پژوهش تازه «دانشگاه ادیث کوان»(Edith Cowan University) در استرالیا و «موسسه تحقیقات سرطان دانمارک»(DCRI) مشخص می کند که منبع نیترات حاضر در رژیم غذایی امکان پذیر نقش مهمی در خطر ابتلا به زوال عقل داشته باشد.

به نقل از ساینس‌دیلی، پژوهشگران در یک آزمایش بزرگ روی بیشتر از ۵۴ هزار بزرگسال دانمارکی به زمان ۲۷ سال بازدید کردند که چطور دریافت نیترات و نیتریت از منبع های گوناگون با ابتلا به زوال عقل از جمله زوال عقل زودرس مرتبط است. یافته‌های آنها تضاد قابل توجهی را نشان داد. افزایش دریافت نیترات از سبزیجات با خطر کمتر زوال عقل مرتبط می بود؛ در حالی که افزایش دریافت نیترات و نیتریت از محصولات حیوانی، گوشت‌های فرآوری‌شده و آب آشامیدنی با خطر بالاتر ابتلا به زوال عقل ربط داشت.

زوال عقل تحت تأثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و سبک زندگی قرار دارد، اما پژوهشگران می‌گویند رژیم غذایی امکان پذیر قسمت مهم فرد دیگر از این پازل باشد.

به حرف های «کاترین بوندونو»(Catherine Bondonno) دانشیار دانشگاه ادیث کوان، تاثییر محافظتی مرتبط با سبزیجات غنی از نیترات امکان پذیر به نحوه پردازش نیترات در بدن مربوط باشد. بوندونو او گفت: هنگامی سبزیجات غنی از نیترات می‌خوریم، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌هایی را نیز مصرف می‌کنیم که فکر می‌شود به نیترات در راه اندازی ترکیب سودمند اکسید نیتریک پشتیبانی می‌کنند؛ در حالی که از راه اندازی نیتروسامین‌های سرطان‌زا و زیان اور برای مغز جلوگیری می‌کنند. برخلاف سبزیجات، غذاهای حیوانی حاوی این آنتی‌اکسیدان‌ها نیستند. علاوه بر این، گوشت حاوی ترکیباتی همانند آهن است که می‌توانند راه اندازی نیتروسامین‌ها را افزایش دهند. ما فکر می‌کنیم به همین علت است که نیترات حاصل از منبع های گوناگون، اثرات متضادی را بر سلامت مغز دارد، اما برای قبول دقیق آنچه اتفاق می‌افتد، به بازدید‌های آزمایشگاهی نیاز داریم.

پژوهشگران اعتقاد دارند که ترکیب نیترات، ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌هایی که به طور طبیعی در سبزیجات یافت خواهد شد، امکان پذیر به سلامت مغز پشتیبانی کنند. غذاهای حیوانی، این ترکیبات محافظتی را اراعه نمی‌کنند و امکان پذیر راه اندازی مواد بالقوه زیان اور را افزایش دهند.

بوندونو او گفت: برداشت عملی از این یافته‌ها نسبتاً ساده است. شرکت‌کنندگانی که مقادیر بیشتری نیترات حاصل از سبزیجات – تقریباً معادل یک فنجان اسفناج کوچک در روز – مصرف کرده بودند، خطر کمتری را در ابتلا به زوال عقل توانایی کردند. در روبه رو، افزایش مصرف نیترات از غذاهای حیوانی به اختصاصی گوشت قرمز و گوشت‌های فرآوری‌شده، با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل همراه می بود. خوردن سبزیجات زیاد تر و مصرف کمتر گوشت قرمز و گوشت فرآوری‌شده، روشی معقول بر پایه یافته‌های ما و دهه‌ها پژوهش درمورد رژیم غذایی و سلامت است.

این پژوهش، ارتباطی را نیز بین نیترات حاضر در آب آشامیدنی و خطر زوال عقل شناسایی کرد و پژوهشگران برای اولین بار این چنین ارتباطی را گزارش دادند.

شرکت‌کنندگانی که در معرض نیترات حاضر در آب آشامیدنی حتی در غلظت‌های پایین‌تر از حد مجاز جاری بودند، مقدار بالاتری از زوال عقل را توانایی کردند. با وجود این، بوندونو پافشاری کرد که پیش از نتیجه‌گیری قطعی، تحقیقات بیشتری ملزوم است. او گفت: آب حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی نیست که بتوانند جلوی راه اندازی نیتروسامین‌ها را بگیرند. بدون این ترکیبات محافظ، نیترات حاضر در آب آشامیدنی امکان پذیر نیتروسامین‌ها را در بدن راه اندازی دهد.

حد مجاز جاری نیترات در آب‌های زیرزمینی و آب آشامیدنی در دانمارک و سراسر اتحادیه اروپا، ۵۰ میلی‌گرم در لیتر است. پژوهشگران دریافتند خطر ابتلا به زوال عقل در افرادی که در معرض آب حاوی غلظت نیترات تا پنج میلی‌گرم در لیتر قرار دارند، زیاد تر است.

با وجود این یافته‌ها، پژوهشگران پافشاری کردند که مردم نباید نوشیدن آب را متوقف کنند. بوندونو در ادامه گفت: نتایج ما به این معنی نیستند که مردم باید نوشیدن آب را متوقف کنند. افزایش خطر در سطح فردی زیاد ناچیز است و نوشیدن آب برای سلامتی شما زیاد بهتر از نوشیدنی‌های شیرین همانند آبمیوه‌ها و نوشابه‌ها است. با وجود این، یافته‌های ما نشان خواهند داد که سازمان‌های نظارتی باید محدودیت‌های جاری را مجدد بازدید کنند و فهمیدن بهتری از چگونگی تأثیر مصرف نیترات در طویل مدت و در سطح پایین بر سلامت مغز داشته باشند.

پژوهشگران هشدار دادند که این یک پژوهش مشاهده‌ای بوده است؛ به این معنی که می‌تواند ارتباطات را شناسایی کند، اما نمی‌تواند ثابت کند که نیترات مستقیماً به زوال عقل منجر می‌شود. در نتیجه، یافته‌های این پژوهش باید در پژوهش‌های بیشتری قبول شوند. این چنین، این گروه پژوهشی خاطرنشان کردند که جنبه‌های فرد دیگر از رژیم غذایی، سبک زندگی یا سلامت شرکت‌کنندگان می‌تواند در روابط مشاهده‌شده نقش داشته باشد.

با وجود این، نتایج این پژوهش نشان خواهند داد که منبع نیترات می‌تواند به اندازه مقدار مصرف آن – اگر نگوییم زیاد تر – مهم باشد. در حالی که نیترات سبزیجات با خطر کمتر ابتلا به زوال عقل مرتبط می بود، نیترات و نیتریت حاضر در گوشت‌های فرآوری‌شده، محصولات حیوانی و آب آشامیدنی با خطر زیاد تر همراه بودند و این نوشته، اهمیت در نظر گرفتن منبع های غذایی را زمان برسی سلامت مغز در طویل مدت برجسته می‌کند.