رابطه دیابت با افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیک

دیابت می‌تواند مقاومت به آنتی‌بیوتیک را افزایش دهد

باکتری‌ها توانایی ایجاد عفونت‌های خطرناک را دارند. بدتر از آن، تعداد زیادی از این باکتری‌ها در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شده‌اند که سالانه منجر به مرگ نزدیک به پنج میلیون نفر در سراسر جهان می‌شود و پیش‌بینی می‌شود این آمار در سال‌های آینده افزایش یابد. اکنون محققان در یک مطالعه جدید کشف کرده‌اند که دیابت می‌تواند مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک را تشدید کند.

دانشمندان در تلاش‌اند تا مکانیزم‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی را بهتر درک کنند. پژوهشگران اخیراً متوجه شده‌اند که دیابت، اختلالی که در آن قند خون به‌درستی کنترل نمی‌شود، می‌تواند عامل افزایش مقاومت به آنتی‌بیوتیک باشد.

یک مطالعه تازه نشان می‌دهد اثرات دیابت می‌تواند بستر جهش‌های ژنتیکی در باکتری‌ها فراهم کند که در نهایت مقاومت آنتی‌بیوتیکی را در بدن فرد بالا می‌برد؛ برای مثال، باکتری استافیلوکوک اورئوس می‌تواند عفونت‌هایی ایجاد کند که مقاوم‌تر به آنتی‌بیوتیک هستند. این پاتوژن رایج‌ترین عامل عفونت در بیماران دیابتی است و این بیماران بیشتر از دیگران دچار عفونت‌های مقاوم می‌شوند.

در این تحقیق، محققان از موش‌ها به عنوان مدل آزمایشی استفاده کردند. گروهی از موش‌ها با دارویی که سلول‌های تولیدکننده انسولین را هدف قرار می‌دهد، دیابتی شدند. گروه دیگر دارو دریافت نکرد. سپس هر دو گروه به استافیلوکوک آلوده شدند و با آنتی‌بیوتیک ریفامیپیسین درمان شدند.

نتایج نشان داد که پنج روز پس از عفونت، موش‌های دیابتی 표ح‌های بالایی از باکتری‌های مقاوم به ریفامیپیسین داشتند، در حالی که در موش‌های غیردیابتی چنین مقاومتی مشاهده نشد.

دکتر «برایان کانلون»، محقق دانشکده پزشکی دانشگاه کارولینای شمالی (UNC)، می‌گوید: «ما دریافتیم که مقاومت آنتی‌بیوتیکی در مدل‌های آزمایشگاهی دیابتی بسیار سریع‌تر از مدل‌های غیر دیابتی مبتلا به عفونت ظاهر می‌شود.»

او ادامه می‌دهد: «این تعامل متقابل بین باکتری و دیابت می‌تواند محرک مهمی برای تکامل سریع و گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی باشد که اکنون شاهد آن هستیم.»

در دیابت، هورمون انسولین نمی‌تواند قند خون را به‌درستی تنظیم کند. باکتری استافیلوکوک از این شرایط بهره می‌برد و با قند خون بالا سریع‌تر رشد می‌کند. علاوه بر این، دیابت می‌تواند سیستم ایمنی را تضعیف کند و به عوامل بیماری‌زا این امکان را دهد که راحت‌تر سلول‌ها را آلوده کنند. هرچه باکتری‌ها بیشتر رشد کنند، احتمال جهش و مقاومت افزایش می‌یابد.

اگر باکتری جهش‌یافته که مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌هاست در یک جمعیت ظاهر شود، این مقاومت به شدت گسترش می‌یابد.

دکتر «لنس تورلو»، استادیار میکروبیولوژی و ایمنی‌شناسی «دانشگاه کارولینای شمالی»، می‌گوید: «استافیلوکوک اورئوس به‌صورت منحصر به فردی برای بهره‌برداری از این محیط دیابتی مناسب است؛ وقتی جهش مقاومت رخ دهد، شما گلوکز اضافه دارید اما فاقد سیستم ایمنی مناسب برای از بین بردن باکتری جهش‌یافته هستید و این باکتری مقاوم در عرض چند روز کل جمعیت را تسلط می‌کند.»

پژوهشگران بر اهمیت حفظ سطح قند خون مناسب در بیماران دیابتی تأکید کردند. اکنون آن‌ها قصد دارند در مورد نحوه شکل‌گیری مقاومت در سایر باکتری‌های بیماری‌زا، چه در افراد دیابتی و چه در افراد سالم، و همچنین در گیرندگان پیوند و بیماران سرطانی تحت شیمی‌درمانی، بیشتر بدانند.

کانلون می‌گوید: «مقاومت و گسترش آن تنها به تجویز دارو مربوط نمی‌شود، بلکه به وضعیت سلامت افرادی که آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند نیز بستگی دارد. پس از تجویز آنتی‌بیوتیک، کنترل قند خون اهمیت ویژه‌ای دارد. وقتی به موش‌ها انسولین دادیم، توانستیم قند خون آن‌ها را به حالت طبیعی بازگردانیم و دیگر باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک رشد نکردند.»