، به طور قابل توجهی بالاتر است و به ترتیب افزایش ۱۵۴ و ۱۷۵ درصدی را نشان می‌دهد.
الی پونسونبی توماس (Ellie Ponsonby-Thomas)، نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: داروهایی با حلالیت ضعیف همانند کلوفازیمین بعد از مصرف به خوبی در معده حل نمی‌شوند و به همین دلیل تشکیل فرمولاسیون‌های مناسب‌سن که هم بی‌خطر و هم مؤثر باشند، چالش‌برانگیز است. ما از مطالعات قبلی می‌دانیم که فرمولاسیون‌هایی که برای نوزادان با شیر به کار می‌روند، می‌تواند به حل شدن داروها در معده کمک کند، به این دلیل ما مشتاق بودیم که این موضوع در مورد تجویز کلوفازیمین نیز صدق کند یا خیر.
تأیید مطالعات پیشین
یافته‌های این مطالعه، تحقیقات قبلی محققان را تأیید می‌کند. در سال ۲۰۲۰ یک مطالعه نشان داد که حلالیت دو داروی ضد مالاریا را می‌توان با بهره‌گیری از شیر افزایش داد. این تحقیق در مجله Molecular Pharmaceutics منتشر شد. مطالعات دیگری در سال‌های ۲۰۲۲ روی داروی پرازیکوانتل و ۲۰۲۴ روی داروی کانابیدیول نیز نشان داد که مصرف شیر همراه با این داروها، فراهمی زیستی آن‌ها را افزایش می‌دهد.
چالش‌های باقی‌مانده
با این حال، همچنان کارهای زیادی برای انجام وجود دارد. اگرچه این مجموعه مطالعات روشن می‌کند که اثربخشی داروهای مهم توسط شیر افزایش می‌یابد، اما موانع عملی برای تسلط بر آن، همانند دسترسی محدود به یخچال در کشورهای فقیر و تغییرات در کیفیت شیر، وجود دارد.