نحوه انتخاب این افراد و حذف یارانه آنها شفاف نیست و توضیح‌های نقل شده از سوی وزیر و دیگر مسئولان، بر ابهام این نوشته اضافه کرده است. موضوعی که اکنون ۱۸ میلیون نفر در سرزمین و نزدیک به ۱.۳ میلیون نفر در استان را دچار کرده است. در این گزارش به‌طور خلاصه به ابعاد گوناگون این تصمیم و افراد تحت‌تأثیر در خراسان رضوی خواهیم پرداخت.

چه افرادی یارانه نمی‌گیرند؟

اگر سرانه درآمد شما بعد از کسر هزینه اجاره مسکن بیشتر از ۱۰ میلیون تومان باشد، یارانه نقدی او قطع می‌شود. این شاخص مطابق آخرین اظهارات مسئولان دراین باره است. این یعنی اگر یک خانواده سه نفره سپس از کسر هزینه اجاره، ۳۰ میلیون تومان درآمد داشته باشد، یارانه دریافت نخواهد کرد. شاخصی که پر از ابهام است.

به حرف های احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اخیرا اظهار شده که شاخص انتخاب این خانوارها، سرانه درآمد بیشتر از ۱۰میلیون تومان بعد از کسر هزینه مسکن بوده است. این رقم بر پایه داده‌های مرکز آمار ایران از بودجه خانوار در آخر سال۱۴۰۳ محاسبه شده است.

حسن نوروزی، رئیس سازمان هدفمندسازی یارانه ها، خبرداد که از شهریورماه امسال یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی سرزمین حذف خواهد شد. این عمل در چارچوب فراهم منبع های برای اجرای مطرح کالابرگ الکترونیکی اقشار محروم انجام می‌شود.

به جستوجو حرف های مسئولان، برخی سایت‌ها از حذف یارانه عده‌ای از افراد بعد از دریافت این پیامک خبر دادند. در مطلب سامانه حمایتبه خانوار‌های حذف شده آمده است: «بر پایه مصوبه مجلس و بازدید شاخص‌های بانکی، درآمدی و دارایی شما، سرانه درآمد ماهانه خانوار بیشتر از ۱۰میلیون تومان برآورد شده است؛ به این علت واجد شرایط دریافت یارانه نیستید.»

تصمیم گیری در ابهام

اختلاف بین شاخص‌های اظهار شده با مفاد قانون بودجه و روشن نبودن نحوه محاسبه هزینه اجاره مسکن، خانوار‌ها را با سردرگمی روبه رو کرده است. در حالی که وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی سامانه‌ای برای ثبت اعتراض و مشاهده جزئیات درآمد معارفه کرده، اما تشکیل این چنین سامانه‌ای بدون از بین بردن تناقض‌ها نمی‌تواند مطمعن عمومی را بازگرداند.

مبنای محاسبه اجاره نیز به علت نبوده است آمار به روز از سال۱۴۰۰ اشکار نیست. این ابهام‌ها به اختصاصی در شهر‌های دارای اجاره بهای بالا، می‌تواند عرصه ساز اعتراض شود. از نظر دیگر حق مسکن کارگران بیشتر از سه سال است که در رقم ۹۰۰هزار تومان ثابت مانده و در تعیین حداقل دستمزد ۱۴۰۴ هم تغییری نداشته است؛ در حالی که همین شاخص می‌تواند در دهک بندی مؤثر باشد.

علاوه بر این، چندگانگی نهادی بین وزارت رفاه، سازمان هدفمندی و سازمان برنامه، اجرای مطرح را دشوار کرده است. کارشناسان هشدار خواهند داد که ادامه این روال نه تنها کارآمدی سیاست‌های حمایتی را تضعیف می‌کند، بلکه مطمعن عمومی به دولت را نیز بیشتر از پیش افت خواهد داد.

بنابر اظهار وزارتخانه از ابتدای شهریور، سرپرستان خانوار به زمان بیست روز زمان دارند برای مشاهده جزئیات یا ثبت خواست به آدرس hemayat.sfara.ir مراجعه کنند. اطلاعات اظهاری سرپرست خانوار در حوزه‌های درآمدی، تراکنش‌های بانکی و محل سکونت، مجددا با داده‌های ثبتی صحت سنجی می‌شود و در صورت قبول استحقاق دریافت یارانه، مطابق قانون یارانه خانوار‌ها مجدد برقرار خواهد شد.

حذف احتمالی یارانه ۱.۳ میلیون نفر در استان

با دقت به آخرین آمار نقل شده توسط مسئولان اداره کل کار، تعاون و رفاه اجتماعی همان طور که گفتیم ۴۲۷ هزار و ۱۴۰ خانوار خراسان رضوی در دهک ۸ و ۹ قرار دارند. اکنون اگر سپس خانوار (میانگین تعداد اعضای خانواده) در استان را سه در نظر بگیریم، به جستوجو این تصمیم یارانه نزدیک به یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر از ساکنان استان حذف خواهد شد. یک حساب کتاب ساده مشخص می کند که یارانه نقدی پرداخت شده به این خانوار‌ها سالانه نزدیک به ۴.۷ هزار میلیارد تومان بوده است.

در نهایت می‌توان او گفت که حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی، آن گونه که اکنون نقل شده، بیشتر از آنکه به معنی اجرای سیاستی منسجم و شفاف باشد، نشانه‌ای از نبوده است هماهنگی نهادی و افتداده‌های به روز است. این تصمیم اگر بدون از بین بردن ابهام‌های جدی در معیار‌ها و سازوکار اجرا ادامه یابد، نه تنها می‌تواند بار مالی درخورتوجهی را از دوش دولت بردارد، بلکه امکان پذیر به هزینه‌ای سنگین‌تر در قالب افت مطمعن عمومی و افزایش نارضایتی اجتماعی منجر شود.