جعل در سینما و موسیقی با هوش مصنوعی؛ برای سرگرمی به جایی برده می‌شوید که با پای خودتان نرفته‌اید

به تعبیر یک نوجوان ایرانی، نهایت منفعت‌گیری ما از هوش مصنوعی شده است پیروی صدای هایدِه. این تعبیر تلخ، متأسفانه درست است. آن هم در شرایطی که در کشورهای دیگر پیشرفت هوش مصنوعی در حوزه‌های گوناگون زندگی قابل دقت و بررسی است.

به طور اختصاصی در چند سال اخیر، منفعت‌گیری بی‌قاعده و صرفاً سرگرم‌کننده از هوش مصنوعی، موجی از محتوایهای غیرواقعی را در فضای مجازی جابه‌جا کرده است. به طوری که شما به سادگی می‌توانید به تصاویر، صداها و اتفاقات شخصی زندگی بازیگران و خوانندگان برسید.

🔗 بیشتر بخوانید: خواست امین حیایی از مردم؛ برف آخر را حمایتکنید/ ویدئو_آینده

جعل چهره و صدای بازیگران

در قابلیت‌های جدید هوش مصنوعی می‌توان تصاویر، فیلم‌ها و صداهای جعلی ساخت. چالش‌هایی که باعث شکل‌گیری واژه «جعل عمیق» در دسته اخبار جعلی یا Fake Newsها شده است.

در «جعل عمیق» با بهره‌گیری از عکس یا صدای افراد، نسخه‌ای جعلی می‌سازند و صدایی را تشکیل می‌دهند که هرگز آن فرد به زبان نیاورده، یا ویدیو و عکسی از او می‌سازند که فرد هرگز در آن وجود نداشته است. به طور کلی تشکیل محتوای جعلی برای افراد مشکل‌آفرین است، اما صوت و عکس، بیشتر از متون نوشتاری دست به دست می‌شود و حتی افرادی که حوصله خواندن متن‌ها را ندارند، به راحتی وقتی خود را به دیدن و شنیدن دیگر محتوایهای جعلی می‌دهند و این محتوا ماندگاری بیشتری در اذهان عمومی دارد.

🔗 بیشتر بخوانید: چراغ سینما خاموش نشد/طی ۱۲ روز ۱۷۹ هزار نفر به سینما رفتند_آینده

از سوی دیگر، دست به دست شدن و انتشار در حجم گسترده باعث می‌شود که هرگز این محتواها به طور کامل از بین نروند و با یک جستجوی ساده بتوان به آن‌ها رسید.

به عنوان مثال، انتشار عکس جعل‌شده احسان علیخانی در کنار مه‌لقا باقری و دستکاری تصاویر الناز شاکردوست بر تخت بیمارستان و جایگذاری چهره ترانه علیدوستی به جای او، درست در روزهایی که خبر بستری شدن این بازیگر در بیمارستان دست به دست می‌شد، نمونه‌هایی از منفعت‌گیری زرد از هوش مصنوعی است. موضوعی که احسان علیخانی را وادار کرد تا با انتشار یک استوری در صفحه اینستاگرام خود نسبت به آن واکنش نشان دهد و بنویسد: «عاشق انگیزه و دلِ خوش این رفقا هستم و عشقُ حال تازه، وسط این اوضاع احوال، عکس ادیت می‌کنن، عکس مهم و هنرمندانه فتوشاپ و پخش می‌کنن، کلی پیج و خبرگزاری هم انتشار می‌کنن و منم باید جواب کلی آدم بدم که: نه بابا من نیستم ادیت شده‌ام. حداقل بگین ادیت کردین پدر جان. من این دوست گرامی نمی‌شناسم که یکی تلاش کرده بشه من».

🔗 بیشتر بخوانید: دفاع جانانه پردیس پورعابدینی از ریحانه پارسا/ من هم در سینما آزار دیدم/ ویدئو_آینده

این‌گونه منفعت‌گیری نامناسب از چهره و صدای خسرو شکیبایی در مراسم افتتاحیه جشنواره فیلم فجر، خانواده خسرو شکیبایی را به انتقاد از نحوه همانندسازی این هنرمند فقید وادار کرد.

پوریا شکیبایی، پسر مرحوم خسرو شکیبایی، با انتشار ویدیویی در فضای مجازی اعلام کرد که برای ناراحتی زیاد مادرش مطلب اعتراضی را منتشر کرده و گفت که بهتر می‌بود در تشکیل این‌گونه محتوایی، صداقت در کلام و معرفت در امانت‌داری مراعات می‌شد.

او همچنین اشاره کرد که با او و مادرش در خصوص این محتوا هیچ تماسی گرفته نشده و احتمالا اگر این اتفاق می‌افتاد، پشتیبانی بهتری برای خلق یک تأثیر مقبول‌تر صورت می‌گرفت.

چطور تشخیص دهیم اثری جعلی است؟

هرچند از پیروی صدای هایدِه و پاشایی گرفته تا تحول چهره بازیگران زن و مرد ایرانی بارها دیده می‌شود، اما با اهمیت‌ترین صدمه منفعت‌گیری نادرست از هوش مصنوعی، صدمه زدن به حریم خصوصی و خدشه به شخصیت هنری و اجتماعی این افراد است.

افرادی برای سرگرمی محتوایی از وجود فلان فرد در فلان مکان تشکیل می‌دهند که هرگز با پای خود به آنجا نرفته است.

با این وجود، هوش مصنوعی ابزار تولیدی انسان است و می‌توان با بازدید محتوا در بیشتر اوقات پی به جعلی بودن آن برد. از جمله می‌توانید از روش‌هایی که ذکر می‌شود بهره‌گیری کنید.

۱- بزرگنمایی کرده و با دقت نگاه کنید

تعداد زیادی از تصاویر تشکیل‌شده توسط هوش مصنوعی در نگاه اول واقعی به نظر می‌رسند. به همین علت اولین نظر این است که به عکس دقت کنید. برای انجام این کار عکس را با بیشترین وضوح ممکن جستجو کنید و سپس روی جزئیات زوم کنید. بزرگ کردن عکس ناهماهنگی‌ها و اشتباه‌هایی را مشخص می‌کند که در نگاه اول شناسایی نشده باشند.

۲- منبع عکس را آشکار کنید

اگر یقین ندارید که یک عکس واقعی است یا توسط هوش مصنوعی تشکیل شده، تلاش کنید منبع آن را آشکار کنید. با خواندن نظرات منتشرشده توسط دیگر کاربران در زیر عکس، امکان‌پذیر است اطلاعاتی در رابطه با جایی که عکس برای اولین بار پست شده را مشاهده کنید یا یک جستجوی عکس معکوس انجام دهید. برای انجام این کار عکس را در ابزارهایی همانند Google Image Reverse Search، TinEye یا Yandex آپلود کنید و منبع اصلی عکس را آشکار کنید. نتایج این جستجوها نیز امکان‌پذیر است پیوندهایی را به بازدید حقیقت انجام‌شده توسط رسانه‌های معتبر نشان دهد.

۳- به تناسب بدن دقت کنید

آیا افراد عکس‌شده دارای تناسب اندام صحیحی می‌باشند؟ این غیرمعمول نیست که تصاویر تشکیل‌شده توسط هوش مصنوعی در رابطه با تناسب‌ها تفاوت‌هایی را نشان دهند. امکان‌پذیر است دست‌ها خیلی کوچک یا انگشتان خیلی بلند باشند، یا آن که سر و پا با بقیه بدن مطابقت ندارند. برای مثال، در تصویری جعلی این‌گونه نشان داده شده که پوتین در برابر شی زانو زده است. با این وجود، با دقت به عکس می‌توان مشاهده کرد که کفش فرد زانو زده به طور نامتناسبی بزرگ و پهن است. گوش‌ها نیز دراز به نظر می‌رسند. سر نیمه‌پوشیده نیز خیلی بزرگ است و با دیگر اندام‌های بدن تناسبی ندارد.

۴- مواظب اشتباه‌های معمول هوش مصنوعی باشید

دست‌ها اکنون منبع اصلی اشتباه‌ها در برنامه‌های عکس هوش مصنوعی همانند Midjourney یا DALL-E می‌باشند. برای مثال در تصویری که از پوتین منتشر شد، مامور پلیسی که در سمت چپ اوست انگشت ششم دارد! همین‌طور در عکس منتشرشده از پاپ فرانسیس که جعلی است، او تنها چهار انگشت درست در عکس دارد و انگشتان او در سمت چپ به نحوه غیرعادی بلند به نظر می‌رسند. این عکس‌ها جعلی می‌باشند.

دیگر اشتباه‌های رایج در تصاویر تشکیل‌شده توسط هوش مصنوعی شامل افرادی با دندان‌های خیلی زیاد می‌باشد. همین‌طور، فریم عینک‌هایی که به نحوه عجیبی تغییر شکل داده‌اند که در تصاویر تشکیل‌شده توسط هوش مصنوعی دیده خواهد شد. همین‌طور، در تعداد زیادی از این تصاویر گوش‌ها اشکال غیر واقعی دارند همانند عکس جعلی از شی و پوتین. همین‌طور، سطوحی همانند گوشه‌های کلاه ایمنی برای برنامه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مشکلاتی تشکیل می‌دهند و بعضی اوقات عکس از هم پاشیده به نظر می‌رسد همانند آن چه در عکس بازداشت ادعایی پوتین دیده می‌شود.

با این وجود، هنری آژدر، متخصص هوش مصنوعی، هشدار می‌دهد که نسخه‌های جدیدتر برنامه‌هایی همانند Midjourney در به عکس کشیدن دست‌ها بهتر عمل می‌کنند. این بدان معناست که کاربران نمی‌توانند در بلندمدت روی تشخیص این نوع اشتباهات حساب باز کنند.

۵- آیا عکس مصنوعی و صاف به نظر می‌رسند؟

برنامه Midjourney به طور خاص تصاویر زیادی را تشکیل می‌کند که برای واقعی بودن بیشتر از حد خوب به نظر می‌رسند. حس درونی خود را در اینجا جستجو کنید: آیا این‌گونه عکس کاملی با افراد بی‌عیب و نقص واقعا می‌تواند واقعی باشد؟ آندریاس دنگل از مرکز تحقیقات هوش مصنوعی آلمان می‌گوید: چهره‌ها خیلی خالص می‌باشند و لباس‌هایی که نشان داده خواهد شد نیز خیلی هماهنگ می‌باشند. پوست افراد در تعداد زیادی از تصاویر هوش مصنوعی خیلی‌تر صاف و عاری از هرگونه سوزش است و حتی مو‌ها و دندان‌های آنان بی‌عیب و نقص است. این موارد طبق معمول در زندگی واقعی صدق نمی‌کنند.

تعداد زیادی از تصاویر نیز دارای ظاهری هنرمندانه، براق و پرزرق‌و برق می‌باشند که حتی عکاسان حرفه‌ای نیز در عکاسی استودیویی برای دستیابی به آن مشکل دارند. بیشتر به نظر می‌رسد ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی تصاویر ایده‌آلی را طراحی می‌کنند که قرار است بی‌نقص باشند و تا آنجا که ممکن است انسان‌ها را خوشحال کنند.

۶- بَعْدِ عرصه را بازدید کنید

بَعْدِ عرصه یک عکس می‌تواند نشان دهد که آیا دستکاری شده است یا خیر. در اینجا نیز اجسام می‌توانند تغییر شکل یافته به نظر برسند. برای مثال، به چراغ‌های خیابان دقت کنید. در موارد معدودی برنامه‌های هوش مصنوعی افراد و اشیاء را همانندسازی کرده و دو بار از آنان در یک عکس بهره‌گیری می‌کند و غیرمعمول نیست که بَعْدِ عرصه تصاویر هوش مصنوعی محو شود. اما حتی این تار می‌تواند حاوی اشتباه باشد؛ یک بَعْدِ عرصه به طور مصنوعی تار به نظر می‌رسد.

در نتیجه، تعداد زیادی از تصاویر تشکیل‌شده توسط هوش مصنوعی اکنون تا این حد با قدری تحقیق قابل تشخیص می‌باشند. با این وجود، فناوری در حال بهتر شدن است و به احتمال زیاد این اشتباهات در آینده نادرتر خواهد شد.

فرد متضرر به کجا پناه ببرد؟

تا این لحظه قوانین مربوط به هوش مصنوعی در ایران قابلیت شکایت و پیگیری از سوی فرد متضرر را ندارد. به طور اختصاصی که در بیشتر اوقات هویت تشکیل‌دهنده محتوا نامشخص است.

این در حالی است که بریتانیا، اتحادیه اروپا و آمریکا از سال‌ها قبل تدوین و طراحی قوانینی در خصوص هوش مصنوعی را الزامی دیده و آغاز کرده‌اند. پیش از این از سوی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور اظهار شده که نگارش مطالعات تطبیقی قوانین هوش مصنوعی دنیا در ایران آغاز شده است. هر چند فعلاً از خروجی کار خبری نیست.

امروز اگر عکس جعلی شما در کنار افرادی که نمی‌شناسید در فضای مجازی دست به دست شود، عملاً قادر به مهار آن نیستید. آیا این‌گونه اتفاق مخرب فرهنگی به قدر کافی هراس‌آور نیست که در خصوص ساز و کار قانونی آن اندیشیده شود؟