محمد صدر: گمان میرود مجمع تشخیص مصلحت نظام FATF را تصویب کند

عبدالناصر همتی وزیر امور اقتصادی و دارایی روز پیش از ارائه گزارشی به مسعود پزشکیان در خصوص حالت جاری و اقدامهای الزامی برای عادیسازی پرونده ایران در گروه کارگری اقدام مالی (FATF) خبر داد. وی بر اساس دستور رئیسجمهور مقرر کرده تا اقدامات ملزم جهت از بین بردن محدودیتها و تعلیق اقدام تقابلی FATF در چارچوب منافع ملی کشور پیگیری شود. همتی تأکید کرد که این اقدامات با آنچه در رسانهها گفته میشود متفاوت است.

وزیر امور اقتصادی و دارایی تشکیل محدودیت مالی برای ایران را یکی از اضلاع اثرگذار در تحریم کشور خواند و گفت رئیسجمهور مقرر کرده همزمان با اقدامات فوق، نسبت به از بین بردن دغدغهها و نگرانیهای داخلی در این خصوص از طریق همکاری نهادهای اقتصادی با شورای عالی امنیت ملی اقدام شود.

مسعود پزشکیان رئیس دولت چهاردهم نیز یک ماه پیش در یک دیدار عمومی با اشاره به خواسته عموم صادرکنندگان، صنعتگران و کارآفرینان کشور برای پیوستن ایران به FATF تأکید کرد که پرونده این الحاق را مجدد به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال میکند. سخنگوی دولت فاطمه مهاجرانی در حاشیه جلسه هفته پیش کابینه به خبرنگاران گفت این موضوع با هماهنگی مجمع تشخیص مصلحت نظام و با مراعات منافع ملی در حال پیگیری است. وی افزود FATF شامل چهار معاهده است که دو معاهده را ایران قبلا پذیرفته و اکنون با آن همکاری میکند، اما دو معاهده پالرمو و CFT باقی مانده تا از لیست سیاه FATF خارج شویم.

محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی رئیسجمهور نیز اخیرا گفت قرار است نامه بازدید مجدد پیوستن کامل ایران به FATF به مجمع تشخیص نوشته شود. در پاسخ، دری نجفآبادی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام از نامه دولت اظهار بیخبری کرد اما گفت اگر رئیسجمهور بخواهند، مجمع قطعا بازدید FATF را مجددا در دستور کار قرار خواهد داد، هرچند نتیجه آن آشکار نیست.

مجید انصاری معاون حقوقی رئیسجمهوری در هفتههای اخیر با اشاره به اهمیت ویژه پیوستن به FATF برای خنثی کردن تحریمهای بینالمللی، خاطرنشان کرد که نظر نهایی در این باره به مسئولیت مجمع تشخیص مصلحت نظام است و دولت آماده همکاری کامل با مجمع است. وی پیشبینی کرد که اگر در دولت به جمعبندی لازم برسیم، مجمع با دولت همکاری کرده و عضویت در FATF تصویب خواهد شد. پزشکیان نیز در نخستین نشست خبری خود گفت برای به جریان افتادن مجدد پرونده FATF حتما به مجمع تشخیص مصلحت نظام نامه خواهد نوشت.

مجمع تشخیص مصلحت نظام چه میگوید؟

غلامرضا مصباحیمقدم عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام روز پس از نشست خبری پزشکیان گفت آقای رئیسجمهور در نشست خبری به این موضوع اشاره کرد و قرار شد با مجمع تشخیص نامهنگاری انجام دهند تا گفتوگوی FATF مجدد منتقل شود. وی با اشاره به عضویت رئیس دولت در ترکیب مجمع تأکید کرد که آقای پزشکیان خودشان عضو مجمع تشخیص هستند و در جلسات حضور دارند، از FATF دفاع خواهند کرد و مجمع هم آن را تصویب میکند. مصباحیمقدم یادآوری کرد که FATF ۴۱ پیشنهاد دارد که ۳۹ پیشنهاد آن اجرا شده و اکنون دو مورد CFT و پالرمو متوقفاند. اظهارات وی نشاندهنده تحولی در رویکرد مجمع نسبت به دولت حسن روحانی است.

مصطفی میرسلیم عضو دیگر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز اخیرا در گفتوگو با ایلنا تأکید کرد که هیچ جلسهای از دو سال پیش در این خصوص نداشتهاند، چون اول دولت باید بیاید و دلایل خود را بگوید، سپس مجمع تصمیمگیری میکند. وی گفت مشکل اساسی بر سر راه تصویب FATF تنها تحریمهاست و اگر تحریمها برداشته شود ما مشکلی نداریم، اتفاقا خودمان از FATF سختگیرتر هستیم.

مخالفان چه میگویند از پیش شرط پالرمو تا حالت غیرعادی منطقه

روزنامه کیهان با اشاره به اینکه در میان جنگ هستیم و پیوستن به FATF دست ما را در پشتیبانی مالی به حزبالله و گروههای مقاومت میبندد، مدافعان پیوستن را متهم به نفهمیدن کرد. ابوالفضل ابوترابی نماینده مجلس گفت FATF ابزاری جنگی در دست دشمن است تا ما ناچار شویم دادههای خودمان را به آنها بدهیم. وی با اشاره به پیوستن به کنوانسیون پالرمو گفت اگر ما به آن بپیوندیم کلیه جنبشهای آزادیخواه همانند حزبالله و حماس به عنوان سازمان تروریستی شناخته خواهند شد. ابوترابی افزود تا زمانی که مجلس شورای اسلامی پالرمو را مصوب نکند، پیوستن به FATF مقدور نیست و مجلس این ننگ را برای خودش نمیگذارد.

علیرضا سلیمی سخنگوی هیاترییسه مجلس نیز با دقت به اینکه زمان بازدید لوایح پالرمو و CFT به پایان رسیده، گفت این لوایح باید به مجلس ارسال و از طریق مجلس بازدید شوند. نورنیوز رسانه نزدیک به شورای امنیت نیز در شبکه اجتماعی اکس نوشت به علت وجود تحریمهای ظالمانه، تلاش دولت برای خروج ایران از لیست سیاه FATF نمیتواند گشایش بسیاری در تجارت خارجی ایجاد کند.

محمد صدر عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در مورد مطرح مجدد مساله بازدید پیوستن ایران به FATF گفت طبیعتا هنگامی آقای رئیسجمهور رسما از مجمع تشخیص مصلحت نظام خواست بازدید این موضوع را داشته باشند، این مساله در دستورکار بازدید مجدد در مجمع قرار میگیرد. وی افزود گمان تحول نظر مجمع نسبت به نظر قبل این نهاد وجود دارد. صدر در مورد اظهارات برخی نمایندگان مبنی بر اینکه مساله باید مجددا در مجلس مطرح شود، گفت فکر نمیکنم ارتباطی بین توقف دو ساله و نیاز به مطرح مجدد موضوع در مجلس وجود داشته باشد. وی در مورد موضعگیری برخی چهرههای سیاسی مبنی بر اینکه در شرایط جاری منطقه نباید به سمت پیوستن به FATF رفت، گفت این سخن صحیح نیست و اصلا ارتباطی بین این دو مساله وجود ندارد. صدر تأکید کرد که با توجه به تغییرات فضای داخل مجمع و فضای کشور، امکانپذیر است اعضای مجمع هنگامی ببینند دولت در این باره اصرار دارد و رئیس دولت نیز از این تصویب دفاع میکند، گمان این که مجمع رای مثبت بدهد، وجود دارد.

حقیقتپور پیوستن به FATF هیچ مانعی برای حمایت ایران از محور مقاومت نیست

منصور حقیقتپور عضو اسبق هیاترییسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در مورد اظهارات برخی نمایندگان مبنی بر اینکه پیوستن ایران به FATF در شرایط جاری مانع حمایت از نیروهای مقاومت میشود، گفت مقاومت از ما انتظار حمایت دارد، این حمایت عام از رویکردهای معنوی، سیاسی، رسانهای و مردمی است و این موارد هیچ ربطی به FATF ندارد. وی یادآوری کرد که ما از ابتدای انقلاب از همه جریانهای آزادیخواه دفاع کردهایم و اکنون ۵ سال است در لیست سیاه FATF قرار گرفتهایم، چطور دهه ۶۰ حمایت ما از نیروهای مقاومت مانعی نداشته اما امروز برخی میگویند این مساله مانع حمایت است؟

حقیقتپور با اشاره به سابقه ۱۲ ساله همکاری با سردار سلیمانی در سپاه قدس گفت هیچ مخالفت و ممانعتی برای الحاق ایران به FATF در جهت حمایت از مقاومت تشکیل نخواهد داد. وی در پاسخ به اظهارات محمود نبویان مبنی بر اینکه اگر ایران به این کنوانسیون بپیوندد باید سردار سلیمانی را تحویل دهیم، گفت آقای نبویان اگر یک دقیقه در مورد مقاومت کار میدانی کردهاند، در این باره سخن بگویند، در غیر این صورت اجازه بدهند آدمهای حرفهای و متخصص کار را پیش ببرند.

مساله مقاومت و FATF

دولت حسن روحانی در آذر ماه ۱۳۹۶ چهار لایحه برای اجرای خواستههای FATF به مجلس فرستاد. از ابتدای مطرح شدن این موضوعات، یکی از استدلالهای مخالفان پیوستن ایران به این کنوانسیون، مساله پشتیبانیهای ایران به نیروهای مقاومت بود. محمود نبویان نماینده تهران در سال ۱۳۹۷ گفت FATF دو موضوع مهم دارد اول اینکه ایران باید تراکنشهای مالی گروههای مقاومت را به آمریکاییها تحویل دهد، دوم تعریف تروریسم که در آن حزبالله و جریان مقاومت تروریست شناخته میشوند.

در مقابل، چهرههایی همانند منصور حقیقتپور و محمد صدر اعتقاد دارند پیوستن ایران به FATF تداخلی در رویکرد حمایتی ایران ایجاد نمیکند. سعید لیلاز در سال ۱۳۹۸ تأکید کرد که تا وقتی تکلیف جمهوری اسلامی در صحنه بینالمللی حل نشده، نمیتواند از تعهدات خود در حمایت از حماس، حزبالله و یمن شانه خالی کند. مثالهای تاریخی نیز وجود دارد؛ سوریه و عراق پس از اجرای کامل برنامه عمل FATF، روابط خود را با این نهاد عادی کردند. فهرست ملی تروریسم هر کشور منطبق با معیارهای خود تهیه شده و برچسب تروریستی به گروههای مقاومت کار بیحکمتی است. وبسایت پولیتیکو نیز در آگوست ۲۰۲۴ گزارش داد که در FATF موضوع تروریستی خواندن حزبالله محل اختلاف است و تنظیمکنندگان گزارش لبنان از نام بردن مستقیم حزبالله اجتناب کردند.

آیا اصولگرایان مجلس دوازدهم سدراه تصویب FATF خواهند شد؟

بر اساس گفتوگوهای اخیر برخی نمایندگان مجلس دوازدهم، صدای مخالفت با تصویب FATF از مجلس بلند شده است. این نخستین بار نیست که نمایندگان نزدیک به جریانهای مخالف تلاش کنند با کشیدن مجدد موضوع به مجلس، مبنای مساله را لغو و از دست و نظر مجمع تشخیص دور نگه دارند. در اسفند ۱۳۹۹ محسن رضایی دبیر مجمع از پیشنهادات مجلس یازدهم در مورد لوایح FATF خبر داد. مجتبی ذوالنوری رییس کمیسیون امنیت ملی از مجمع خواسته بود CFT و پالرمو را برای بازدید مجدد به مجلس برگردانند که با مخالفت اعضای مجمع مواجه شد، چرا که بر اساس قانون اساسی مجمع نمیتواند مصوبه اختلافی را برای بازدید مجدد به مجلس برگرداند.

بیانیه مجلس یازدهم در دوازدهم اسفند ۱۳۹۹ تأکید کرده بود که در فضای جنگ همهعیار اقتصادی، خطرناکترین قسمت دستورات سیاسی FATF، پیوستن به دو کنوانسیون استعماری پالرمو و CFT است. با توجه به مخالفت قبل مجمع در مورد برگشت لوایح به مجلس و مغایرت این کار با قوانین، مجلس دوازدهم نیز نمیتواند در مورد عودت این لوایح به مجلس کاری انجام دهد، هرچند دست مجلس برای ارایه طرحهای جدید باز است.