سبک زندگی و محیط زیست ۱۰ برابر ژن‌ها بر سلامت دوران پیری تأثیر دارد
این اصل متداول میان متخصصان سلامت را به یاد بیاورید: کد پستی شما برای سلامتی‌تان تا حد کد ژنتیکی‌تان تعیین‌کننده است؛ این کد مشخص می‌کند که افراد کجا زندگی می‌کنند، چه تغذیه‌ای دارند، دسترسی‌شان به مراقبت‌های پزشکی چگونه است و چه میزان آلودگی استنشاق می‌کنند.
یافته‌های یک مطالعه مهم و اخیر در مجله «نچر مدیسین» نشان می‌دهد که عوامل محیطی، شامل انتخاب‌های سبک زندگی و شرایط زیستی، نزدیک به ۱۰ برابر مهم‌تر و تأثیرگذارتر از ژنتیک در مواردی چون سالمندی سالم و مرگ زودرس هستند.
🔗 بیشتر بخوانید: علت علاقه به ترشی و لواشک چیست؟_آینده
بر اساس تحقیقات دانشگاه آکسفورد، عواملی نظیر سن، جنسیت و شرایط محیطی که در مجموع «اکسپوزوم» نامیده می‌شوند، تبیین‌کننده نزدیک به ۶۶ درصد از خطرات مرتبط با مرگ‌ومیر محسوب می‌شوند.
آستین آرجنتری، پژوهشگر اصلی این مطالعه و محقق دانشگاه هاروارد در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت: «ما از میزان تفاوت قابل مشاهده و اینکه محیط چقدر بیشتر از ژنتیک اهمیت دارد، شگفت‌زده شدیم.»
🔗 بیشتر بخوانید: ۴ نوشیدنی که به افت وزن در خواب پشتیبانی می‌کنند
محققان داده‌های سلامت، سبک زندگی و شرایط محیطی نزدیک به نیم میلیون نفر در بریتانیا را گردآوری و تحلیل کردند تا به نتایج این پژوهش برسند.
در این مطالعه، ریسک ژنتیکی ابتلا به ۲۲ بیماری گوناگون در میان شرکت‌کنندگان و مشکلات رایج سلامتی همانند چاقی، فشار خون بالا و اختلال چربی خون مورد بررسی قرار گرفت. پژوهشگران با بهره‌گیری از پروتئین‌های خون، شدت پیری بیولوژیکی افراد را سنجیدند.
🔗 بیشتر بخوانید: با اهمیت ترین عامل پیشگیری از ضعف عضلات با افزایش سن_آینده
چگونه سبک زندگی و شرایط محیطی سلامت را شکل می‌دهند؟
محققان در ابتدا بر ۱۶۴ عامل محیطی تمرکز کردند و سپس آنها را به ۲۵ معیار کلیدی که با مرگ و پیری بیولوژیکی مرتبط بودند، محدود ساختند.
این عوامل طیف وسیعی را از سطح تحصیلات، درآمد خانوار، اشتغال، مقدار خواب، ورزش، سیگار کشیدن، حمایت اجتماعی، سلامت روان، وزن بدن در ۱۰ سالگی و اینکه آیا مادر فرد در زمان تولد سیگار می‌کشیده است، در بر می‌گرفت.
هر یک از عوامل محیطی و سبک زندگی به تنهایی تأثیر محدودی بر خطر مرگ زودرس دارد. اما وقتی این عوامل در طول عمر یک فرد با هم تجمع یابند، اثری قابل‌توجه تشکیل می‌دهند. به عبارت دیگر، اگرچه هر عامل به تنهایی اثر اندکی داشته باشد، اما مجموع این تأثیرات کوچک در طول زمان می‌تواند به طور چشمگیری بر طول عمر و سلامت فرد اثر بگذارد.
آستین آرجنتری، محقق دانشگاه هاروارد می‌گوید: «زندگی واقعی پیچیده است. همه این تأثیرات محیطی گوناگون با هم جمع می‌شوند.»
او افزود: «این‌ها جنبه‌های واقعاً اساسی محیط، حرکت و سبک زندگی، و عرصه‌های گسترده‌تر اجتماعی-فرهنگی و فیزیکی ما هستند.»
نقش و اهمیت عوامل ژنتیکی و محیطی در شکل‌گیری و پیشرفت بیماری‌های گوناگون یکسان نیست. برخی بیماری‌ها همچون مشکلات مربوط به زوال عقل و سرطان‌های سینه، پروستات و کولورکتال بیشتر تحت تأثیر ژن‌ها قرار دارند، در حالی که در برخی دیگر، همانند بیماری‌های ریه، قلب و کبد، عوامل محیطی نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کنند. این تفاوت در تأثیرگذاری، به نوع بیماری و مکانیسم‌های درگیر در آن بستگی دارد.
ژن‌ها سرنوشت ما را تعیین نمی‌کنند
این مطالعه محدودیت‌هایی دارد به نحوی که نتایج ممکن است در کشورهای دیگر متفاوت باشد؛ عوامل دیگری که در این پژوهش گنجانده نشده‌اند نیز ممکن است با سلامتی مرتبط باشند؛ این مطالعه رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند، بلکه تنها همبستگی‌ها را مشخص می‌کند.
آستین آرجنتری گفت: «اکسپوزوم (مجموعه عوامل محیطی مؤثر بر سلامت) به شدت به شرایط محلی و فرهنگی وابسته است. آنچه در یک جامعه یا سرزمین بر سلامت تأثیر می‌گذارد، ممکن است در جای دیگر اهمیت کمتری داشته باشد. به همین دلیل، ما به پژوهش‌های گسترده‌تر در مناطق گوناگون جهان نیاز داریم تا بتوانیم بفهمیم در هر منطقه، کدام عوامل محیطی بیشترین تأثیر را بر سلامت و طول عمر مردم دارند. این مطالعات به ما کمک خواهند کرد تا تصویری جامع‌تر از تأثیر محیط بر سلامت در سطح جهانی به دست آوریم.»
با توجه به اینکه تعداد زیادی از عوامل محیطی قابل تغییر هستند، محققان جداگانه معتقدند که این یافته‌ها می‌توانند راهنمایی برای سیاست‌گذاری‌های دولتی در جهت ارتقای سلامت جامعه باشند.
به گفته دکتر استیون برگس، متخصص آمار زیستی از دانشگاه کمبریج که در این مطالعه شرکت نداشت، نتایج بر این واقعیت تأکید دارد که در بیشتر موارد، «ژن‌های ما آینده‌مان را تعیین نمی‌کنند».
او بیان کرد: «ژنتیک می‌تواند تاس را بیندازد، اما این به ما بستگی دارد که دست خود را چگونه بازی کنیم.»