بیشتر از ۹۰ درصد محصولات نانویی ایران مصرف داخلی دارد
بر اساس آمار منتشرشده، ارزش کل بازار فناوری نانو در ایران در سال ۱۴۰۲ معادل ۶۱۸٬۸۹۰ میلیارد ریال برآورد شده است. این بازار از دو بخش داخلی و صادراتی تشکیل شده که هر کدام سهم مشخصی را در بر می‌گیرند. بخش اعظم بازار مربوط به مصرف داخلی کشور است، در حالی که صادرات همچنان سطح پایین‌تری دارد.
بررسی ارقام نشان می‌دهد که ۹۰.۸ درصد از کل بازار نانو مربوط به بازار داخلی است که ارزش ۵۶۱٬۷۹۰ میلیارد ریال را پوشش می‌دهد. این موضوع بیانگر مصرف گسترده محصولات نانویی در داخل مرزها است. در مقابل، ۹.۲ درصد سهم صادرات را دارد که معادل ۵۷٬۱۰۰ میلیارد ریال می‌شود. این رقم مؤید این است که سهم صادرات نسبت به کل بازار همچنان محدود است و نیازمند توسعه بیشتر می‌باشد.
🔗 بیشتر بخوانید: چه کنیم مغزمان جوان بماند؟_آینده
رشد بازار داخلی فناوری نانو ناشی از افزایش شرکت‌های دانش‌بنیان، حمایت‌های دولتی و بالا رفتن آگاهی عمومی در مورد کاربردهای این فناوری است. سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تحقیق و توسعه سبب شده تا شرکت‌ها بتوانند محصولات نانویی با کیفیت بالاتر و هزینه کمتر تولید کنند. از سوی دیگر، صنایع مختلفی از جمله پزشکی، نفت و پتروشیمی، نساجی و خودروسازی نقش مهمی در افزایش تقاضا برای محصولات نانویی داشته‌اند.
با وجود رشد بازار داخلی، چالش‌هایی همچنان در این مسیر وجود دارد. یکی از مشکلات اصلی، نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر در زیرساخت‌های تولیدی است. برخی محصولات نانویی تا به حال به استانداردهای بین‌المللی نرسیده‌اند که می‌تواند مانع رقابت‌پذیری آن‌ها باشد. همچنین، فرایندهای اداری پیچیده برای تجاری‌سازی و ورود محصولات به بازار، سرعت توسعه این بخش را کاهش داده است. کمبود نیروی متخصص در حوزه‌های خاص فناوری نانو نیز از دیگر چالش‌های موجود محسوب می‌شود.
🔗 بیشتر بخوانید: گمان پیروزی در ترک سیگار به پشتیبانی داروی سیتیزین دو برابر زیاد تر است
سهم صادراتی فناوری نانو ایران همچنان پایین است. در حالی که کشورهای پیشرفته مانند آمریکا، چین و آلمان بخش اعظم بازار جهانی را در اختیار دارند، محصولات نانویی ایران به دلیل محدودیت‌های تجاری و تحریم‌ها با چالش‌های زیادی روبرو است. رقابت شدید در بازارهای بین‌المللی باعث شده تا شرکت‌های ایرانی تاکنون نتوانند به‌راحتی در این عرصه حضور یابند. علاوه بر این، عدم وجود برندینگ قوی و راهبرد بازاریابی موثر، حضور بین‌المللی محصولات نانویی ایران را با مشکل مواجه کرده است.
برای بهبود وضعیت صادرات، شرکت‌های ایرانی باید بر ارتقای کیفیت محصولات و تطبیق آن‌ها با استانداردهای جهانی تمرکز کنند. گسترش همکاری‌های بین‌المللی با شرکت‌های معتبر خارجی و پیشبرد دیپلماسی فناوری برای رفع موانع تجاری نیز از راهکارهای مهم محسوب می‌شود. همچنین، حمایت‌های دولتی در قالب تسهیلات مالی و معافیت‌های مالیاتی می‌تواند نقش بسزایی در افزایش توان رقابتی شرکت‌های صادرکننده داشته باشد.
🔗 بیشتر بخوانید: مفهوم شگفت «زمان موهومی» در محاسبات کوانتومی، اندازه‌گیری شد_آینده
بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که ۹۷.۸ درصد از بازار نانو ایران مربوط به کالاها است. این رقم مؤید آن است که تولید محصولات نانویی در قالب کالای مصرفی و صنعتی سهم غالب بازار را تشکیل می‌دهد. در مقابل، خدمات مرتبط با فناوری نانو تنها ۱.۶ درصد از کل بازار را در بر می‌گیرد که نشان‌دهنده سهم ناچیز این حوزه در بازار نانو ایران است. همچنین، تجهیزات نانویی سهم بسیار کمی، یعنی ۰.۶ درصد، از بازار را به خود اختصاص داده‌اند.
خدمات نانویی در ایران به سه دسته اصلی تقسیم می‌شود. خدمات صنعتی ۷۱ درصد از بخش خدمات را شامل می‌شود که نشان‌دهنده بهره‌گیری گسترده از فناوری نانو در فرآیندهای صنعتی است. خدمات آزمایشگاهی ۲۸ درصد از این بازار را تشکیل می‌دهند که شامل آزمایش‌های مرتبط با نانومواد، کنترل کیفیت و تحقیق و توسعه می‌شود. در نهایت، خدمات کسب‌وکار تنها ۱ درصد از این بازار را در اختیار دارد که مؤید کم‌رنگ بودن فعالیت‌های تجاری در این حوزه است.
نتیجه‌گیری می‌شود که بازار فناوری نانو در ایران رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده است. بخش اعظم این بازار متعلق به مصرف داخلی است، در حالی که صادرات همچنان در سطح پایین قرار دارد. تولید کالاهای نانویی سهم مهم بازار را می‌سازند، در حالی که خدمات و تجهیزات نانویی سهم کمتری دارند. برای توسعه پایدار این بخش، ضروری است که شرکت‌ها بر بهبود کیفیت محصولات، گسترش زیرساخت‌های صادراتی و افزایش توان رقابتی در بازارهای بین‌المللی تمرکز کنند. همچنین، توسعه خدمات مرتبط با فناوری نانو و گسترش تجهیزات نانویی می‌تواند به تنوع‌بخشی بیشتر در این بازار یاری رساند. با برنامه‌ریزی‌های مناسب و حمایت‌های لازم، می‌توان انتظار داشت که بازار نانو در ایران در سال‌های آینده رشد بیشتری را تجربه کند.