آیا مطمعن عمومی به علم افت یافته است؟_آینده

 یک نظرسنجی در بریتانیا که در ماه ژانویه انتشار شد، نشان داد که تنها ۴۰ درصد از مردم فکر می‌کنند اطلاعات علمی که می‌شنوند «عموما درست» است.

به نقل از نیچر، نظرسنجی جهانی فرد دیگر نشان داد که ۷۰ درصد مردم حداقل به یک ادعای نادرست یا اثبات‌نشده، همانند این که خطرات واکسن‌های دوران کودکی زیاد تر از مزایا آن است، باور دارند. در ایالات متحده، دولت دونالد ترامپ از این ایده که علم قابل مطمعن نیست، به گفتن دلیلی برای افت بودجه‌های تحقیقاتی و رد پیشنهاد‌های پزشکی مبتنی بر شواهد منفعت گیری می‌کند. حتی واتیکان نیز نسبت به این حالت ابراز نگرانی کرده است.​​​​​​

در ماه سپتامبر جاری، نشستی در آکادمی علوم پونتیفیکال (Pontifical Academy of Sciences) به بازدید این نوشته می‌پردازد که چطور بحران مطمعن به علم به یک قضیه مبرم تبدیل شده است. اما آیا واقعا مطمعن به علم تا این حد ضعیف است؟

محققانی که روی این نوشته مطالعه می‌کنند به نتایج شگفت‌آوری رسیده‌اند. آن‌ها می‌گویند از یک منظر جهانی، مطمعن عمومی به علم و دانشمندان بالا است. یکی از بزرگترین مطالعات که در سال‌های ۲۰۲۲-۲۰۲۳ روی نزدیک به ۷۲ هزار نفر در ۶۸ سرزمین انجام شد، میانگین امتیاز مطمعن «متوسط به بالا» یعنی ۳.۶ از ۵ را گزارش کرد.

دیوید برسوف (David Bersoff)، مدیر تحقیقات در مؤسسه مطمعن ادلمن (Edelman Trust Institute) در نیویورک، معتقد است که ایده فقدان گسترده و فراگیر مطمعن به علم و کارشناسان، از نظر او کاملا بی‌مبنا است. با این حال، مطمعن در گروه‌های خاصی، به اختصاصی در بین افراد متمایل به حزب جمهوری‌خواه در ایالات متحده، افت یافته است.

تحقیقات در بریتانیا نیز مشخص می کند که مقدار مطمعن «زیاد زیاد» به علم در بین گروه‌های راست‌گرا نسبت به چپ‌گرایان کمتر است.

گوردون گوچات (Gordon Gauchat)، جامعه‌شناس در دانشگاه ویسکانسین-میلواکی (University of Wisconsin–Milwaukee)، می‌گوید: مطمعن به علم سیاسی شده و این روال در حال تشدید است. در تعداد بسیاری از کشورها، مردم به طور فزاینده‌ای شواهد قطعی در موضوعات او گفت و گو‌برانگیز همانند واکسن را زیر سوال می‌برند، که بخشی از آن به علت غرق شدن اطلاعات علمی در فضای آنلاین است. محققان می‌گویند این یک مشکل بزرگ است چون حمایتاز سیاست‌های سریع همانند سیاست‌های مربوط به تغییرات اقلیمی را تضعیف می‌کند و تبدیل تصمیمات شخصی صدمه‌رسان به سلامت می‌شود.

ناتالیا زارچنا (Natalia Zarzeczna)،  محقق باورهای مردم در دانشگاه اسکس (University of Essex) در بریتانیا، پافشاری می‌کند که هنگامی رد علم تبدیل از دست رفتن جان انسان‌ها می‌شود، زیاد دلواپس‌کننده است. نگرانی‌ها درمورد مطمعن به علم سال‌ها است که وجود دارد، اما در طول پاندمی کووید-۱۹، وقتی که اطلاعات نادرست شکوفا شد و گروه‌هایی پیشنهاد‌های علمی همانند واکسیناسیون و ماسک را زیر سوال بردند، این نوشته به اوج رسید. در ماه ژوئن سال ۲۰۲۲، نیلز مد (Niels Mede) و ویکتوریا کولونیا (Viktoria Cologna) پروژه‌ای بین‌المللی به نام تی‌اس‌آی‌پی (TISP – Trust in Science and Science-Related Populism) را برای بازدید این حالت در ۶۸ سرزمین اغاز کردند.

نیلز مد که اکنون در دانشگاه و پژوهش واگنینگن (Wageningen University & Research) در هلند فعالیت می‌کند، می‌گوید این مطالعه دقت بسیاری را به خود جلب کرد. این نظرسنجی ۱۲ سوال درمورد لیاقت، صداقت، شفافیت و خیرخواهی دانشمندان سوال کرد تا ابعاد گوناگون مطمعن را بسنجد. میانگین جهانی ۳.۶ نشان داد که مطمعن به علم هم چنان بالا است. تحلیل‌ها تفاوت‌های منطقه‌ای را نشان داد؛ به طوری که مطمعن در برخی کشورهای آفریقایی همانند نیجریه و کنیا نسبتاً بالا و در روسیه و برخی کشورهای شوروی اسبق همانند قزاقستان پایین می بود.

به حرف های نیلز مد، مطمعن بالا در برخی نقاط همانند کشورهای آفریقایی امکان پذیر به این علت باشد که مردم به دانشمندان نسبت به دولت‌های فاسد، نگاه مثبت‌تری دارند. ایالات متحده در یک‌سوم بالای جدول و چین در میانه آن قرار گرفت.

داده‌های دیگر مشخص می کند که مطمعن به دانشمندان نسبت به دیگر حرفه‌ها بالا است. نظرسنجی سال ۲۰۲۵ مؤسسه ادلمن (Edelman Trust Institute) نشان داد که ۷۶ درصد از جواب‌دهندگان به دانشمندان مطمعن دارند که این مقدار هم‌ردیف معلمان (۷۳ درصد) و زیاد بالاتر از روزنامه‌نگاران (۵۴ درصد) و رهبران دولتی (۴۹ درصد) است.

گیدئون اسکینر (Gideon Skinner)، مدیر تحقیقات سیاسی در شرکت ایپسوس (Ipsos)، معتقد است که تعداد بسیاری از قسمت‌ها و حرفه‌های دیگر آرزو داشتند که در جایگاه علم باشند.

کاتلین هال جیمیسون (Kathleen Hall Jamieson) متخصص ارتباطات علمی در دانشگاه پنسیلوانیا (University of Pennsylvania) استدلال می‌کند که به جای یک بحران واقعی، ما با لفاظیِ بحران در علم روبرو هستیم که نوشته جدیدی نیست. او ریشه این ایده را به دهه ۲۰۱۰ و او گفت و گو‌های مربوط به «بحران تکرارپذیری» در روانشناسی و زیست‌پزشکی برمی‌گرداند. با این حال، آیلین یام (Eileen Yam) از  مرکز تحقیقات پیو (Pew Research Center) پافشاری می‌کند که دانشمندان هم چنان کاملاً قابل مطمعن برداشت خواهد شد.

اما نگاه بدبینانه نیز داده‌هایی برای تایید دارد. در بریتانیا، نسبت افرادی که «زیاد زیاد» به علم مطمعن دارند از ۶۳ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۳۴ درصد افت یافته است. در ایالات متحده، داده‌های نظرسنجی اجتماعی عمومی مشخص می کند که اگرچه مطمعن کلی بالای ۸۰ درصد باقی مانده، اما مقدار «مطمعن زیاد زیاد» در سال ۲۰۲۲ افت شدیدی داشته است. این افت بخشی از کم شدن گسترده‌تر مطمعن به نهادهای مدنی است و فقطً اختصاصی علم نیست.

داده‌های مرکز تحقیقات پیو مشخص می کند مطمعن به این که دانشمندان در جهت منافع عمومی عمل می‌کنند از ۸۷ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۷۳ درصد در سال ۲۰۲۳ رسیده است. اما مطمعن به پلیس، رهبران تجاری و مقامات منتخب نیز به همین ترتیب افت یافته است.

 جیمیسون می‌گوید: یک بحران نهادی وجود دارد که در علم نیز منعکس شده است. بازدید دقیق‌تر داده‌ها نشان‌دهنده یک شکاف سیاسی رو به رشد در آمریکا است؛ مطمعن جمهوری‌خواهان به دانشمندان از ۸۵ درصد به ۶۵ درصد افت یافته، در حالی که مطمعن دموکرات‌ها تقریباً ثابت مانده است.

داده‌های GSS مشخص می کند که این شکاف سیاسی در نزدیک به سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ پدیدار شده است.

محققان می‌گویند پاندمی این واگرایی حزبی را تسریع کرد، چون برخی نسبت به مقررات مربوط به ماسک و واکسن بدبین شدند و سیاستمداران نیز به این بی‌اعتمادی دامن زدند. کاتلین هال جیمیسون استدلال می‌کند که زیاد تر مردم نه با خودِ علم، بلکه با سیاست‌هایی که از علم ناشی خواهد شد مخالفند. او می‌گوید اگر ایدئولوژی شما با مقررات ناموافق باشد و علم راه را برای وضع مقررات توسط سیاستمداران باز کند، مخالفت با آن آسان می‌شود.

اکنون تهدید مهم این است که دولت دونالد ترامپ از شک‌گرایی علمی برای توجیه افت شدید بودجه‌های تحقیقاتی و تضعیف مداخلات مبتنی بر شواهد همانند واکسن‌ها منفعت گیری می‌کند. دراکمن هشدار می‌دهد که آن‌ها تصمیم دارند این نهادها را تخریب کنند، با این استدلال که کل این سیستم غیرقابل مطمعن است.