۲۴ شهریورماه می بود که شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه «الزامات و راهکارهای بهبود حالت جمعیت سرزمین» را تصویب و با امضای رئیس جمهور ابلاغ کرد؛ در بین همه قسمت‌ها اما، مطرح «کارت امید مادر» با اهمیت ترین قسمت این مصوبه می بود که حمایتمالیِ موثر و زمان‌بندی شده از مادر و کودک را مورد نظر قرار می‌دهد. 

با تصویب این مصوبه، قرار شد از ابتدای سال ۱۴۰۵، به هر مادری که فرزندش متولد شود، به زمان ۲۴ ماه، مبلغ دو میلیون تومان به طور ماهیانه واریز شود که این مبلغ برای فراهم هزینه‌های خوراک، پوشاک و ملزومات کودک در نظر گرفته شده و بودجه آن در سازمان برنامه و بودجه نهایی شده است که مطابق اظهارات مسئولان در کل برای سال اول ۱۲ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است. در همان زمان تصویب نیز، حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه به گفتن دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خبرداد که این حمایتکه بدون هیچ شرط فرد دیگر شامل همه مادران می‌شود، محدودیت وقتی نخواهد داشت و با حمایتدولت ادامه می‌یابد.

اما ماجرای تصویب این مطرح به گزارشات انتشار شده از سوی مرضیه وحیددستجردی- دبیر ستاد ملی جمعیت درخصوص «حالت ملی جمعیت» و همینطور ماجرای «افزایش قیمت پوشک در سال ۱۴۰۳» بازمی‌گردد؛ اظهاراتی که تنها چند روز بعد از تصویب این مطرح در نشست خبری با اصحاب رسانه درخصوص این راهگشایی دولت برای خانواده‌ها نقل شد. او در این باره گفت که «سال قبل سه بار قیمت پوشک گران شد و این درحالیست که پوشک یکی از ملزومات مورد نیاز آشکار کودک است. ۲۰ آذرماه سال ۱۴۰۳ روی صندلی ستاد ملی جمعیت نشستم و دیدم که برای بار سوم قیمت پوشک گران شد؛ شکایات بسیاری از مردم داشتیم و به جستوجو این نوشته برای وزیر صمت نامه نوشتیم و خواستیم که به این قضیه رسیدگی شود. در نهایت در شورای اندیشه ورزی جمعیت به این نتیجه رسیدیم که باتوجه به مشکلات اقتصادی مردم و هزینه‌های شیر و پوشک، فکری برای هزینه‌های زندگی کنیم. از همین روی به جستوجو کارت امید مادر رفتیم که یقیناً توانایی اجرای این کارت در کشورهایی همانند روسیه و اسکاندیناوی و نروژ را دارند. از همین رو، تصمیم بر این شد که برای خانواده‌ها اینگونه عمل و بخشی از مشکلات مردم در این عرصه رفع شود.»

از آنجایی که همه مطالبات علمی امروز ثابت کرده که سال‌های آغازین زندگی، نقش اساسی در رشد کودک دارند، ۸۰ درصد هوش کودک در دو سال اول زندگی و پایه سلامت جسمی، فیزیکی و توانایی‌های بنیادی، شناختی، حرکتی، زبانی و اجتماعی کودک در دو سال اول شکل می‌گیرد، دبیر ستاد ملی جمعیت اصرار کرده «کارت امید مادر از ابتدای سال ۱۴۰۵ صادر خواهد شد و همه نوزادانی که از تاریخ اول فروردین ۱۴۰۵ و بعد از آن متولد شده باشند مشمول دریافت این کارت خواهد شد. در این کارت برای همه مادران صادر می‌شود و در اعطای آن دهک‌بندی و … مورد نظر نیست، تنها سال تولد معیار است و همه متولدین اول فروردین ۱۴۰۵ و بعد از آن مشمول دریافت این کارت می باشند. 

این کارت فقط و فقط به نام «مادر» صادر می‌شود حتی به نام پدر نیز صادر نخواهد شد، مگر در موارد استثنا که طلاقی ثبت شده باشد یا مادر فوت کند که در این صورت کارت به نام سرپرست قانونی کودک صادر می‌شود یا به نام وی تحول خواهد کرد.

نحوه هزینه کرد اعتبار کارت مادر

اما به منظور جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده احتمالی از این کارت تمهیداتی در نظر گرفته شده است، اول این که این کارت به نام مادر صادر می‌شود. طبیعتا یک مادر زیاد تر از هر فرد فرد دیگر در جریان اقلام و مواد مورد نیاز برای رشد فرزند خود قرار دارد. این چنین امکان خرید هر محصولی با این کارت وجود ندارد و همانطور که در مطرح کالابرگ الکترونیک نیز پیش‌بینی شده، با این کارت اقلام مورد نیاز نوزادان نظیر غذا و پوشاک و … خریداری خواهد شد.

ملزوم به ذکر است که اعتبار حاضر در این کارت ماهانه دو میلیون تومان است. این اعتبار در کارت ذخیره می‌شود و اینطور نیست که اگر در همان ماه مورد منفعت گیری قرار نگیرد، دیگر قابل منفعت گیری نباشد.

اگرچه باتوجه به اهمیت افزایش جمعیت که عوامل بسیاری در آن نقش دارند، این کارت می‌تواند در کنار دیگر سیاست‌های حمایتی، به افزایش نرخ باروری پشتیبانی کند، اما باید دقت داشت که این مطرح به تنهایی نمی‌تواند مشکل افت جمعیت را حل کند و نیازمند رویکردی جامع‌تر و هماهنگ‌تر همچون تسهیل شرایط مسکن، اشتغال، و آموزش و پرورش برای خانواده‌های جوان با دیگر سیاست‌ها است. 

از نظر دیگر باید دقت کرد که واریز مبلغ دو میلیون تومان به طور ماهانه به حساب مادران، می‌تواند تا حدودی به افت هزینه‌های کودک و بهبود کیفیت زندگی خانواده‌ها پشتیبانی کند و برای خرید پوشاک، مواد غذایی و دیگر نیازهای اولیه کودک منفعت گیری شود، اما در عین حال ملزوم است این مبلغ با دقت به شرایط اقتصادی و هزینه‌های زندگی، به طور دوره‌ای مورد بازنگری قرار گیرد تا قیمت واقعی آن نیز نگه داری شود.